Trang ký ức sống động của Anh hùng LLVTND Phan Văn Lai: “Chiến trường và Quê hương”

Ông chia sẻ: “Tôi muốn gửi vào trang sách tấm lòng biết ơn và tưởng nhớ các bậc lãnh đạo ngành Công an đã dìu dắt tôi; tưởng nhớ và biết ơn đồng đội, những người mẹ nơi chiến trường Trị Thiên – Huế đã thương yêu, che chở, bảo vệ tôi trong những trận càn khốc liệt của địch.” Đó cũng chính là động lực để ông giới thiệu đến công chúng cuốn hồi ký “Chiến trường và quê hương” vào ngày 5/9 tại Hà Nội.

Cuốn sách dày 344 trang, do NXB Hội Nhà văn ấn hành, khắc họa rõ nét cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước gian khổ cùng ý chí quật cường của nhân dân Phú Vang (Thừa Thiên Huế), đồng thời tái hiện sinh động những năm tháng chiến đấu của tác giả cùng đồng đội nơi chiến trường Trị Thiên – Huế. Trong hồi ký, “chiến trường” hiện lên với những trận đánh khốc liệt, những lần ông và đồng đội thoát khỏi vòng vây nhờ sự nuôi giấu của nhân dân; là những ngày tháng sau Mậu Thân 1968 đầy mất mát; là cảnh cán bộ đối mặt đói khổ, bệnh tật nhưng vẫn kiên định, lạc quan, tin tưởng vào sự tất thắng của cách mạng.

 

Thiếu tướng Phan Văn Lai vốn là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Xây dựng lực lượng Bộ Công an, nguyên Chánh Thanh tra Bộ Công an. Dù đã ở tuổi 95, ông vẫn đảm nhiệm trọng trách Trưởng Ban Liên lạc Công an chi viện chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, đại diện cho khoảng 12.000 cán bộ Công an ưu tú từng xung phong “đi B”, trong đó hàng ngàn người đã hy sinh hoặc mất tích. Ông sinh ngày 25/10/1930 tại xã Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Cha mẹ có bốn người con trai thì cả bốn đều nhập ngũ, trong đó hai người hy sinh: Phan Văn Tòng (năm 1948) trong kháng chiến chống Pháp và Phan Ngọc Sơn (năm 1970) tại chiến trường Khu V. Năm 2016, cụ bà Lê Thị Mỵ – thân mẫu ông – được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đặc biệt, gia đình ông hiếm có khi cả cha và con đều được phong hàm tướng Công an: con trai cả của ông, Thiếu tướng Phan Quốc Thái, nguyên Cục trưởng Cục Hậu cần An ninh 1, Bộ Công an.

Trong cuốn hồi ký, với bản tính khiêm nhường, tác giả hạn chế viết về mình mà chủ yếu khắc họa đồng đội và nhân dân. Những hình ảnh nổi bật là các chiến sĩ như Bảy Khiêm, Lê Văn Trĩ (sau này được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND), đồng chí Tạo, đồng chí Mão cùng những người dân Phú Vang trung kiên đã che chở, bảo vệ cán bộ trong khói lửa chiến tranh. Tuy vậy, cũng chính tại mảnh đất ấy, nơi ông gắn bó suốt 12 năm chiến đấu, Phan Văn Lai cùng đồng đội lập nhiều chiến công đặc biệt xuất sắc, để rồi chính ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân.

Sau hơn 40 năm công tác, trong đó có 10 năm làm Chánh Thanh tra Bộ Công an mà không để xảy ra bất kỳ vụ “tái khiếu” nào, ông thanh thản nghỉ hưu và tiếp tục cống hiến ở một vai trò khác: Chủ tịch Hội đồng hương huyện Trực Ninh tại Hà Nội, Chủ tịch và Chủ tịch danh dự nhiều tổ chức xã hội của Nam Định. Với uy tín và tình cảm sâu nặng, ông đã vận động Câu lạc bộ Doanh nhân Trực Ninh – Nam Định đóng góp hơn 200 tỷ đồng xây dựng đường giao thông, trường học, trạm xá, góp phần đưa địa phương về đích nông thôn mới.

Nói về lý do viết hồi ký, ông bày tỏ: “Tôi còn sống được đến hôm nay và gia đình tôi được hạnh phúc như ngày hôm nay là nhờ hồng phúc của tổ tiên, của cha mẹ; sự nuôi dưỡng của những vùng quê thân thương và sự yêu thương, che chở của đồng đội, đồng bào suốt những năm tôi trực tiếp chiến đấu nơi chiến trường Trị Thiên Huế khói lửa. Được sự động viên của đồng đội và những người thân thiết, tôi viết cuốn hồi ký này, trước hết là để bày tỏ tình yêu thương với quê hương, tri ân và tưởng nhớ những đồng đội đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc. Tôi cũng muốn gửi vào trang sách tấm lòng biết ơn với các bậc lãnh đạo ngành Công an đã dìu dắt tôi, với những người mẹ nơi chiến trường Trị Thiên – Huế đã thương yêu, che chở, bảo vệ tôi trong những trận càn khốc liệt của địch. Tôi mong cuốn hồi ký sẽ là tài liệu giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ con cháu, để các em luôn phấn đấu, sống xứng đáng với truyền thống gia đình và quê hương.”

 

Ông cũng gửi lời cảm ơn tới đồng đội, đồng hương, các văn nghệ sĩ của Trung tâm Tác phẩm mới và Tổ chức Trái tim người lính đã hỗ trợ hoàn thành cuốn sách. Nhà văn Đặng Vương Hưng – Chủ tịch Tổ chức Trái tim người lính – nhận định: “Việc ra mắt cuốn hồi ký ở tuổi 95, khi tác giả đã 75 năm tuổi Đảng, đúng dịp kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám, Quốc khánh 2/9 và truyền thống CAND Việt Nam, là sự kiện văn hóa đầy ý nghĩa, xứng đáng được bạn đọc đón nhận và tôn vinh.”

Nhân dịp này, Ban Liên lạc Công an chi viện chiến trường miền Nam thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước phối hợp với Tổ chức “Trái tim người lính” trao di ảnh màu của cán bộ, Anh hùng liệt sỹ Công an nhân dân cho Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.

Có 8 chân dung tiêu biểu được trao tặng dịp này gồm: Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Mỵ; đồng chí Tô Quyền (1929-1996); các Anh hùng liệt sỹ Nguyễn Hòa Luông (1918-1952), Tạ Văn Sáu (1928-1960), Trần Văn Thọ (1935-1961), Nguyễn Văn Uân (1948-1972), Bùi Xuân Quý (1954-1984).