Tiếp tục đề xuất để thương nhân kinh doanh xăng dầu chủ động quyết định mức giá bán

Nhà nước sẽ không tham gia vào quá trình điều hành giá

Trong dự thảo gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương cho rằng, với cơ chế hiện nay, cơ quan quản lý phải thực hiện qua quá nhiều bước, doanh nghiệp không được chủ động trong quyết định giá bán lẻ trong hệ thống phân phối mà trông chờ vào giá cơ sở do cơ quan quản lý công bố rồi thực hiện theo. Giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu căn cứ vào các yếu tố hình thành trong quá khứ với thời gian tương đối dài, chi phí kinh doanh, thuế nhập khẩu bình quân gia quyền được tính toán dựa vào số liệu của quý trước để áp dụng trong tính toán giá cơ sở các mặt hàng xăng dầu ở quý sau, chưa sát với thực tế.

Bộ Công Thương cho rằng, việc điều hành giá chưa đảm bảo thực hiện theo cơ chế thị trường. Vì vậy, dự thảo mới quy định Nhà nước sẽ không tham gia vào quá trình điều hành giá nhưng công bố các yếu tố hình thành giá để doanh nghiệp tự quyết định. Theo đó, với cơ chế thị trường, Nhà nước sẽ ban hành công thức giá để thương nhân kinh doanh xăng dầu chủ động quyết định mức giá bán, nhưng giá không cao hơn mức giá mà công thức giá quy định.

Dự thảo Nghị định quy định nhà nước không tham gia vào quá trình điều hành giá nhưng công bố các yếu tố hình thành giá và để doanh nghiệp tự quyết định giá. Nhà nước công bố giá thế giới bình quân 7 ngày/lần (nhiều thương nhân kinh doanh xăng dầu đề xuất 15 ngày/lần để đảm bảo tính ổn định), thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu căn cứ vào các yếu tố cố định như thuế các loại, được quyền cộng thêm khoản chi phí kinh doanh, lợi nhuận định mức đã được quy định tại Nghị định để công bố giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu madút là giá bán buôn) trên thị trường.

                     

Cụ thể: Giá bán xăng dầu tối đa = (Giá xăng dầu thế giới x tỷ giá ngoại tệ) + thuế nhập khẩu + thuế tiêu thụ đặc biệt + thuế bảo vệ môi trường + thuế giá trị gia tăng + chi phí kinh doanh, lợi nhuận định mức của doanh nghiệp.

Thương nhân kinh doanh xăng dầu chủ động quyết định mức giá bán

Với phương án công bố giá thế giới 7 ngày/lần, Bộ Công Thương cho rằng sẽ giúp giảm bớt cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải tính toán và công bố định kỳ các chi phí hàng tháng. Sau khi công bố, thương nhân thông báo giá bán cho cơ quan nhà nước để giám sát.

Liên quan đến điều hành giá, theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, hiện nay điều hành giá trên tinh thần Liên bộ, đưa ra mức giá trần để làm tham khảo và từ đó các doanh nghiệp đưa ra mức giá tính toán của mình cao cho phù hợp với tình hình kinh doanh thực tế của họ, nhưng không vượt mức giá trần. Còn nội dung về giữ Quỹ bình ổn xăng dầu, đây là nội dung còn nhiều tranh luận nên Bộ Công Thương tiếp tục lấy ý kiến. Về nội dung trích lập quỹ, hiện có một số vấn đề cần điều chỉnh và cụ thể hóa, đưa vào dự thảo Nghị định.

Bà Nguyễn Thuý Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho rằng thời gian qua Quỹ bình ổn giá xăng dầu cũng đã bộc lộ một số điểm bất cập và cần được nghiên cứu, xem xét, sửa đổi. Theo đó, việc quy định cụ thể hơn về mức trích, chi và thời gian trích, chi cũng như các nội dung khác liên quan cũng đang được nghiên cứu xem xét.

Dự thảo Nghị định quy định rõ trường hợp thực hiện bình ổn giá, Bộ Công Thương sẽ chủ trì phối hợp với các bộ ngành đề xuất và gửi Bộ Tài chính tổng hợp báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định chủ trương bình ổn giá xăng dầu. Theo bà Hiền, việc này phù hợp với quy định của Luật giá năm 2023 và bắt đầu có hiệu lực vào ngày 1/7/2024. Về hệ thống kinh doanh xăng dầu, dự thảo Nghị định quy định thương nhân phân phối xăng dầu chỉ được mua xăng đầu từ thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, không được mua bán xăng dầu lẫn nhau. Do trên thực tế, việc mua bán xăng đầu của các thương nhân phân phối xăng dầu vẫn thuộc tổng nguồn của các đầu mối, không phát sinh thêm nguồn cung nhưng bên cạnh đó, việc cho phép thương nhân phân phối xăng dầu mua hàng của nhau gây khó khăn trong việc kiểm soát nguồn cung.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, nội dung của Dự thảo Nghị định mới đảm bảo mục tiêu cuối cùng là cân đối cung - cầu, không thiếu hụt, đảm bảo an ninh năng lượng. Trong quá trình điều hành giá xăng dầu thì cố gắng gắn với câu chuyện tiếp cận được cơ chế thị trường, nhưng phải có sự điều tiết của cơ quan nhà nước.