Tái định vị quan hệ Việt – Nga trong không gian hợp tác mới

Trong đó nổi bật là mục tiêu đưa quan hệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga phát triển thực chất hơn, tương xứng với tiềm năng, trong bối cảnh kim ngạch thương mại song phương năm 2025 mới đạt khoảng 4,77 tỷ USD, con số được đánh giá là còn nhiều dư địa để mở rộng.

Định hình lại các trụ cột hợp tác chiến lược

Trọng tâm lớn nhất tiếp tục là lĩnh vực năng lượng, nơi hai bên không chỉ duy trì hợp tác truyền thống mà còn tạo ra những bước tiến mang tính biểu tượng và dài hạn, đáng chú ý là việc ký kết Hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân tại Việt Nam vào ngày 23/3/2026. Sự kiện đặt nền móng cho một lĩnh vực hợp tác hoàn toàn mới với tầm nhìn phát triển lên tới 100 năm, đồng thời góp phần đáp ứng nhu cầu năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong giai đoạn tới.

Ở lĩnh vực dầu khí, các liên doanh như Vietsovpetro và Rusvietpetro tiếp tục đóng vai trò nòng cốt, với phạm vi hoạt động được mở rộng cả tại thềm lục địa Việt Nam và lãnh thổ Nga, trong khi hợp tác với Zarubezhneft hướng tới các thỏa thuận cung ứng dài hạn và xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng chiến lược.

Đáng chú ý, hợp tác năng lượng đang chuyển dịch mạnh sang các lĩnh vực mới khi Novatek là nhà sản xuất khí đốt lớn thứ hai của Nga đang thúc đẩy các dự án LNG tại nhiều địa phương như Cà Ná, Nghi Sơn, Hải Phòng, Quảng Ninh. Trong khi đó phía Nga cũng đề xuất phát triển các dự án điện gió ngoài khơi với quy mô lên tới 1 GW, phản ánh xu hướng chuyển đổi năng lượng theo hướng xanh và bền vững.

Bên cạnh năng lượng, hợp tác hạ tầng và công nghệ đang nổi lên như động lực tăng trưởng mới với quy mô và tham vọng lớn hơn, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông khi hai bên thúc đẩy phát triển các tuyến đường sắt liên vận quốc tế kết nối Việt Nam với Nga qua các hành lang khu vực, đồng thời hướng tới nâng cao năng lực vận tải, chuyển đổi số và quản trị thông minh.

Kinh nghiệm của Metro Moscow với hệ thống có tổng chiều dài hơn 466 km, gồm 271 ga và phục vụ trung bình khoảng 7,5 triệu lượt hành khách mỗi ngày, với tần suất giờ cao điểm chỉ 80–90 giây/chuyến được xem là cơ sở quan trọng để Việt Nam đề nghị phía Nga hỗ trợ phát triển hệ thống metro tại Hà Nội và TPHCM, không chỉ về xây dựng mà còn về chuyển giao công nghệ và vận hành.

Trong lĩnh vực công nghệ cao, sự tham gia của AFK Sistema – một tập đoàn tư nhân lớn nhất của Nga với các dự án cụ thể như xây dựng cơ sở dữ liệu sinh trắc học quốc gia, triển khai hệ thống Camera AI, phát triển trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng.

Tại cuộc làm việc ở Moskva ngày 25/3/2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trực tiếp làm việc với ông Vladimir Petrovich Evtushenkov, Chủ tịch AFK Sistema, hoan nghênh tập đoàn đẩy mạnh đầu tư vào Việt Nam và đề nghị mở rộng quy mô, đa dạng lĩnh vực, đồng thời đánh giá cao việc tập đoàn nhanh chóng thiết lập hợp tác với các doanh nghiệp lớn của Việt Nam trong thời gian qua.

Về phía doanh nghiệp, AFK Sistema cho biết đang xúc tiến mở pháp nhân và văn phòng tại Hà Nội, đồng thời triển khai các dự án như “Nhà Moskva tại Hà Nội”, tham gia các tuyến đường sắt đô thị, hợp tác sản xuất dược phẩm, chuyển giao công nghệ sản xuất thiết bị điện và tham gia Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM với các mô hình thí điểm về fintech và tài sản số, qua đó cho thấy phạm vi hợp tác ngày càng mở rộng sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao.

Không chỉ dừng ở công nghệ và hạ tầng, hợp tác kinh tế – thương mại tiếp tục được thúc đẩy thông qua các diễn đàn doanh nghiệp với sự tham gia của khoảng 120 doanh nghiệp hai nước, trong khi Việt Nam khẳng định sẽ tạo điều kiện thuận lợi thông qua ba đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực, qua đó thu hút mạnh hơn dòng vốn đầu tư từ Nga.

Song song với đó, hợp tác khoa học, giáo dục và giao lưu nhân dân tiếp tục được củng cố với việc tổ chức Năm chéo 2026 và mở rộng các chương trình đào tạo, qua đó tạo nền tảng lâu dài cho quan hệ song phương.

Chuyến thăm của Thủ tướng Phạm Minh Chính cho thấy quan hệ Việt – Nga đang được tái định hình theo hướng thực chất hơn, lấy hiệu quả kinh tế và công nghệ làm trung tâm, tạo nền tảng cho một giai đoạn hợp tác sâu rộng và bền vững hơn trong tương lai.