Thị trường xăng dầu thế giới biến động tác động đến giá bán trong nước 

Giá xăng, dầu trong nước điều chỉnh tăng

Một loạt yếu tố đã chi phối xu hướng giá xăng dầu, bao gồm việc Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) công bố tồn kho dầu thô tăng trong khi tồn kho xăng và sản phẩm chưng cất giảm; Mỹ thay đổi chính sách thuế với hàng hóa từ các đối tác thương mại; dự báo sản lượng dầu OPEC+ sẽ tăng trong thời gian tới; và căng thẳng quân sự giữa Nga - Ukraine vẫn tiếp diễn. Tổng hòa các yếu tố này đã khiến giá xăng dầu trên thị trường quốc tế dao động mạnh, tuy nhiên xu hướng chủ đạo vẫn là tăng.

Cụ thể, giá bình quân các mặt hàng xăng dầu trong kỳ điều hành mới đã tăng đáng kể so với kỳ trước. Giá xăng RON92 (dùng để pha chế xăng E5RON92) đạt 75,975 USD/thùng, tăng 5,21%; xăng RON95 ở mức 77,373 USD/thùng, tăng 5,03%; dầu hỏa là 81,263 USD/thùng, tăng 3,36%; dầu diesel 0,05S đạt 80,903 USD/thùng, tăng 3,03%; và dầu mazut ở mức 440,405 USD/tấn, tăng 4,23%.

Trước biến động của giá dầu thế giới và tác động từ việc tỷ giá USD/VND gia tăng, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã quyết định điều chỉnh giá bán xăng dầu trong nước từ 15h ngày 24/4/2025. Mục tiêu là đảm bảo giá trong nước bám sát biến động toàn cầu, tiếp tục duy trì chênh lệch giá hợp lý giữa xăng sinh học E5RON92 và xăng khoáng RON95 để thúc đẩy tiêu dùng nhiên liệu sinh học, đồng thời cân đối lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Liên Bộ quyết định không trích lập cũng như không chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu cho tất cả các mặt hàng trong kỳ điều hành này. Sau khi áp dụng các biện pháp điều hành, giá xăng E5RON92 tăng thêm 740 đồng/lít lên mức tối đa 19.238 đồng/lít, thấp hơn 400 đồng so với xăng RON95-III, hiện ở mức 19.638 đồng/lít (tăng 782 đồng). Dầu diesel 0.05S có giá mới là 17.524 đồng/lít, tăng 487 đồng; dầu hỏa tăng 531 đồng lên 17.715 đồng/lít; còn dầu mazut tăng 564 đồng lên 16.524 đồng/kg.

Thế giới điều chỉnh nguồn cung dầu

Cùng lúc đó, trên bình diện quốc tế, xu hướng điều chỉnh nguồn cung dầu cũng đang có những chuyển động đáng chú ý. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung tiếp tục leo thang, Trung Quốc đã có động thái mạnh mẽ trong việc chuyển hướng nhập khẩu dầu thô từ Mỹ sang Canada. Theo Bloomberg, trong tháng 3/2025, Trung Quốc nhập khẩu tới 7,3 triệu thùng dầu từ một cảng gần Vancouver – mức cao kỷ lục – và con số này còn có thể tăng trong tháng 4. Trong khi đó, lượng dầu thô từ Mỹ xuất sang Trung Quốc chỉ còn khoảng 3 triệu thùng/tháng, giảm mạnh so với mức đỉnh 29 triệu thùng hồi giữa năm ngoái.

Sự thay đổi này có nguyên nhân chủ yếu từ việc tuyến đường ống Trans Mountain của Canada được mở rộng, cho phép dầu từ Alberta được vận chuyển trực tiếp ra bờ biển Thái Bình Dương và xuất khẩu sang châu Á mà không cần qua lãnh thổ Mỹ. Trước đây, dầu thô Canada chủ yếu được đưa sang Mỹ để tinh chế hoặc tái xuất. Nay, Canada đã có thể chủ động hơn trong việc tiếp cận thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc – quốc gia có nhu cầu tiêu thụ năng lượng lớn hàng đầu thế giới.

Bloomberg cho biết thêm, trong vòng hai tháng qua, Trung Quốc đã cắt giảm khoảng 90% lượng nhập khẩu dầu từ Mỹ nhằm đáp trả các biện pháp thuế mới của Washington. Theo thống kê của hải quan Trung Quốc, dầu thô từ Mỹ hiện chỉ chiếm 1,7% tổng lượng nhập khẩu dầu của nước này trong năm 2024, giảm từ mức 2,5% năm 2023. Trong khi đó, vai trò của Canada đang tăng lên, trở thành một trong những đối tác năng lượng tiềm năng thay thế cho Mỹ.

Chuyên gia năng lượng Wenran Jiang – Chủ tịch Diễn đàn Năng lượng và Môi trường Canada – Trung Quốc nhận định, với việc Trung Quốc tìm cách giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Đông và Nga, bất kỳ nguồn dầu nào từ Canada đều là tín hiệu tích cực. Nga hiện vẫn là nhà cung cấp dầu lớn nhất cho Trung Quốc, trong khi Ả Rập Xê Út – đối tác lớn thứ hai – đã giảm xuất khẩu sang Trung Quốc 9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Sự chuyển dịch này không chỉ ảnh hưởng tới thương mại dầu mỏ song phương mà còn làm suy giảm vị thế địa chính trị của Mỹ trong lĩnh vực năng lượng. Khi các quốc gia tiêu thụ lớn như Trung Quốc đa dạng hóa nguồn cung, các quốc gia sản xuất cũng phải điều chỉnh chiến lược xuất khẩu để thích nghi với trật tự mới đang hình thành.

Đề xuất giảm thuế giá trị gia tăng 2% cho xăng dầu

Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng và kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, Chính phủ Việt Nam cũng đang triển khai các chính sách tài khóa nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp. Một trong những đề xuất đáng chú ý là giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) 2% cho nhóm hàng hóa, dịch vụ đang áp dụng mức thuế suất 10% – trong đó có xăng dầu (trừ một số mặt hàng đặc biệt như viễn thông, ngân hàng, chứng khoán…). Thời gian áp dụng dự kiến từ 1/7/2025 đến hết 31/12/2026.

Theo tính toán, việc giảm 2% thuế VAT sẽ khiến ngân sách Nhà nước giảm thu khoảng 121.740 tỷ đồng trong vòng 18 tháng tới, nhưng đổi lại sẽ kích thích tiêu dùng, hỗ trợ sản xuất và tạo thêm việc làm, góp phần giữ ổn định vĩ mô. Đối với người tiêu dùng, giá hàng hóa – đặc biệt là xăng dầu – sẽ giảm đáng kể. Với doanh nghiệp, chi phí đầu vào giảm sẽ nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm.

Tại phiên họp ngày 23/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ đều thống nhất với phương án giảm thuế VAT như đề xuất. Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cho biết, năm 2025 sẽ là năm chi ngân sách tăng mạnh để chi trả chế độ cho cán bộ nghỉ hưu sớm, hỗ trợ giáo dục, an sinh xã hội… nên việc triển khai giảm thuế cần đi đôi với việc bảo đảm cân đối tài khóa, ổn định kinh tế.

Như vậy, trước những biến động từ thị trường quốc tế, chính sách điều hành giá và thuế trong nước đang được thiết kế linh hoạt nhằm giữ vững mục tiêu kiểm soát lạm phát, hỗ trợ nền kinh tế, đồng thời thích ứng với trật tự năng lượng toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng.