Tác động của thuế 25% từ Mỹ đối với nhôm, thép Việt Nam

Mặc dù động thái này có thể tác động tiêu cực đến nhiều quốc gia xuất khẩu thép và nhôm, nhưng Việt Nam vẫn có những cơ hội xuất khẩu, nhờ vào năng lực sản xuất của các doanh nghiệp Mỹ chưa thể đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ, việc áp thuế mới sẽ không ngay lập tức khiến thép Việt Nam không thể xuất khẩu sang Mỹ, tuy nhiên biên độ lợi nhuận của các doanh nghiệp sẽ giảm xuống.

Việt Nam hiện đang là một trong những quốc gia xuất khẩu thép và nhôm lớn sang Mỹ. Theo thống kê hải quan Mỹ, năm 2024, Việt Nam xuất khẩu khoảng 983 triệu USD thép và sản phẩm thép sang Mỹ, tăng gần 159% so với năm 2023. Cùng với đó, kim ngạch xuất khẩu nhôm của Việt Nam sang Mỹ cũng đạt 479 triệu USD, tăng 9,5%. Tuy nhiên, sản phẩm thép và nhôm của Việt Nam đã phải chịu mức thuế 10% và 25% lần lượt kể từ năm 2018 theo Mục 232 của Mỹ, và đã bị ảnh hưởng bởi các vụ kiện phòng vệ thương mại. Trong đó, Mỹ đã tiến hành điều tra hơn 34 vụ kiện liên quan đến thép Việt Nam và 2 vụ liên quan đến nhôm.

Mặc dù vậy, các sản phẩm thép và nhôm của Việt Nam vẫn có cơ hội xuất khẩu, vì năng lực sản xuất của các nhà sản xuất thép và nhôm của Mỹ chưa thể đáp ứng ngay nhu cầu trong nước. Mỹ hiện phụ thuộc vào nhập khẩu thép, chiếm khoảng 12-15%, và nhôm, chiếm tới 40-45% tổng nhu cầu. Điều này mở ra cơ hội cho thép Việt Nam vẫn có thể xuất khẩu vào thị trường Mỹ, dù sẽ gặp phải những thách thức khi các quốc gia khác như Canada, Mexico, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, và Brazil đã thay thế vị trí của Trung Quốc trong việc xuất khẩu sản phẩm thép và nhôm sang Mỹ.

Theo nhận định của ông Hưng, dù việc áp thuế có thể làm giảm lợi nhuận của các doanh nghiệp Việt Nam, nhưng những doanh nghiệp có sản phẩm chất lượng tốt và giá cạnh tranh vẫn có thể giữ được thị phần tại Mỹ. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc chuỗi cung ứng sẽ bị ảnh hưởng khi các nước khác tìm cách xuất khẩu sang các thị trường khác, bao gồm Việt Nam. Việc này có thể gây áp lực lên các quốc gia xuất khẩu thép như Việt Nam, khi mà nhiều công ty thép sẽ phải quay lại thị trường nội địa, dẫn đến sự gia tăng bảo hộ và cạnh tranh không lành mạnh.

Để đối phó với tình hình này, ông Hưng khuyến cáo các doanh nghiệp Việt Nam cần đánh giá lại tình hình và xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp, đặc biệt là mở rộng xuất khẩu sang các thị trường có FTA với Việt Nam, tránh phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Mỹ. Ngoài ra, doanh nghiệp cần chú trọng tuân thủ các quy định về nguồn gốc xuất xứ và luôn sẵn sàng tham gia đầy đủ vào quá trình giải trình của cơ quan điều tra Mỹ trong các vụ kiện phòng vệ thương mại. Đặc biệt, khi hiện đã có 34 vụ kiện phòng vệ thương mại với thép và 2 vụ liên quan đến nhôm, các doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tại Mỹ để có các phản ứng phù hợp và bảo vệ quyền lợi của mình.

Về phía Mỹ, ngành sản xuất kim loại của nước này cũng bày tỏ sự phản đối việc áp thuế đối với hàng hóa từ Canada và Mexico khi đây là những đối tác quan trọng của Mỹ về an ninh quốc gia và có liên kết chặt chẽ với nền kinh tế Mỹ. Liên đoàn Thép Mỹ (USW), đại diện cho 850.000 công nhân trong các ngành công nghiệp kim loại, khai khoáng và hóa chất, cho rằng việc áp thuế 25% đối với hàng hóa từ các nước này không phải là giải pháp hợp lý. USW kêu gọi loại bỏ các biện pháp cạnh tranh không lành mạnh và tìm cách đối phó với tình trạng dư thừa công suất toàn cầu và thương mại không công bằng vào Bắc Mỹ.