Thúc đẩy tiêu dùng xanh là động lực bền vững cho tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên mới

Tại Việt Nam, với quyết tâm thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững, nhiều hành động thiết thực đã và đang được cụ thể hóa trong khuôn khổ Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021–2030.

Một trong những điểm nhấn nổi bật chính là Triển lãm Thúc đẩy sản xuất – Tiêu dùng bền vững năm 2025, diễn ra vào chiều 27/6/2025 tại Công viên Thống Nhất, Hà Nội, với chủ đề “Tiêu dùng bền vững hướng đến kỷ nguyên xanh”. Sự kiện quy tụ đại diện các bộ, ban, ngành, tổ chức quốc tế, cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng – cho thấy sức hút mạnh mẽ của chủ đề tiêu dùng xanh trong toàn xã hội.

Tiêu dùng là khởi đầu cho một hệ sinh thái kinh tế xanh

Phát biểu tại lễ khai mạc, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh: “Hành vi của người tiêu dùng chính là một trong những động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy quá trình thực hiện phát triển bền vững”. Theo ông, khi nhu cầu về sản phẩm xanh tăng lên, các doanh nghiệp buộc phải thích ứng, đổi mới và điều chỉnh chuỗi sản xuất. Đây chính là “yếu tố then chốt để cùng nhau kiến tạo một 'kỷ nguyên xanh’”, tạo ra một chu trình phát triển khép kín giữa sản xuất – tiêu dùng – đầu tư.

Ở góc độ lập pháp và chính sách, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, khẳng định: “Thông qua các hoạt động này, nhận thức, hành vi và thói quen của cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng đã có sự chuyển biến tích cực, chủ động”. Ông đồng thời bày tỏ kỳ vọng về việc duy trì thường xuyên và mở rộng quy mô các hoạt động truyền thông, giáo dục cộng đồng về tiêu dùng xanh.

Triển lãm năm nay không chỉ mang tính biểu trưng mà còn thể hiện rõ chiều sâu thực tiễn, với 50 gian hàng đến từ hơn 30 doanh nghiệp trong và ngoài nước, trưng bày đa dạng các sản phẩm và công nghệ xanh từ thực phẩm hữu cơ, đồ gia dụng tái chế đến năng lượng tái tạo và công nghệ xử lý rác thải.

Các phiên tọa đàm chuyên đề như “Doanh nghiệp xanh – Hành trình kiến tạo giá trị bền vững từ gốc rễ” hay “Xanh hóa cuộc sống – Từ ý tưởng đến hành động” đã đem đến nhiều câu chuyện thực tế và bài học hữu ích, khẳng định vai trò trung tâm của khối doanh nghiệp trong tiến trình chuyển đổi sản xuất, đáp ứng xu hướng tiêu dùng mới.

Ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội, nhận định: “Chi phí đầu tư cho sản xuất xanh không thấp, ngoài việc doanh nghiệp phải chuyển đổi mạnh mẽ thì cần có giải pháp khuyến khích và ưu tiên những doanh nghiệp sản xuất xanh, sạch hơn; hoàn thiện khung cơ chế, chính sách để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sang nền sản xuất xanh và tiêu dùng bền vững”.

Trong bức tranh toàn cầu, nhiều thương hiệu lớn cũng đang chủ động “xanh hóa” chuỗi giá trị. Nike cam kết sử dụng 100% năng lượng tái tạo tại các nhà máy vào năm 2025. Zara sẽ chỉ sử dụng bông, vải lanh và polyester hữu cơ hoặc tái chế vào năm 2025. H&M hiện đã có 35% sản phẩm làm từ nguyên liệu tái chế và đặt mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ này sẽ là 100%.

Từ góc độ truyền thông, ông Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam, nhận định: “Đây là hoạt động thiết thực triển khai Nghị quyết... đồng thời cụ thể hóa Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050”. Ông cũng xác định: “Đài không chỉ đồng hành về nội dung, mà còn chủ động ‘xanh hóa’ tư duy làm báo, ưu tiên lan tỏa những câu chuyện truyền cảm hứng về đổi mới sáng tạo xanh, kinh tế tuần hoàn, mô hình sản xuất thân thiện với môi trường”.

Sự kiện cũng nhận được sự đồng hành và truyền cảm hứng từ nhiều gương mặt nổi tiếng như Hoa hậu H’Hen Niê, Hoa hậu Ngọc Hân, rapper Đen Vâu, những nhân vật có ảnh hưởng tích cực trong việc truyền tải thông điệp sống xanh tới đông đảo công chúng, đặc biệt là giới trẻ.

Ba trụ cột cho hệ sinh thái tiêu dùng xanh

Từ các phân tích và tổng kết tại sự kiện, ba trụ cột chiến lược để thúc đẩy tiêu dùng xanh đã được xác lập gồm:

Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh các chính sách ưu đãi đối với doanh nghiệp bền vững, tăng cường minh bạch và giám sát thị trường sản phẩm xanh.

Thứ hai, doanh nghiệp cần chủ động đầu tư công nghệ sạch, xây dựng chuỗi giá trị bền vững, đáp ứng các tiêu chuẩn toàn cầu về môi trường và trách nhiệm xã hội.

Thứ ba, người dân đóng vai trò trung tâm trong thay đổi mô hình tiêu dùng, thông qua những hành động cụ thể như tiết kiệm tài nguyên, hạn chế nhựa, phân loại rác và ưu tiên sản phẩm xanh.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, nhu cầu tiêu dùng sản phẩm xanh tại Việt Nam tăng trưởng trung bình 15% mỗi năm trong giai đoạn 2021–2023. Khoảng 2/3 người tiêu dùng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho sản phẩm xanh để bảo vệ sức khỏe và môi trường cho thấy thị trường tiêu dùng bền vững tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển thực chất.

Dưới góc độ thể chế, Bộ Công Thương tiếp tục thể hiện rõ vai trò trung tâm trong điều phối, chỉ đạo các đơn vị chức năng triển khai các giải pháp công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất xanh, đồng thời thúc đẩy thị trường sản phẩm xanh. Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công đóng vai trò dẫn dắt về mặt kỹ thuật, hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn xanh, thúc đẩy các dự án sản xuất xanh trên thị trường.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia là đơn vị chủ lực trong việc truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng, xây dựng thói quen tiêu dùng bền vững, tổ chức kết nối cung – cầu trong thị trường xanh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong bối cảnh mới.

Thúc đẩy tiêu dùng xanh không chỉ là lời kêu gọi đạo đức, mà đang trở thành động lực tăng trưởng kinh tế và lợi thế cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Đây không chỉ là mục tiêu dài hạn, mà còn là hành động cần thực thi ngay để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.