Sản xuất công nghiệp tăng tốc kéo đà nhập khẩu nguyên liệu

Nhập siêu tăng mạnh từ linh kiện, máy móc thiết bị

Báo cáo tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội từ Bộ Tài chính cho thấy, trong tháng 7 năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt hơn 53 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước, trong khi kim ngạch nhập khẩu đạt gần 57 tỷ USD, tăng 41%. Cột mốc xuất nhập khẩu theo tháng liên tục bị phá vỡ khi tháng 6 vượt mốc 100 tỷ USD và tháng 7 tiếp tục xác lập kỷ lục mới với 109,75 tỷ USD.

Tính chung 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cả nước đạt hơn 319 tỷ USD, tăng 22%; kim ngạch nhập khẩu đạt 340,05 tỷ USD, tăng 35%. Do tốc độ nhập khẩu luôn duy trì ở mức cao hơn xuất khẩu, cán cân thương mại hàng hóa tính đến hết tháng 7 nghiêng về nhập siêu gần 21 tỷ USD.

Đánh giá về bức tranh thương mại này, PGS.TS Đào Ngọc Tiến, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương, nhận định đà tăng vọt của nhập khẩu không phải dấu hiệu tiêu cực mà phản ánh đúng thực trạng sản xuất đang mở rộng. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) trong 7 tháng tăng 11,4% là mức tăng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Một phần lớn hàng hóa nhập khẩu là máy móc, thiết bị và dây chuyền công nghệ phục vụ trực tiếp cho các dự án đầu tư mới cũng như đầu tư mở rộng quy mô của các doanh nghiệp.

Phân tích sâu hơn theo từng nhóm ngành, cấu trúc nhập siêu hiện nay tập trung chủ yếu ở mặt hàng điện tử, máy tính và linh kiện với giá trị nhập khẩu lên tới 135,8 tỷ USD. Nếu bóc tách nhóm hàng này, trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam nhập khẩu 204,2 tỷ USD và xuất khẩu đạt 234,3 tỷ USD, đồng nghĩa với việc các ngành còn lại vẫn duy trì mức xuất siêu ấn tượng hơn 30 tỷ USD.

Nguyên nhân cốt lõi khiến kim ngạch nhập khẩu linh kiện điện tử tăng vọt xuất phát từ diễn biến tăng giá liên tục của các mặt hàng RAM, chip trên thị trường quốc tế, cùng những lo ngại về biến động địa chính trị và rào cản thương mại giữa các cường quốc. Để bảo đảm chuỗi cung ứng không bị đứt gãy, các doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đã chủ động gia tăng nhập khẩu nhằm dự trữ nguyên liệu đầu vào cho kế hoạch sản xuất dài hạn.

Thu ngân sách khởi sắc, sức khỏe doanh nghiệp cải thiện

Sự nhộn nhịp của hoạt động sản xuất, thương mại đã tạo nền tảng vững chắc cho thu ngân sách nhà nước và các chỉ số vĩ mô. Tổng thu ngân sách nhà nước 7 tháng đầu năm ước đạt 1,834 triệu tỷ đồng, bằng 72,5% dự toán cả năm và tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, thu nội địa và thu từ dầu thô đều đạt tiến độ cao.

Ở chiều ngược lại, tổng chi ngân sách ước đạt hơn 1,364 triệu tỷ đồng, với chi đầu tư phát triển đạt khoảng 418.900 tỷ đồng. Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước tính đến ngày 31/07 đạt 41,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, vượt mốc 425.000 tỷ đồng, góp phần quan trọng trong việc hoàn thiện hạ tầng và dẫn dắt dòng vốn đầu tư toàn xã hội.

Bên cạnh đó, bức tranh sức khỏe của cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận nhiều tín hiệu rất khả quan. Số lượng doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường trong 7 tháng đầu năm đạt hơn 187.000 đơn vị, tăng 8% so với cùng kỳ và vượt xa số lượng doanh nghiệp rút lui. Tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên cả nước hiện đã vượt mốc 1 triệu đơn vị, tăng khoảng 5% so với thời điểm cuối năm 2025.

Đáng chú ý, số thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp trong 7 tháng qua ước đạt 419.500 tỷ đồng, tăng 31% so với cùng kỳ năm trước. Chỉ số này phản ánh năng lực sinh lời và hiệu quả hoạt động kinh doanh của khối doanh nghiệp đang phục hồi rõ nét, tạo động lực lớn cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong những tháng còn lại của năm 2026.

Đà tăng vọt của kim ngạch nhập khẩu nguyên liệu và máy móc không chỉ giải mã cho con số nhập siêu ngắn hạn mà chính là bước chuẩn bị chiến lược của cộng đồng doanh nghiệp để đón đầu làn sóng phục hồi kinh tế toàn cầu. Việc chủ động tích trữ nguồn lực kết hợp với sức khỏe tài chính đang dần khởi sắc sẽ là động lực then chốt đưa sản xuất công nghiệp bứt phá, tạo nền tảng vững chắc cho đà tăng trưởng bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới.