Thụy Điển: “Không gian tăng trưởng mới” cho nhà đầu tư Việt Nam

Lối mở cho nông sản chế biến Việt Nam

Trong đó, ba trụ cột nổi bật làm nền cho triển vọng này là: (1) sự chuyển dịch cấu trúc của ngành công nghiệp thực phẩm Thụy Điển theo hướng bền vững, (2) xu thế tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu trong bối cảnh bất ổn kinh tế – thương mại, và (3) sự hiện diện chiến lược của nhà máy tái chế polyester đầu tiên của Syre (liên doanh H&M – Vargas) tại Việt Nam, đặt nền móng cho hợp tác sâu hơn giữa hai nền kinh tế.

Ngành chế biến thực phẩm Thụy Điển đang trải qua một giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm có nguồn gốc thực vật, hữu cơ, ít phát thải và phù hợp với lối sống lành mạnh. Thịt chế biến, chiếm khoảng 20% thị phần, đang chịu áp lực cạnh tranh từ các sản phẩm thay thế thịt từ đậu nành, đậu Hà Lan, yến mạch và các nguồn thực vật khác. Tương tự, ngành sữa (chiếm 17,3%) đang chuyển hướng mạnh mẽ sang các sản phẩm không chứa lactose và sữa thực vật, như sữa yến mạch và sữa hạnh nhân.

Thị trường Thụy Điển đang ưu tiên thực phẩm ít đường, thực phẩm chế biến sẵn có chứng nhận hữu cơ, và các loại bánh kẹo, đồ ăn nhẹ giàu dinh dưỡng. Đặc biệt, xu hướng tiêu dùng tiện lợi nhưng vẫn đảm bảo sức khỏe và tiêu chuẩn môi trường đang định hình lại toàn bộ chuỗi sản xuất, từ nguyên liệu đến bao bì.

Đây là không gian mở rất đáng kể cho các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các công ty trong lĩnh vực nông sản chế biến, thực phẩm thuần chay, nước giải khát từ trái cây tự nhiên, sản phẩm lên men và đồ ăn vặt lành mạnh. Việt Nam có lợi thế lớn về nguyên liệu như: dừa, điều, đậu nành, thanh long, chuối…, nhân công và chi phí chế biến, trong khi thị trường nội địa vẫn chưa hấp thụ hết tiềm năng này. Việc chuyển hướng sang xuất khẩu vào thị trường tiêu chuẩn cao như Thụy Điển không chỉ mở rộng đầu ra mà còn thúc đẩy doanh nghiệp nội địa nâng cấp chất lượng, đầu tư công nghệ chế biến sâu và hoàn thiện tiêu chuẩn ESG (môi trường – xã hội – quản trị).

Không dừng lại ở sản phẩm, cơ hội lớn hơn còn nằm ở chuỗi giá trị: doanh nghiệp Việt có thể liên kết với các đối tác Thụy Điển để đồng phát triển sản phẩm, đóng gói, dán nhãn, hoặc sử dụng logistic xanh để đưa hàng hóa vào thị trường Bắc Âu – nơi mà sự minh bạch và bền vững đang trở thành “giấy thông hành” quan trọng nhất.

Việt Nam trong “tầm ngắm” của dòng vốn công nghệ xanh Bắc Âu

Theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng chậm lại trong năm 2025, với GDP chỉ đạt 2,9%, thấp hơn mức 3,3% năm 2024. Lạm phát tại các nền kinh tế phát triển tiếp tục ở mức cao (ước tính 4,2%) trong khi các chính sách thương mại, đặc biệt là từ Hoa Kỳ, trở nên khó đoán hơn. OECD dự báo rằng chính sách thuế quan mới của Mỹ nếu được áp dụng có thể đẩy các đối tác châu Âu vào tình thế thương lượng khó khăn, từ đó buộc nhiều doanh nghiệp phải đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tìm kiếm thị trường thứ ba ổn định, chi phí thấp.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang nổi lên như một điểm tựa đáng tin cậy. Với vị thế là trung tâm sản xuất dệt may, thực phẩm, linh kiện điện tử trong chuỗi cung ứng Đông Nam Á, cùng nền chính trị ổn định và chiến lược phát triển hạ tầng – logistics bài bản, Việt Nam có thể trở thành đối tác thay thế hiệu quả cho các tập đoàn châu Âu đang muốn giảm rủi ro từ các thị trường truyền thống.

OECD khuyến nghị rằng các chính phủ cần thúc đẩy hợp tác xuyên quốc gia, xóa bỏ rào cản thương mại, đồng thời cải thiện năng lực tiếp cận tài chính và tiêu chuẩn hóa pháp lý để tạo môi trường thuận lợi cho đầu tư. Đây cũng là thông điệp quan trọng cho các nhà hoạch định chính sách Việt Nam: nếu có thể thiết lập hành lang pháp lý rõ ràng, nhất quán về đầu tư xanh, thực phẩm hữu cơ, logistics bền vững và công nghiệp tái chế, Việt Nam hoàn toàn có thể đón đầu làn sóng dịch chuyển vốn đầu tư từ Bắc Âu.

Một ví dụ điển hình cho xu hướng hợp tác chiến lược giữa Thụy Điển và Việt Nam là trường hợp công ty Syre – liên doanh giữa H&M và quỹ Vargas – lựa chọn Việt Nam làm nơi đặt nhà máy tái chế polyester công nghiệp đầu tiên trên thế giới, dự kiến vận hành từ năm 2027. Đây không phải là nhà máy gia công đơn thuần mà là cơ sở đầu não trong chiến lược tái thiết chuỗi cung ứng của H&M theo mô hình “tuần hoàn – xanh – công nghệ cao”.

Với hơn 40 nhà máy đối tác đang sản xuất cho H&M tại Việt Nam, chuỗi dệt may trong nước đang đứng trước bước chuyển lớn từ “sản xuất giá rẻ” sang “sản xuất có trách nhiệm”. Quan trọng hơn, các nhà đầu tư nội địa có thể học hỏi và tham gia cùng phát triển công nghệ tái chế vật liệu, một lĩnh vực sẽ bùng nổ trong thập niên tới khi xu hướng “zero waste” (không rác thải) lan rộng từ EU sang các đối tác sản xuất.

Thụy Điển với tiêu chuẩn tiêu dùng xanh, công nghệ tiên phong, và định hướng đầu tư dài hạn – đang mở ra cánh cửa hiếm có cho Việt Nam bước sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu mới. Nếu biết tận dụng xu thế, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ có thể bán được nhiều hàng hóa hơn, mà còn có cơ hội đồng kiến tạo giá trị, tham gia vào các chuỗi giá trị công nghiệp xanh, và góp phần nâng tầm vị thế quốc gia trên bản đồ đầu tư quốc tế. Trong cuộc chơi này, người đi trước sẽ nắm lợi thế về thị phần và cả về tầm ảnh hưởng chiến lược dài hạn.