Thương hiệu Quốc gia và bước chuyển sang giá trị thực

Tái định vị vai trò Thương hiệu Quốc gia trong giai đoạn phát triển mới

Phát biểu khai mạc Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam năm 2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, năm 2026 là năm bản lề mở đầu cho kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030. Trọng tâm của giai đoạn này là chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng dựa trên năng suất, chất lượng và tính tự chủ, với ba trụ cột chính: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

Trong bức tranh đó, Thương hiệu Quốc gia (THQG) không còn chỉ là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, mà phải được nhìn nhận như một cấu phần quan trọng của năng lực cạnh tranh quốc gia.

“THQG không chỉ là hình ảnh sản phẩm ‘Made in Vietnam’, mà còn là quá trình kiến tạo uy tín quốc gia và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, sau hơn 20 năm triển khai, Chương trình THQG đã góp phần đáng kể trong việc nâng cao nhận diện và giá trị thương hiệu Việt. Từ 30 doanh nghiệp tham gia ban đầu vào năm 2003, đến năm 2026, con số này đã tăng lên 190 doanh nghiệp được công nhận.

Không chỉ tăng về số lượng, giá trị THQG Việt Nam cũng ghi nhận bước tiến mạnh mẽ. Theo công bố tại Diễn đàn Thương hiệu Quốc gia 2026, giá trị THQG Việt Nam năm 2025 đạt 519,6 tỷ USD, xếp thứ 32 trong số 193 nền kinh tế, tăng hơn 200 tỷ USD so với năm 2020.

Những con số này phản ánh một thực tế: hình ảnh Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu đang được cải thiện rõ rệt, gắn với một nền kinh tế năng động, đổi mới và hội nhập sâu rộng.

Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng là một vấn đề mang tính cấu trúc. Ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), thẳng thắn chỉ ra nghịch lý: số lượng sản phẩm đạt THQG tăng nhanh, nhưng sức mạnh thương hiệu doanh nghiệp vẫn còn hạn chế.

Cụ thể, tổng giá trị của 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam năm 2025 chỉ đạt khoảng 38,4 tỷ USD, thậm chí giảm 14% so với trước đó. Điều này cho thấy phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn đang tham gia ở các khâu có giá trị gia tăng thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu, chủ yếu dưới hình thức gia công (OEM), trong khi năng lực thiết kế (ODM) và xây dựng thương hiệu riêng (OBM) còn yếu.

Nói cách khác, Việt Nam đang “xuất khẩu nhiều”, nhưng chưa “xuất khẩu được giá trị thương hiệu” tương xứng.

Từ góc nhìn học thuật, TS. Santiago Velasquez (Đại học RMIT Việt Nam) cho rằng, THQG Việt Nam đã có bước chuyển từ “được biết đến” sang “được chú ý”, nhưng để đạt tới “được tin tưởng” vẫn còn khoảng cách đáng kể.

“Vấn đề không nằm ở việc Việt Nam đang được nhìn nhận như thế nào tại một thời điểm, mà là những tiêu chuẩn Việt Nam lựa chọn và duy trì trong dài hạn. Chính sự nhất quán về chất lượng và năng lực mới tạo dựng được niềm tin bền vững”, ông nhận định.

Quan điểm này cho thấy một yêu cầu mang tính cốt lõi: thương hiệu quốc gia không thể xây dựng bằng các chiến dịch ngắn hạn, mà cần một chiến lược dài hạn, nhất quán và dựa trên năng lực thực chất.

Ba trụ cột nâng tầm Thương hiệu Quốc gia

Để giải bài toán này, lãnh đạo Bộ Công Thương đã đưa ra ba định hướng trọng tâm cho giai đoạn tới.

Thứ nhất, thúc đẩy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh như một yêu cầu tất yếu. Doanh nghiệp không chỉ cần nâng cao năng suất mà còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về môi trường, phát triển bền vững và trách nhiệm xã hội. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào quản trị và sản xuất được xem là chìa khóa để nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Thứ hai, xây dựng chiến lược phát triển thị trường quốc tế một cách bài bản và dài hạn. Điều này không chỉ dừng ở việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA), mà còn bao gồm bảo vệ tài sản trí tuệ, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới và chủ động định vị thương hiệu trên thị trường toàn cầu.

Thứ ba, phát huy giá trị văn hóa nội sinh. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, yếu tố khác biệt không chỉ đến từ công nghệ hay giá thành, mà còn từ bản sắc văn hóa và giá trị nhân văn được “đóng gói” trong sản phẩm, dịch vụ.

Đây cũng là điểm mà nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam có lợi thế, nhưng chưa khai thác hết.

Theo ông Hoàng Minh Chiến, Chiến lược THQG Việt Nam đến năm 2035, tầm nhìn 2045 sẽ được triển khai theo lộ trình rõ ràng.

Giai đoạn 2026 - 2030 được xác định là giai đoạn “đặt nền tảng – chuyển đổi căn bản”, với mục tiêu hoàn thiện hệ thống tiêu chí và nâng số lượng sản phẩm đạt THQG lên khoảng 1.000.

Giai đoạn 2030 - 2035 sẽ tập trung hình thành các doanh nghiệp có thương hiệu mạnh ở cấp khu vực và quốc tế, với kỳ vọng có từ 5 - 10 thương hiệu Việt lọt Top 500 thế giới, đồng thời đưa THQG Việt Nam vào Top 25 toàn cầu.

Xa hơn, đến năm 2045, THQG Việt Nam được kỳ vọng phản ánh một nền kinh tế hiện đại, sáng tạo và có trách nhiệm, nơi sản phẩm không chỉ mang giá trị thương mại mà còn thể hiện tư duy thiết kế và chuẩn mực phát triển bền vững.

Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận mới là việc đặt THQG trong mối liên hệ trực tiếp với năng lực cạnh tranh quốc gia. Khi thương hiệu được coi là tài sản chiến lược, việc xây dựng thương hiệu không còn là nhiệm vụ riêng của doanh nghiệp, mà là kết quả của cả hệ sinh thái – từ chính sách, thể chế đến năng lực đổi mới sáng tạo.

“THQG phải phản ánh năng lực tổng thể và uy tín của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc, để nâng tầm THQG, Việt Nam cần một cách tiếp cận đồng bộ hơn: từ cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo đến xây dựng văn hóa kinh doanh bền vững.

Diễn ra từ ngày 16 - 23/4/2026 trên phạm vi toàn quốc, Tuần lễ Thương hiệu Quốc gia Việt Nam năm nay không chỉ là hoạt động truyền thông, mà được thiết kế như một nền tảng kết nối giữa chính sách, doanh nghiệp và thị trường.

Chuỗi sự kiện bao gồm Diễn đàn Thương hiệu Quốc gia, các hội thảo chuyên đề, triển lãm thành tựu và hoạt động kết nối doanh nghiệp, qua đó tạo không gian đối thoại đa chiều về chiến lược phát triển thương hiệu trong bối cảnh mới.

Trong một thế giới mà cạnh tranh không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở hình ảnh, tiêu chuẩn và uy tín, câu chuyện Thương hiệu Quốc gia Việt Nam đang bước sang một giai đoạn mới: từ “được biết đến” đến “được tin tưởng” – và xa hơn, là “được lựa chọn”.