Thanh tra Chính phủ chỉ rõ sai phạm của hệ sinh thái Tập đoàn Hà Đô

Cụ thể, tại thông báo kết luận thanh tra về quản lý và đầu tư xây dựng các dự án điện theo Quy hoạch điện VII và Quy hoạch điện VII điều chỉnh, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra một loạt các vi phạm trong phát triển điện mặt trời tại tỉnh Bình Thuận. Theo đó, Thanh tra Chính phủ điểm tên hàng loạt sai phạm trong khởi công thực hiện dự án.

Theo đó, Công ty Cổ phần Đức Thành Mũi Né - chủ đầu tư Nhà máy điện mặt trời Mũi Né và Công ty Cổ phần Hà Đô Bình Thuận là công ty con của CTCP Tập đoàn Hà Đô (Tập đoàn Hà Đô; HoSE: HDG)- chủ đầu tư Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4 đã xây dựng nhà máy trên đất dự trữ khoáng sản quốc gia khi chưa có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ cho phép triển khai, vi phạm quy định tại các quyết định cho, thuê đất của UBND tỉnh Bình Thuận (việc cho thuê đất trong thời gian này để các công ty thực hiện các trình tự thủ tục ký hợp đồng mua bán điện, tập kết vật tư thiết bị thi công, xin phép xây dựng, triển khai các thủ tục hành chính cho công việc phụ trợ khác).

"Trách nhiệm thuộc về Công ty Cổ phần Đức Thành Mũi Né, Công ty Cổ phần Hà Đô Bình Thuận", Kết luận thanh tra nêu rõ.

Về Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4 được khởi công vào tháng 3/2019, trên diện tích 58,1ha, với tổng vốn đầu tư hơn 1.100 tỷ đồng. Nhà máy này được lắp đặt từ 120.950 tấm pin theo công nghệ của Đức.

Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4, tổng công suất lắp đặt là 48 MWp đã được hòa lưới phát điện ngày 31/5/2019 và chính thức vận hành thương mại ngày 4/6/2019.

Được biết, đây là một trong những nhà máy sử dụng công nghệ hiện đại, tiên tiên của các nước G7 như: sử dụng công nghệ trục xoay một chiều (của Đức) mang lại lượng điện cao hơn công nghệ giá đỡ cố định đến 25%, cùng với tấm pin P19 công nghệ Shingled Mono PERC với hiệu suất hơn 19,4% giúp đạt hiệu suất phát điện cao và tiết kiệm diện tích đất. Ngoài ra, nhà máy cũng sử dụng hệ thống SCADA tiên tiến do SunPower phát triển và được ứng dụng trên 5 GW điện mặt trời trên toàn cầu hỗ trợ cho việc quản lý vận hành với độ tin cậy cao và hiệu suất tốt. Sau 4 tháng triển khai thi công với tốc độ làm việc khẩn trương của gần 300 công nhân, Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4 đã chính thức đóng điện và hòa lưới điện quốc gia vào cuối tháng 5/2019 và chính thức vận hành thương mại ngày 4/6. Theo đó, nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 4 sẽ đáp ứng nhu cầu sử dụng điện năng cho 46.040 hộ gia đình đồng thời giảm phát thải CO2 ra môi trường 62.700 tấn/năm…

Cơ quan thanh tra cũng phát hiện có 12/13 dự án tại Bình Thuận vi phạm điều kiện khởi công xây dựng công trình như: Thiết kế bản vẽ thi công chưa được phê duyệt; 2 dự án chưa có giấy phép xây dựng; 5 dự án mặt bằng thi công chưa được bàn giao.

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Bình Thuận chủ trì, kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến những khuyết điểm, vi phạm nêu trên.

Đối với Bộ Công Thương, Bộ Tài nguyên và Môi trường, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo, tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan đến những tồn tại, khuyết điểm, vi phạm.

Thanh tra Chính phủ cũng đã chuyển đến Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an hồ sơ vụ việc vi phạm quy định của pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai thực hiện đầu tư xây dựng các dự án điện mặt trời, điện gió trên đất Quy hoạch dự trữ khoáng sản quốc gia/Quy hoạch phân vùng thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quặng titan tại tỉnh Bình Thuận.

Về Tập đoàn Hà Đô, Cổ phiếu HDG giảm mạnh ngay sau khi có kết luận của Thanh tra Chính phủ về quản lý và đầu tư xây dựng các dự án điện theo Quy hoạch điện VII và Quy hoạch điện VII điều chỉnh. Cụ thể cổ phiếu có 3 phiên giảm điểm liên tục ngày 26,27,28 tháng 12 từ 28.700 đồng về mức 27.550 đồng, chốt phiên giao dịch ngày 29/12 cổ phiếu tăng nhẹ 0,18% lên 27.600 đồng.

Liên quan đến việc xây dựng các dự án điện mặt trời, điện gió trên đất quy hoạch dự trữ khoáng sản quốc gia, tại văn bản ngày 17/03/2023 của UBND tỉnh Bình Thuận giải trình và làm rõ các nội dung trong dự thảo kết luận thanh tra, trong đó có nêu “UBND tỉnh Bình Thuận đã lập phương án điêu chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 trình Bộ Tài nguyên và Môi trường thẩm định và được Chính phủ phê duyệt tại Nghị quyết số 69/NQ-CP ngày 30/05/2018 để thực hiện các dự án điện gió, điện mặt trời...; UBND tỉnh Bình Thuận cũng đã kiến nghị và được Thủ tướng Chính phủ có nhiều văn bản thông nhất quan điểm để tỉnh Bình Thuận đầu tư phát triển các dự án năng lượng tái tạo trên mặt khu vực dự trữ khoáng sản và giao Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Công Thương khẩn trương báo cáo Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh cục bộ khu vực dự trữ khoáng sản”. Tuy nhiên, Nghị quyết số 69/NQ-CP không thể hiện cụ thể như nội dung giải trình nêu trên; chưa điều chỉnh cục bộ khu vực dự trữ khoáng sản để xây dựng các dự án năng lượng tái tạo.

Dù vậy, trong quá trình thi công đến ngày vận hành thương mại, hầu hết  chủ đầu tư đã khắc phục vi phạm, tuy nhiên, các vi phạm trên có ảnh hưởng đến tiến độ thi công dự án để nhà máy vận hành thương mại trước ngày 1/7/2019, ngày 1/1/2021 đối với dự án điện mặt trời; trước ngày 1/11/2021 đối với dự án điện gió để được áp dụng cơ chế khuyến khích (giá FIT áp dụng trong 20 năm).