Thiếu cơ sở chiếu xạ đạt chuẩn, bưởi Đoan Hùng lỡ nhịp xuất khẩu với thị trường Hoa Kỳ
Mai Phương
Có vùng trồng nông sản đạt tiêu chuẩn OCOP nhưng bưởi Đoan Hùng vẫn chưa thể cập bến thị trường Mỹ do thiếu cơ sở chiếu xạ đạt chuẩn quốc tế.
Mới đây, gần 4.500 tấn bưởi Đoan Hùng, Phú Thọ (tương đương hơn 366 ha cây trồng) đã không thể xuất khẩu sang Mỹ vì ở phía Bắc chưa có trung tâm chiếu xạ đạt chuẩn. Số bưởi này hoàn toàn có thể được tiêu thụ ở thị trường trong nước với giá cả hợp lý, nhưng đây là một bài học lớn cho nông sản Việt khi đánh mất cơ hội xuất khẩu và nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp Việt Nam.
Nông dân thu hoạch bưởi Đoan Hùng (nguồn: Internet)
Thiếu cơ sở chiếu xạ không còn là vấn đề mới mẻ. Tại Việt Nam chỉ có một số ít đơn vị thực hiện được khâu chiếu xạ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu sang Mỹ và các thị trường khó tính khác, đẩy giá thành lên cao, khiến nông sản Việt Nam kém sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Phần lớn nông sản của các tỉnh phía Bắc hiện nay muốn xuất khẩu sang Mỹ phải chịu thêm một phần chi phí vận chuyển vào miền Nam để thực hiện chiếu xạ ở 2 đơn vị đạt chuẩn. Điều này gia tăng chi phí vận chuyển, bảo quản, lưu kho… cũng như tăng hao hụt do đặc thù của nông sản tươi.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ, dù chưa thể xuất khẩu trái bưởi Đoan Hùng sang Mỹ, bà con nông dân trồng bưởi vẫn đang đảm bảo chăm sóc vườn theo đúng quy trình, đảm bảo chất lượng quả bưởi cũng như vùng trồng đã được cấp mã số. Trước thông tin bưởi Việt Nam được chính thức xuất khẩu vào thị trường Mỹ sau hơn 5 năm đàm phán, chính quyền và nông dân trồng bưởi ở Phú Thọ rất phấn khởi dù số lượng chưa nhiều. Đây được coi là cơ hội để quảng bá hình ảnh thương hiệu Bưởi Đoan Hùng nức tiếng lâu đời, cũng như thúc đẩy việc đưa bưởi Đoan Hùng vào hệ thống tiêu thụ cả nước, nâng cao giá trị thương hiệu trái bưởi Đoan Hùng nói riêng, bưởi Phú Thọ nói chung.
Năm 2022, tổng diện tích bưởi trồng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ khoảng 5.600 ha, năng xuất đạt 120 tạ/ha, sản lượng ước đạt 50.000 tấn; trong đó, diện tích bưởi sản xuất theo hướng VietGAP gần 3.000 ha; diện tích được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP là 188 ha, chứng nhận hữu cơ đạt 3 ha. Tỉnh Phú Thọ đã xuất khẩu được hơn 40 tấn bưởi sang thị trường Nga.
Để nông sản Việt nói chung và bưởi Đoan Hùng nói riêng có thể thuận lợi xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, cần có cơ chế thúc đẩy việc xây dựng các cơ sở chiếu xạ đáp ứng tiêu chuẩn và yêu cầu của các thị trường này. Đây là vấn đề đã tồn tại nhiều năm nhưng chưa có giải pháp, khiến nông sản Việt khó cạnh tranh trên thị trường quốc tế so với Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản..
Việt Nam hiện có khoảng 1.2 triệu ha diện tích trồng cây ăn quả, tổng sản lượng lên đến 12 triệu tấn. Việc đầu tư các trung tâm chiếu xạ là hướng đi tất yếu nhằm giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng cạnh tranh, tạo thị trường ổn định cho nông sản Việt. Muốn làm được điều này, Việt Nam cần có chính sách khuyến khích đầu tư phát triển các trung tâm chiếu xạ thực phẩm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho nông sản của Việt Nam nói chung và bưởi Đoan Hùng nói riêng xuất khẩu sang những thị trường chất lượng cao trên thế giới.
