Thanh toán không dùng tiền mặt "bùng nổ" trong năm 2023

Thói quen của người tiêu dùng

Thanh toán không dùng tiền mặt dần trở thành thói quen của người tiêu dùng Việt, đặc biệt là giới trẻ. Phương thức này càng ngày càng trở nên phổ biến bởi tính nhanh chóng và tiện lợi của nó mang lại. Phương pháp này được thiết kế để phục vụ từ những nhu cầu cơ bản nhất như chuyển tiền đến mọi số điện thoại, chuyển tiền đến tài khoản ngân hàng của tất cả các Ngân hàng tại Việt Nam; thanh toán QRcode; thanh toán dịch vụ; thanh toán cho các nhu cầu thiết yếu như: điện, nước, cước phí điện thoại, vé xe/tàu/máy bay, nộp học phí, mua xăng, mua hàng trong siêu thị/cửa hàng tiện lợi, mua hàng qua mạng…

Từ những quán ăn nhỏ, nhà hàng, siêu thị, quán cafe, hay cả quán trà đá...dễ dàng có thể bắt gặp hình ảnh của những mã QR được dán trên bàn, trên kệ tủ bán đồ ăn...thuận tiện cho những vị khách ưa chuyển khoản. Với thanh toán qua NAPAS, tính đến cuối năm 2023 đạt trên 7,4 triệu giao dịch, giá trị đạt khoảng 54,1 triệu tỷ đồng, tăng 50% về số lượng và 13% về giá trị so với cùng kỳ.

Theo chia sẻ của chị Khánh-24 tuổi: "Từ khi lên Đại học tôi đã quen với việc sử dụng mã QR để thanh toán cho chi tiêu sinh hoạt, bởi vì phương thức này có thể thanh toán mọi lúc, mọi nơi 24/7, tôi không cần phải ra ngân hàng để rút tiền mặt. Thêm vào đó, việc thanh toán bằng mã QR giúp tôi có thể dễ dàng thống kê, quản lý chi tiêu hơn trong mỗi tháng".

Không thể phủ nhận sự tiện lợi và nhanh chóng trong thanh toán không sử dụng tiền mặt. Tuy nhiên, thanh toán qua mã QR vẫn tiềm ẩn một số rủi ro mà người tiêu dùng cần phải lưu ý như nguy cơ cao mất tiền vì bị dán đè mã QR; làm giả lệnh chuyển khoản; khách chuyển nhầm số tiền thanh toán; doanh thu từ nhiều tài khoản dẫn đến khó khăn trong việc theo dõi và quản lý tài chính...

Năm 2023 thanh toán không tiền mặt tăng trưởng gần 50%

Trong năm 2023, thanh toán không dùng tiền mặt đã ghi nhận tăng trưởng tích cực. Theo dữ liệu từ Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối năm, thanh toán không dùng tiền mặt đạt khoảng 11 tỷ giao dịch, với giá trị đạt hơn 200 triệu tỷ đồng, so với năm 2022 tăng gần 50% về số lượng.

Cụ thể, thanh toán qua kênh Internet đạt gần 2 tỷ giao dịch, với giá trị đạt trên 52 triệu tỷ đồng (tăng hơn 56 % về số lượng và 5,8% về giá trị so với năm 2022); qua kênh điện thoại di động đạt hơn 7 tỷ giao dịch với giá trị đạt hơn 49 triệu tỷ đồng (tăng hơn 61% về số lượng và gần 12% về giá trị); qua phương thức QR code đạt gần 183 triệu giao dịch, với giá trị đạt hơn 116 nghìn tỷ đồng (tăng gần 172% về số lượng và hơn 74% về giá trị so với năm trước). Tuy nhiên, giá trị giao dịch qua ATM khoảng 2,6 triệu tỷ đồng, so với năm 2022 giảm 8,84% về số lượng và hơn 9% về giá trị.

Bên cạnh đó, việc triển khai ứng dụng cộng nghệ, việc mở tài khoản trực tuyến được triển khai từ cuối tháng 3/2021, đến nay, gần 27 triệu tài khoản thanh toán được mở bằng phương thức điện tử (eKYC) đang hoạt động và 12,9 triệu thẻ đang lưu hành phát hành bằng eKYC.

Mạng lưới ATM, POS được phủ sóng đến tất cả các tỉnh, thành trên cả nước, đến cuối tháng 11/2023, toàn thị trường có 21.014 máy ATM và 513.550 máy POS (tăng tương ứng 0,6% và 26,89% so với cùng kỳ năm 2022).

Tính đến cuối tháng 12/2023, Ngân hàng Nhà nước đã cấp giấy phép hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán cho 51 tổ chức không phải là ngân hàng cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán trên thị trường. Đến cuối năm 2023, số lượng ví điện tử đang hoạt động là 36,23 triệu ví (chiếm 63,23% trong tổng số gần 57,31 triệu ví điện tử đã được kích hoạt), với tổng số tiền trên các ví này là khoảng 2,96 nghìn tỷ đồng.

Trong đó, dịch vụ chuyển mạch tài chính và dịch vụ bù trừ điện tử: 1 tổ chức, dịch vụ cổng thanh toán điện tử; 49 tổ chức, dịch vụ hỗ trợ thu hộ, chi hộ; 49 tổ chức, dịch vụ hỗ trợ chuyển tiền điện tử; 14 tổ chức và dịch vụ ví điện tử.

Nhìn chung, sau 2 năm thí điểm Mobile Money đã ghi nhận đạt mức tăng trưởng tốt. Thời điểm cuối năm 2023, số lượng tài khoản đăng ký gần 6 triệu, trong đó gần 70% là tài khoản đăng ký ở vùng sâu, vùng xa, vùng hải đảo; tổng số lượng giao dịch khoảng 47 triệu, tổng giá trị giao dịch trên 2,4 nghìn tỷ đồng.

Bên cạnh đó, tỷ lệ người dùng Việt sử dụng thanh toán bằng thẻ trực tuyến, ví điện tử và thanh toán mã QR trong năm 2022 đã tăng trên mọi nhóm độ tuổi so với năm 2021. Có đến 66% người dùng thanh toán thẻ trực tuyến, 70% thanh toán ví điện tử trực tuyến hoặc trong ứng dụng – ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể so với mức 32% năm 2021.

Tỷ lệ thanh toán bằng mã QR cũng gia tăng vượt bậc, với 61% (năm 2022) so với mức 35% (năm 2021). 90% người được khảo sát đã thực hiện giao dịch thanh toán không tiền mặt (năm 2022), tăng cao so với mức 77% (năm 2021) và 77% tin rằng họ có thể không dùng tiền mặt trong 3 ngày. 85% người tiêu dùng đã sừ dụng dịch vụ giao hàng tận nhà lần đầu tiên trong thời kỳ đại dịch, cho thấy thương mại điện tử sẽ tiếp tục phát triển.