Trăn trở giải ngân vốn đầu tư công nguồn vay nước ngoài

Con số trên được nêu tại hội nghị với các bộ, ngành về tình hình giải ngân đầu tư công nguồn vốn nước ngoài các tháng cuối năm 2024 do Bộ Tài chính tổ chức ngày 3/12. Như vậy, chỉ còn chưa đầy 1 tháng cho các bộ/ngành “chạy nước rút” để hoàn thành hơn 55% khối lượng công việc còn lại nhằm đạt mục tiêu giải ngân mà Chính phủ yêu cầu.

Theo đó, tại Quyết định số 1603/QĐ-TTg ngày 11/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2024, tổng dự toán vốn nước ngoài được giao từ nguồn ngân sách trung ương cho các bộ, ngành là 9.349,74 tỷ đồng.

Tại Quyết định số 1306/QĐ-TTg ngày 1/11/2024, trên cơ sở đề xuất của các Bộ, Thủ tướng Chính phủ quyết định giảm dự toán chi đầu tư phát triển vốn nước ngoài nguồn ngân sách trung ương1.129,11 tỷ đồng của 3 Bộ (Bộ Công Thương, Bộ Lao động – Thương Binh và Xã hội, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) và bổ sung dự toán 190,77 tỷ đồng cho Bộ Y tế. Theo đó, kế hoạch vốn đầu tư công năm 2024 nguồn nước ngoài giao cho bộ, ngành là 8.411,399 tỷ đồng (chưa tính kế hoạch vốn của Bộ Quốc phòng).

Theo Bộ Tài chính, lũy kế giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công nguồn vay nước ngoài 11 tháng năm 2024 của các bộ, ngành đạt 39,06% kế hoạch vốn điều chỉnh, tương đương 3.285,7 tỷ đồng. Tỷ lệ giải ngân đầu tư công vốn nước ngoài 11 tháng năm 2024 nói trên thấp hơn hẳn so với kết quả giải ngân nguồn vốn đầu tư công trong nước 11 tháng năm 2023 (đạt khoảng 53,16% kế hoạch). 

Có 2/10 bộ, ngành giải ngân trên 50% kế hoạch vốn: Bộ Tài nguyên Môi trường (87,76%), Bộ Giao thông vận tải (58,35%).

Có 4/10 Bộ đã giải ngân nhưng tỷ lệ giải ngân thấp: Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (39,41%), Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (29,79%), Đại học Quốc gia Hà Nội (6,75%), Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh (6,82%). Từ đầu năm đến nay, Bộ Tài chính đã tiếp nhận 269 bộ hồ sơ rút vốn và đã xử lý 269 bộ.

Bộ Tài chính cho biết qua ý kiến các bộ, ngành tại Hội nghị tháng 5/2024, qua các cuộc làm việc trực tiếp, trực tuyến, và qua công tác ghi nhận, thống kê số liệu, tỷ lệ giải ngân đầu tư công nguồn vốn nước ngoài thấp chủ yếu vẫn xuất phát từ các vướng mắc trong quá trình tổ chức triển khai thực hiện dự án dẫn đến việc không có khối lượng hoàn thành để giải ngân hoặc đã có khối lượng nhưng chưa được kiểm soát chi hoặc đã kiểm soát chỉ nhưng chưa được tập hợp để gửi hồ sơ rút vốn.

Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại, cho rằng nguyên nhân cơ bản khiến tiến độ giải ngân cả nước chậm là do liên quan đến thủ tục chuẩn bị dự án đầu tư, bị động về kế hoạch vốn nên xây dựng triển khai đầu tư không sát. Một số dự án phải thay đổi hoặc gia hạn nhưng điều chỉnh, bổ sung chủ trương đầu tư chậm khiến tiến độ giải ngân chậm theo.

Với tình hình giải ngân hiện nay, việc đạt được tỷ lệ giải ngân 95% kế hoạch vốn được giao năm 2024 đối với nguồn vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ là rất khó do thời gian từ nay đến hết năm không còn nhiều.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rút ngắn tối đa thời gian xử lý đơn rút vốn. Cùng với đó sẽ trực tiếp làm việc với các ban quản lý dự án, các địa phương để kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong giải ngân; tiếp tục trao đổi với các nhà tài trợ nhằm tháo gỡ các vướng mắc về phía nhà tài trợ như rút ngắn thời gian và đơn giản hóa thủ tục cho ý kiến không phản đối.

Bộ Tài chính đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư hỗ trợ các địa phương đẩy nhanh tiến độ, thủ tục trong việc gia hạn thời gian bố trí vốn để tránh làm ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân của dự án. Nhanh chóng thực hiện các thủ tục bổ sung kế hoạch vốn trung hạn, kế hoạch vốn cấp phát cho các địa phương để hoàn thành thủ tục và đủ điều kiện được bố trí vốn bổ sung.