Tuần qua, thị trường Úc chứng kiến nhiều diễn biến quan trọng trên cả ba trụ cột kinh tế: thương mại, công nghiệp và nông nghiệp. Từ những tác động lan tỏa của chính sách thuế quan mới của Mỹ, biến động trong ngành thép và khai khoáng, đến thương vụ sáp nhập lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, cùng tin vui cho nông sản Việt.
Hưởng lợi gián tiếp từ chính sách thuế quan của Mỹ
Theo báo cáo mới nhất của EY Oceania, nền kinh tế Úc đang nổi lên như một trong số ít quốc gia có thể hưởng lợi từ chính sách thuế quan đối ứng của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ, mô hình của EY cho thấy Úc chỉ chịu mức thuế quan thấp nhất (10%) trong biểu thuế mà Mỹ áp dụng cho các quốc gia, qua đó mở ra cơ hội thúc đẩy đầu tư và tăng xuất khẩu hàng hóa, đặc biệt là các sản phẩm kỹ thuật cao và nguyên liệu công nghiệp.
Báo cáo nhận định, sự dịch chuyển thương mại toàn cầu đang tạo điều kiện để Úc mở rộng mạng lưới cung ứng, không chỉ hướng sang các thị trường truyền thống như Mỹ và EU mà còn tăng cường giá trị xuất khẩu sang Trung Quốc - đối tác thương mại lớn nhất của Úc. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng “lợi thế gián tiếp” này chỉ phát huy hiệu quả nếu Canberra duy trì được môi trường đầu tư ổn định và tránh xung đột thương mại song phương với các đối tác chủ chốt.
Nền kinh tế Úc đang nổi lên là một trong số ít quốc gia có thể hưởng lợi từ chính sách thuế quan đối ứng của Tổng thống Mỹ Donald Trump
Minh chứng cho điều đó là căng thẳng thương mại mới nhất giữa Úc và Trung Quốc trong lĩnh vực quặng sắt – mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất của Canberra. Gần đây, Trung Quốc đã yêu cầu các nhà máy thép và thương nhân tạm ngừng nhập quặng từ Tập đoàn BHP, một trong ba tập đoàn khai khoáng lớn nhất thế giới của Úc. Động thái này làm dấy lên lo ngại về khả năng đàm phán thương mại giữa hai quốc gia có thể rơi vào bế tắc sau giai đoạn hạ nhiệt căng thẳng kéo dài từ năm 2020.
Thủ tướng Anthony Albanese đã lên tiếng kêu gọi Trung Quốc khôi phục nhập khẩu quặng sắt từ BHP, nhấn mạnh rằng “sự gián đoạn với mặt hàng xuất khẩu chiến lược không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế Úc mà còn tác động tiêu cực đến chính nền kinh tế Trung Quốc”. Quặng sắt hiện đóng góp khoảng 30% tổng kim ngạch xuất khẩu của Úc và là trụ cột đảm bảo thặng dư thương mại quốc gia.
Cùng lúc đó, ngành công nghiệp thép của Úc lại đứng trước một thách thức khác từ chính sách thuế quan mới của Liên minh châu Âu (EU). Brussels dự kiến tăng thuế nhập khẩu thép lên tới 50% và giảm một nửa lượng nhập khẩu từ bên ngoài khối, với lý do bảo vệ “chủ quyền công nghiệp châu Âu” trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu dư thừa và giá thép giảm sâu.
Theo thống kê của EU, xuất khẩu thép của Úc sang thị trường này năm 2024 đạt 142 triệu euro, một con số khiêm tốn nhưng có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp sản xuất kim loại Úc vốn đang chịu cạnh tranh gay gắt ở cả Mỹ và châu Á. Do hai bên chưa đạt được thỏa thuận thương mại tự do (FTA), các chuyên gia cảnh báo mức thuế mới có thể làm giảm đáng kể lợi nhuận của các nhà sản xuất Úc, đồng thời đẩy nhanh xu hướng tái cơ cấu thị trường xuất khẩu sang Đông Nam Á và Nam Mỹ.
Như vậy, Úc đang ở vị thế “lợi thế tạm thời trong thách thức dài hạn”, khi vừa được hưởng lợi từ những điều chỉnh chính sách thương mại toàn cầu, vừa phải tìm cách duy trì quan hệ ổn định với những đối tác lớn để không đánh mất cơ hội kinh tế trong giai đoạn biến động mạnh hiện nay.
Nông nghiệp và hạ tầng là điểm sáng tăng trưởng
Bên cạnh những biến động từ bên ngoài, nội lực của nền kinh tế Úc tiếp tục thể hiện sự phục hồi mạnh mẽ qua hàng loạt tín hiệu tích cực trong lĩnh vực nông nghiệp và hạ tầng.
Một trong những sự kiện đáng chú ý là việc Ủy ban Cạnh tranh và Người tiêu dùng Úc (ACCC) chính thức chấp thuận thương vụ M&A trị giá 475 triệu AUD giữa hai tập đoàn nông nghiệp lớn Elders Limited và Delta Agribusiness. Đây được xem là thương vụ sáp nhập quan trọng bậc nhất trong ngành nông nghiệp Úc trong những năm gần đây, khi Elders – tập đoàn có giá trị thị trường hơn 1,37 tỷ AUD, với 245 cửa hàng trên toàn quốc – tiếp nhận hệ thống 68 cửa hàng của Delta tại New South Wales, Victoria, Nam Úc và Tây Úc.
Công trình dự án Sydney Fish Market mới
Thỏa thuận sáp nhập không chỉ giúp Elders mở rộng quy mô cung ứng vật tư nông nghiệp như hạt giống, phân bón, hóa chất và dịch vụ kỹ thuật, mà còn tăng cường khả năng cạnh tranh nội địa trước xu hướng tập trung hóa trong lĩnh vực nông nghiệp toàn cầu. Đáng chú ý, theo yêu cầu của ACCC, Elders đã cam kết bán lại 6 cửa hàng tại bang Tây Úc cho các nhà đầu tư độc lập để đảm bảo cân bằng cạnh tranh.
Giám đốc điều hành Elders, ông Mark Allison, nhận định: “Thương vụ này không chỉ tạo ra sức mạnh thương mại mà còn giúp nông dân Úc tiếp cận dịch vụ tốt hơn, giá cả ổn định hơn, qua đó củng cố chuỗi giá trị nông nghiệp quốc gia.” Thương vụ dự kiến hoàn tất trước ngày 3/11/2025, mở ra giai đoạn hợp nhất mới của thị trường nông nghiệp Úc.
Cùng với đó, Dự án Chợ cá Sydney (Sydney Fish Market) mới trị giá 700 triệu AUD – biểu tượng hạ tầng du lịch và thương mại của bang New South Wales – đã cơ bản hoàn tất xây dựng. Công trình tọa lạc tại Vịnh Blackwattle, được kỳ vọng đón 6 triệu du khách mỗi năm, gấp đôi lượng khách hiện nay, trở thành một trong những điểm đến ẩm thực – thương mại hàng đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Bộ trưởng Bộ Đất đai và Tài sản tiểu bang Steve Kamper cho biết, chính quyền sẽ bàn giao mặt bằng vào giữa tháng 11/2025, để chợ cá chính thức đi vào hoạt động với giờ mở cửa kéo dài tới 22h mỗi ngày, thay vì 16h như trước. Việc mở rộng quy mô và thời gian hoạt động không chỉ nhằm gia tăng trải nghiệm du khách mà còn mang lại nguồn doanh thu lớn cho ngành du lịch và dịch vụ Sydney, dự kiến đóng góp hàng trăm triệu AUD mỗi năm cho kinh tế bang.
Tin vui cho nông sản Việt
Giữa bức tranh kinh tế nhiều gam màu, quan hệ thương mại nông sản giữa Việt Nam và Úc tiếp tục ghi dấu mốc mới với việc trái bưởi Việt Nam chính thức được cấp phép xuất khẩu sang Úc. Ngày 9/10/2025, tại Hà Nội, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam) cùng Đại sứ quán Úc tại Việt Nam đã tổ chức Lễ công bố chính thức, đánh dấu sự kiện quan trọng trong tiến trình mở cửa thị trường nông sản song phương.
Việc bưởi Việt Nam được phép xuất khẩu là kết quả của nhiều năm đàm phán kỹ thuật giữa hai cơ quan kiểm dịch thực vật, với các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng, quy trình canh tác, an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh. Đây là loại quả tươi thứ 8 của Việt Nam được tiếp cận thị trường Úc, sau xoài, vải, nhãn, thanh long, chôm chôm, sầu riêng và chuối.
Bưởi Việt Nam chính thức được cấp phép xuất khẩu sang Úc
Theo Thương vụ Việt Nam tại Úc, ngay sau khi điều kiện nhập khẩu được hoàn tất, các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam đã sẵn sàng nguồn cung đạt chuẩn, đồng thời Thương vụ cũng chủ động làm việc với hệ thống siêu thị, nhà nhập khẩu lớn tại Sydney và Melbourne để xúc tiến quảng bá sản phẩm. “Từ khâu chuẩn bị đến chiến lược thị trường, chúng tôi muốn đảm bảo rằng bưởi Việt Nam không chỉ được nhập khẩu mà còn được người tiêu dùng Úc ưa chuộng như một thương hiệu nông sản chất lượng cao,” đại diện Thương vụ chia sẻ.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng chính thức mở cửa thị trường cho trái việt quất của Úc – loại quả thứ bảy của nước này được phép nhập khẩu vào Việt Nam. Đây là kết quả cụ thể của cơ chế hợp tác “2+2”, theo đó mỗi bên mở cửa cho hai mặt hàng nông sản ưu tiên cùng lúc. Sự kiện được đánh giá không chỉ mang ý nghĩa thương mại, mà còn tạo nền tảng cho hợp tác nông nghiệp bền vững, nhất là trong lĩnh vực kiểm dịch, nghiên cứu giống cây trồng và phát triển chuỗi giá trị nông sản.
