Thị trường cà phê Việt Nam trước làn sóng biến động toàn cầu

Từ các sàn giao dịch quốc tế đến những nông trường cà phê trong nước, từng con số biến động về giá, sản lượng hay lượng tồn kho đều cho thấy đây không còn là câu chuyện của riêng ngành cà phê, mà là thước đo sức chịu đựng và khả năng thích ứng của nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa đầy rủi ro.

Cà phê thế giới bước vào chu kỳ tăng giá mới

Giữa tháng 10/2025, giá cà phê trên các sàn giao dịch quốc tế đồng loạt tăng mạnh khi lượng tồn kho của cả hai chủng loại Arabica và Robusta giảm sâu. Tại New York, lượng tồn kho cà phê Arabica được giám sát chỉ còn chưa tới nửa triệu bao, đây là mức thấp nhất trong vòng 18 tháng, trong khi sàn London ghi nhận tồn kho Robusta giảm về ngưỡng thấp nhất trong ba tháng gần nhất. Sự khan hiếm nguồn cung giao ngay khiến giới đầu tư đẩy mạnh mua vào, đưa giá cà phê lên mức cao mới so với đầu tháng.

Không chỉ yếu tố tồn kho, thời tiết khô hạn kéo dài tại các vùng trồng trọng điểm của Bra-xin, quốc gia chiếm gần 40% sản lượng cà phê toàn cầu đang khiến những lo ngại về năng suất niên vụ mới lan rộng. Hàng loạt tổ chức phân tích quốc tế phải điều chỉnh giảm dự báo sản lượng, và điều đó càng củng cố xu hướng tăng giá trên thị trường. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng cà phê chưa hề giảm, nhất là tại châu Âu và Bắc Mỹ, các yếu tố rủi ro về cung trở thành nguyên nhân trực tiếp đẩy giá Arabica tăng hơn 5% và giá Robusta tăng hơn 9% chỉ trong nửa đầu tháng 10.

Đáng chú ý, đà tăng giá Robusta còn đến từ xu hướng thay thế ngày càng rõ rệt trong ngành rang xay. Khi khoảng cách giá giữa Arabica và Robusta nới rộng, nhiều nhà sản xuất đã chuyển hướng sang sử dụng Robusta nhằm tối ưu chi phí. Sự dịch chuyển này khiến nhu cầu Robusta tăng nhanh, trong khi lượng tồn kho lại giảm, tạo nên vòng xoáy giá mang tính lan tỏa.

Với đặc điểm là mặt hàng nông sản mang tính mùa vụ, giá cà phê thế giới luôn chịu tác động mạnh từ các yếu tố tự nhiên và tâm lý thị trường. Song, điều đáng nói ở thời điểm này không chỉ là sự tăng – giảm mang tính ngắn hạn, mà là tín hiệu về một chu kỳ giá mới, trong đó yếu tố bền vững và chuỗi cung ứng an toàn đang dần trở thành “thước đo” giá trị thực của hạt cà phê trên thị trường toàn cầu.

Việt Nam trong vòng xoáy giá

Trái ngược với đà tăng của thị trường thế giới, giá cà phê Robusta trong nước giữa tháng 10 lại ghi nhận xu hướng giảm nhẹ khi Việt Nam bước vào mùa thu hoạch mới. Sản lượng niên vụ 2025–2026 được dự báo cao hơn năm trước, khiến lượng hàng bán ra tăng nhanh trong thời gian ngắn. Tại các vùng trồng trọng điểm như Đắk Lắk, Gia Lai hay Lâm Đồng, giá cà phê dao động quanh mức 114.000–115.500 đồng/kg, giảm từ 200–800 đồng/kg so với đầu tháng.

Sự chênh lệch giữa giá nội địa và quốc tế phản ánh tính chu kỳ của thị trường nông sản: khi nguồn cung trong nước tăng mạnh vào đầu vụ, giá tạm thời chịu áp lực điều chỉnh, dù triển vọng dài hạn vẫn tích cực. Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, giai đoạn này chính là thời điểm vàng để ký kết hợp đồng, đặc biệt khi giá cà phê thế giới đang neo ở mức cao.

Thực tế, xuất khẩu cà phê Việt Nam trong 9 tháng năm 2025 cho thấy xu hướng tích cực rõ rệt. Riêng thị trường Anh ghi nhận mức tăng 24,2% về lượng và tới 70% về trị giá so với cùng kỳ năm 2024. Giá xuất khẩu tăng mạnh giúp nâng cao giá trị kim ngạch, đồng thời khẳng định năng lực cạnh tranh của cà phê Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh đồng bảng Anh phục hồi và nhu cầu tiêu dùng cà phê đặc sản tại châu Âu ngày càng mở rộng.

Sự gia tăng thị phần của Việt Nam tại Anh, từ 15,32% trong 7 tháng năm 2024 lên 19,61% cùng kỳ năm 2025, cho thấy dấu ấn rõ ràng của hạt cà phê Việt trên bản đồ thương mại toàn cầu. Đây không chỉ là kết quả của giá tốt, mà còn đến từ việc doanh nghiệp trong nước ngày càng chú trọng hơn đến chất lượng, truy xuất nguồn gốc, và chứng nhận bền vững là những yếu tố đang được người tiêu dùng châu Âu ưu tiên hàng đầu.

Tuy vậy, phía sau những con số tích cực vẫn tồn tại nhiều thách thức. Khi sản lượng tăng, áp lực về bảo quản, chế biến và logistics cũng lớn hơn, nhất là với mặt hàng nhạy cảm như cà phê. Nếu không có chiến lược xuất hàng và điều phối cung hợp lý, việc giá giảm cục bộ trong nước có thể khiến nông dân chịu thiệt, đồng thời làm giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp xuất khẩu.

Sự biến động của giá cà phê toàn cầu trong tháng 10/2025 không chỉ là câu chuyện về cung – cầu, mà còn phản ánh một xu hướng lớn: chuyển đổi chuỗi giá trị nông sản sang hướng bền vững, gắn kết giữa sản xuất – tiêu dùng – môi trường. Với Việt Nam, đây là cơ hội để tái định vị ngành cà phê, đưa sản phẩm từ “nguyên liệu xuất thô” sang “thương hiệu có giá trị gia tăng”.

Các chuyên gia nhận định, giai đoạn 2025–2030 sẽ là thời kỳ bản lề để ngành cà phê Việt Nam xác lập vị thế mới. Nếu tận dụng được lợi thế về sản lượng, kết hợp với công nghệ chế biến và tiếp thị hiện đại, cà phê Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành biểu tượng của nông sản giá trị cao, song hành cùng mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.