Tiếp sức cho doanh nghiệp vận tải vươn xa

Phép thử từ áp lực chi phí đầu vào

Trong bức tranh kinh tế quý I năm 2026, ngành vận tải đang phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt khi giá xăng dầu liên tục nhảy múa. Đối với lĩnh vực này, nhiên liệu không chỉ là nguyên liệu đầu vào mà còn là mạch máu, chiếm tới 30 - 40% tổng chi phí cấu thành dịch vụ. Việc giá dầu thế giới biến động mạnh đã trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận, đẩy nhiều đơn vị vào kịch bản là càng chạy càng lỗ nhưng vẫn phải duy trì hoạt động để giữ chân khách hàng và bảo vệ thị phần.

Ông Đặng Thế Phương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Hải Phòng, chia sẻ rằng nhiều doanh nghiệp đang phải chấp nhận giảm lợi nhuận sâu, thậm chí cắt lỗ để tránh đứt gãy chuỗi cung ứng. Một nghịch lý đang tồn tại là trong khi chi phí nhiên liệu đòi hỏi giá cước phải tăng khoảng 30% mới đủ bù đắp, thì thực tế các doanh nghiệp hành khách mới chỉ dám điều chỉnh ở mức 8 - 10%.

Sự thận trọng này xuất phát từ nỗi lo mất khách và giảm sức cạnh tranh trong bối cảnh thắt chặt chi tiêu. Những con tính trên giấy tờ giờ đây dường như không còn theo kịp tốc độ tăng giá của xăng dầu, khiến vốn lưu động của nhiều đơn vị vừa và nhỏ bị bào mòn nghiêm trọng.

Bên cạnh áp lực giá, dòng tiền của doanh nghiệp cũng đang bị bóp nghẹt khi các nhà cung cấp nhiên liệu rút ngắn thời gian công nợ hoặc yêu cầu thanh toán ngay. Ông Nguyễn Quang Thái, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Vận tải ô tô Quảng Ninh, cho biết mục tiêu sống còn hiện nay là giữ vững uy tín thương hiệu và ổn định việc làm cho người lao động, dù điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải tự gánh chịu phần lớn chi phí phát sinh.

Tìm kiếm giải pháp tự thân và kỳ vọng cơ chế đặc thù

Trước cơn bão giá, các doanh nghiệp vận tải không thể ngồi yên chờ đợi. Nhiều đơn vị đã nhanh chóng triển khai các giải pháp tối ưu hóa vận hành như gộp chuyến, giãn tần suất hoặc tạm dừng các tuyến có hiệu suất thấp. Công nghệ số và các bài toán tối ưu lộ trình được ứng dụng triệt để nhằm hạn chế tình trạng xe chạy rỗng, từ đó tiết kiệm từng lít nhiên liệu.

Đặc biệt, xu hướng chuyển đổi xanh, sử dụng năng lượng điện và năng lượng sạch đang bắt đầu được các doanh nghiệp lớn nghiên cứu nghiêm túc như một giải pháp bền vững để thoát ly khỏi sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Tuy nhiên, nỗ lực tự thân của doanh nghiệp là chưa đủ để vượt qua giai đoạn ngặt nghèo này. Ông Đoàn Thế Xuyên, Giám đốc Công ty TNHH Phúc Xuyên, bày tỏ mong muốn sớm nhận được các cơ chế hỗ trợ cụ thể về lãi suất sau đầu tư, bến bãi và đặc biệt là lộ trình hỗ trợ chuyển đổi xanh.

Cộng đồng doanh nghiệp vận tải đang kỳ vọng Chính phủ sẽ có những bước đi quyết liệt hơn trong việc sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá để kiềm chế các cú sốc tăng giá quá lớn, đồng thời xem xét giảm thêm các loại thuế bảo vệ môi trường hay thuế nhập khẩu xăng dầu trong những giai đoạn cao điểm.

Hệ thống ngân hàng cũng đóng vai trò then chốt khi các doanh nghiệp đang rất cần sự nới lỏng về hạn mức tín dụng và giảm lãi suất vay để bổ sung vốn lưu động. Việc các cơ quan chức năng cần có cái nhìn linh hoạt hơn khi thanh tra, kiểm tra chi phí hợp lý của doanh nghiệp trong bối cảnh biến động giá cũng là một yếu tố tâm lý quan trọng.

Để không đứt băng chuyền cung ứng, ngành vận tải cần một gói trợ lực tổng thể, từ điều hành giá xăng dầu dự báo sớm đến các ưu đãi tài chính thiết thực, giúp doanh nghiệp không chỉ tồn tại mà còn có đủ nguồn lực để tái cấu trúc theo hướng hiện đại và bền vững hơn.