Hệ thống trạm sạc xe điện trên các tuyến cao tốc đang được triển khai, nhưng tiến độ giữa các tuyến và hai chiều đường chưa đồng đều. Quy hoạch mặt bằng, nguồn điện, thiết bị và phương án vận hành cần được tính toán ngay từ đầu để tránh phát sinh chi phí và chậm tiến độ.
Nhiều trạm sạc chưa hoàn thiện đồng bộ
Theo thông tin tại Hội thảo “Triển khai quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện” do Tạp chí Xây dựng tổ chức ngày 7/11/2026 tại Hà Nội, hiện có 10 trạm dừng nghỉ trên hệ thống cao tốc đã cung cấp dịch vụ sạc xe điện, gồm 6 trạm trên tuyến Bắc - Nam phía Đông và 4 trạm trên các tuyến khác.
Tuy nhiên, tiến độ triển khai giữa các trạm và hai bên tuyến còn chênh lệch. Tại trạm Hải Đăng (Km36 cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên), bên trái tuyến đã vận hành 20 vị trí sạc, sử dụng trụ công suất 120 kW và đầu nối CCS2, trong khi bên phải tuyến vẫn đang hoàn thiện.
Hiện có 10 trạm dừng nghỉ trên hệ thống cao tốc đã cung cấp dịch vụ sạc xe điện, gồm 6 trạm trên tuyến Bắc - Nam phía Đông và 4 trạm trên các tuyến khác. Ảnh: IT
Trên tuyến Bắc - Nam phía Đông, trong 21 trạm dừng nghỉ được theo dõi, có 17 trạm đang thi công hạ tầng sạc. Mỗi bên trạm dự kiến bố trí 10-26 vị trí, công suất trụ từ 120-360 kW, sử dụng đầu nối CCS2.
Tại cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, 3 trạm dừng nghỉ đã vận hành 68/136 vị trí sạc, sử dụng trụ DC công suất 60-250 kW. Cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 đã đưa vào khai thác 20 vị trí sạc mỗi bên trạm. Hai tuyến Hàm Nghi - Vũng Áng và Vũng Áng - Bùng cũng đã vận hành 12 vị trí sạc mỗi bên.
Trong khi đó, 6 trạm dừng nghỉ trên cao tốc Nội Bài - Lào Cai đang làm thủ tục đầu tư. Tại cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, phương án thiết kế trạm dừng nghỉ Km67+100 bố trí 10 vị trí sạc công suất 180 kW, dự kiến hoàn thành năm 2027.
Ông Phạm Văn Dùng, Phó Tổng biên tập Tạp chí Xây dựng, cho rằng quy mô trạm sạc phải căn cứ vào loại phương tiện, lưu lượng xe theo từng thời điểm và thời gian dừng nghỉ thực tế. Đây là cơ sở xác định số vị trí sạc, công suất trụ và diện tích khu vực chờ.
Theo ông Dùng, nhu cầu thiết thực của tài xế là biết trạm dừng nghỉ nào có dịch vụ sạc và phương tiện của họ có tương thích với thiết bị tại đó hay không. Vì vậy, thông tin về vị trí, khả năng kết nối và công suất trạm cần được công khai rõ ràng.
Ông Đoàn Chí Hiếu, Trưởng phòng Thẩm định, Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng), đề nghị theo dõi tiến độ đầu tư đến từng trạm và từng bên tuyến. Với các tuyến cao tốc xây dựng mới, mặt bằng trạm sạc và phương án cấp điện cần được đưa vào thiết kế ban đầu, triển khai cùng tiến độ xây dựng đường.
Đối với trạm hiện hữu, các bên cần rà soát hợp đồng khai thác để xác định rõ trách nhiệm đầu tư thiết bị, hệ thống điện và tổ chức vận hành. Việc bổ sung trụ sạc khi chưa thống nhất trách nhiệm có thể làm chậm tiến độ và phát sinh chi phí.
Nguồn điện và quy chuẩn là hai vấn đề cần xử lý
Các trụ sạc công suất 120-360 kW đòi hỏi hệ thống cấp điện đáp ứng yêu cầu vận hành. Nhiều trạm dừng nghỉ phải bổ sung đường dây truyền tải, trạm biến áp và điều chỉnh mặt bằng để bố trí thiết bị. Do đó, phương án cấp điện cần được tính toán cùng với quy mô trạm sạc, thay vì chờ hoàn thành công trình mới triển khai.
Các chuyên gia đặt ra ba yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống sạc. Thứ nhất, thiết bị phải tương thích với phương tiện, trong đó có chuẩn đầu nối CCS2. Thứ hai, đơn vị vận hành phải kiểm tra an toàn tại hiện trường trước khi đóng điện. Thứ ba, hệ thống đo lường phải xác định chính xác lượng điện tiêu thụ của từng phiên sạc để làm căn cứ thanh toán.
Việc lắp đặt trụ sạc chưa đồng nghĩa với việc trạm đủ điều kiện khai thác. Doanh nghiệp phải hoàn thiện hệ thống cấp điện, kiểm tra thiết bị và xây dựng quy trình vận hành trước khi cung cấp dịch vụ.
Về quy chuẩn, QCVN 43:2024/BGTVT đặt thời hạn trước ngày 1/1/2027 để hoàn thiện hệ thống sạc đối với các trạm dừng nghỉ thuộc diện chuyển tiếp. QCVN 32:2026/BCT có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Một vấn đề cần được hướng dẫn cụ thể là việc áp dụng QCVN 32:2026/BCT đối với những trạm đã hoạt động trước thời điểm quy chuẩn có hiệu lực nhưng tiếp tục lắp thêm trụ hoặc nâng công suất. Các cơ quan quản lý cần làm rõ phạm vi áp dụng và trách nhiệm của đơn vị khai thác để doanh nghiệp có căn cứ thực hiện.
Ngoài nguồn điện từ lưới, các chuyên gia đề xuất nghiên cứu tích hợp điện mặt trời và hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) để hỗ trợ khi nhiều phương tiện sạc cùng lúc. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần tính toán công suất hỗ trợ, khả năng khai thác và tổng chi phí đầu tư trước khi lựa chọn phương án.
Đối với doanh nghiệp, trạm sạc tạo thêm nguồn dịch vụ tại các điểm dừng nghỉ, đồng thời tăng khả năng khai thác các dịch vụ thương mại trong thời gian tài xế chờ sạc. Hiệu quả đầu tư phụ thuộc vào lưu lượng phương tiện, công suất thiết bị, chi phí điện và khả năng vận hành.
Các chuyên gia thống nhất yêu cầu đưa hạ tầng sạc vào quy hoạch cao tốc ngay từ đầu, đồng thời xử lý các vướng mắc về nguồn điện, hợp đồng khai thác và tiêu chuẩn kỹ thuật tại những trạm hiện hữu. Tiến độ lắp đặt phải gắn với tiến độ xây dựng toàn tuyến, bảo đảm các trạm có thể khai thác đồng bộ trên cả hai chiều đường.
Thị trường ô tô điện tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng và được đánh giá rất nhiều tiềm năng. Song, nếu không kịp thời có chính sách hỗ trợ phát triển mạng lưới trạm sạc, chưa xây dựng hoàn thiện được quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan đến trạm sạc sẽ dẫn đến sự thiếu đồng bộ, thống nhất trong triển khai hệ thống các trạm sạc cả nước.
Tại Việt Nam, một số doanh nghiệp đang tiến hành sản xuất, lắp ráp ô tô điện như Vinfast với xe điện chạy pin (BEV), Hyundai Thành Công với xe điện chạy pin (BEV) và xe hybrid (HEV), Thaco với xe hybrid (HEV) và plug-in hybrid (PHEV), TMT với xe điện chạy pin cỡ nhỏ (mini-BEV)
Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 372/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà tại cuộc họp về chính sách phát triển phương tiện giao thông xanh và chính sách phát triển trạm sạc điện cho phương tiện giao thông xanh.
Theo quy định mới nhất vừa được Bộ Giao thông vận tải ban hành, có hiệu lực từ 5/10/2024; các trạm dừng nghỉ xây dựng trên các tuyến cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ phải có trạm sạc, cũng như điểm đỗ dành riêng cho xe ô tô điện.
