Sửa Luật Giá lấy minh bạch và linh hoạt làm nền tảng

Những bước tiến quan trọng từ dự thảo

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Giá đã thể hiện một tinh thần cầu thị và nghiêm túc trong việc tiếp thu ý kiến từ thực tiễn. Điểm tích cực đầu tiên phải kể đến là việc phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn cho các địa phương và bộ ngành.

Việc giao thẩm quyền định giá cụ thể cho UBND cấp tỉnh đối với các dịch vụ hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế đầu tư từ ngân sách nhà nước là một bước đi đúng hướng. Điều này không chỉ giúp giảm tải cho cơ quan trung ương mà còn đảm bảo tính kịp thời và phù hợp với đặc thù của từng địa phương.

Bên cạnh đó, việc rà soát và làm rõ danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá là một nỗ lực đáng ghi nhận. Dự thảo đã làm rõ phạm vi là sản phẩm, dịch vụ sự nghiệp công sử dụng ngân sách Nhà nước, đồng thời điều chỉnh để phù hợp với các luật chuyên ngành khác như Luật Đường sắt.

Điều này cho thấy sự đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật, tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các văn bản. Việc bổ sung dịch vụ hạ tầng khu công nghiệp, khu kinh tế cũng cho thấy sự quan tâm của nhà làm luật đến những vấn đề nóng hổi của nền kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang trở thành một cứ điểm sản xuất và thu hút FDI hàng đầu khu vực.

Mặc dù có những điểm tích cực, nhưng để Luật Giá sửa đổi thực sự phát huy hiệu quả, nhiều vấn đề vẫn cần được làm rõ và hoàn thiện. Góp ý của ông Vũ Quang Huy, đại diện Bộ Nội vụ, về việc đưa dịch vụ môi giới lao động ra khỏi Danh mục là một ví dụ điển hình.

Chi phí môi giới lao động đi làm việc ở nước ngoài thường biến động theo thị trường, phụ thuộc vào thỏa thuận và chi phí ở nước sở tại, không thể áp dụng cơ chế định giá cố định. Việc cố gắng kiểm soát một loại chi phí mang tính thị trường cao như vậy không chỉ gây khó khăn cho doanh nghiệp mà còn tạo ra kẽ hở cho các hoạt động ngầm. Đây là một minh chứng cho thấy sự cần thiết của nguyên tắc linh hoạt, tránh áp dụng những quy định cứng nhắc vào những lĩnh vực có tính đặc thù cao.

Ngoài ra, góp ý của bà Trần Thị Liễu, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính, Bộ Y tế, về sự thiếu thống nhất trong định giá dịch vụ y tế cũng là một vấn đề nhức nhối. Việc các bộ ngành khác nhau (Y tế, Công an, Quốc phòng) cùng định giá dịch vụ cai nghiện bắt buộc, hay sự thiếu đồng bộ giữa Bộ Y tế và UBND cấp tỉnh, đã tạo ra một "mê cung" pháp lý, gây khó khăn cho các đơn vị thực thi.

Bà Liễu kiến nghị nên quy định theo nguyên tắc chung, trong đó Bộ Y tế ban hành giá tối đa và phân cấp cho các đơn vị khác, là một giải pháp hợp lý và mang tính xây dựng. Điều này không chỉ giúp thống nhất hệ thống định giá mà còn tạo ra sự minh bạch, dễ kiểm tra, giám sát.

Minh bạch và linh hoạt

Các chuyên gia cho rằng, minh bạch và linh hoạt là hai nguyên tắc quan trọng nhất mà Dự thảo cần hướng đến. Cụ thể là minh bạch trong danh mục, trong đó, danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá cần được công khai rõ ràng, với tiêu chí cụ thể. Không nên để các quy định chung chung, tạo ra sự tùy tiện trong quá trình thực thi.

Minh bạch trong quy trình định giá, kiểm tra, giám sát giá cần được chuẩn hóa và công khai. Các doanh nghiệp cần biết rõ căn cứ nào để cơ quan quản lý đưa ra mức giá trần, sàn, hay áp dụng các biện pháp bình ổn giá. Điều này giúp doanh nghiệp chủ động trong sản xuất, kinh doanh và tạo niềm tin cho thị trường.

Minh bạch trong thông tin với việc các cơ quan quản lý giá cần công bố đầy đủ thông tin về giá cả thị trường, giúp người dân và doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan, từ đó đưa ra quyết định mua bán, đầu tư hợp lý.

Tiếp đó là linh hoạt trong cơ chế định giá, không thể áp dụng một cơ chế định giá duy nhất cho mọi loại hàng hóa, dịch vụ. Đối với những lĩnh vực có tính thị trường cao, giá cả biến động theo cung - cầu, Nhà nước chỉ nên can thiệp khi cần thiết và bằng các biện pháp linh hoạt như bình ổn giá, thay vì định giá cố định.

Đồng thời, linh hoạt trong xử lý vi phạm với vịệc kiểm tra, giám sát cần linh hoạt, tập trung vào các hành vi vi phạm nghiêm trọng, thay vì áp dụng một cách rập khuôn, máy móc. Cơ chế phạt cần đủ sức răn đe nhưng cũng cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp khắc phục sai sót.

Cuối cùng là linh hoạt trong việc sửa đổi, bổ sung, Luật Giá cần có những quy định mở, cho phép cơ quan quản lý có thể nhanh chóng điều chỉnh danh mục hoặc cơ chế định giá khi có những biến động lớn của thị trường, tránh tình trạng luật ban hành rồi lại nhanh chóng lạc hậu.

Sự tồn tại của một văn bản pháp luật về giá là cần thiết để bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng và đảm bảo sự ổn định của nền kinh tế. Tuy nhiên, nếu thiếu đi sự minh bạch và linh hoạt, Luật Giá có thể trở thành một rào cản, kìm hãm sự phát triển của các doanh nghiệp và cản trở sự vận hành của cơ chế thị trường.

Việc lắng nghe và tiếp thu các ý kiến đóng góp từ các bộ ngành, hiệp hội và doanh nghiệp là bước đi đúng đắn của cơ quan soạn thảo. Chỉ khi làm rõ được những vấn đề còn chồng chéo, thiếu thống nhất và thiết kế được những nguyên tắc kiểm tra, giám sát vừa chặt chẽ, vừa linh hoạt, Dự thảo Luật Giá sửa đổi mới có thể trở thành một công cụ quản lý hiệu quả, tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch, và lành mạnh cho tất cả các bên tham gia.