RCEP: Cơ hội và thách thức cho cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn Tây Nguyên

Cơ hội giao thương

Sáng ngày 16/9/2022, tại TP. Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, Hiệp hội Thông tin tư vấn kinh tế thương mại Việt Nam (VICETA) phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp và Liên minh Hợp tác xã Lâm Đồng, tổ chức hội thảo “Hiệp định đối tác Kinh tế toàn khu vực (RCEP): Cơ hội và thách thức cho cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn Tây Nguyên”.

Tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Sơn, Phó Chánh Văn phòng Ban chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế (BCĐLNKT), Trưởng Đoàn đàm phán của Việt Nam trong FTA (ASEAN- Hàn Quốc và Trung Quốc) cho biết, hệ thống các Hiệp định thương mại tự do (FTA) là thành tựu của đường lối nhất quán cải cách, hội nhập của Nhà nước và sự triển khai tích cực, sáng tạo của Bộ Công Thương và các Bộ/Ngành, qua đó các FTA đã tạo tiền đề phát triển thương mại, đầu tư đồng thời đa dạng hóa thị trường, khắc phục sự lệ thuộc vào thị trường khu vực và xác lập các tiêu chí cao hơn WTO đối với thương mại: môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm, lao động, sở hữu  trí tuệ…

Trong bối cảnh đàm phán RCEP, ASEAN và các nước Đông Á cần phát triển hợp tác với các nền kinh tế lớn khác để đáp ứng đòi hỏi cấp thiết trong quá trình xây dựng Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) đến các nước Đông Á là lựa chọn phù hợp trong giai đoạn vừa qua trong khi các đối tác lớn như Hoa Kỳ, EU đòi hỏi rất cao trong đàm phán FTA. “RCEP là lựa chọn phù hợp nhằm đa phương hóa các FTA hiện hành giữa ASEAN với từng đối tác: Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ốt-xtrây-li-a, Niu Di-lân (FTA ASEAN+1) giúp tối đa hóa lợi ích của ASEAN về lâu dài”, Tiến sĩ Nguyễn Sơn cho biết thêm.

Cũng tại đây, ông Lương Văn Tự, Chủ tịch VICETA, Nguyên Trưởng đoàn tọa đàm Kinh tế thương mại Chính phủ, Đoàn tọa đàm gia nhập WTO cho biết, RCEP đã tạo ra một thị trường rộng lớn với quy mô 2,2 tỉ người tiêu dùng, chiếm 30% dân số thế giới (Đây là khu vực thương mại tự do có dân đông nhất thế giới), GDP khu vực này khoảng 27.000 tỉ USD tương đương 30% GDP toàn cầu.

Việt Nam đã ký nhiều Hiệp định song phương và đa phương trong khối RCEP như VJFTA với Nhật Bản; KVFTA với Hàn Quốc ; AFTA với ASEAN ; CPTPP với  Úc, Niu Zealand v… Như vậy các doanh nghiệp có thêm sự lựa chọn mầu C/O có mức thuế ưu đãi nhất trong xnk hàng hoá của mình. Ngoài ra, cam kết RCEP thông thoáng hơn nhiều so với các FTA thế hệ mới khác như CPTPP, EVFTA. Trong RCEP quy tắc xuất xứ trong nội khối được hài hoà dễ đáp ứng hơn; thống nhất trong quy tắc Hải quan tạo thuận lợi thương mại, giảm chi phí do tác động mở cửa thị trường dịch vụ  phục vụ sản xuất.

Bên cạnh đó, RCEP đã tác động nhiều đối với phục hồi và phát triển kinh tế tại Việt Nam sau đại dịch Covid 19 như góp phần tăng trưởng XNK (xuất khẩu 7 tháng đạt 217,3 tỉ USD tăng 16,6 % so với cùng kỳ năm ngoái, nhập khẩu 7 tháng đạt 216,3 tỉ USD tăng 17%), thu hút đầu tư nước ngoài, tăng trưởng kinh tế,…. “Hiện nay nền kinh tế Việt Năm được xếp vào 1 trong 5 nước có độ mở cao trong Asean.  Chúng ta đã ký 15 Hiệp định FTA với trên 40 nước trên thế giới với hầu hết các nước công nghiệp phát triển . Đầu tư 7 tháng đạt 16,8 tỉ USD bằng 87,7% so với cùng kỳ. Tuy vốn đăng ký có giảm. Song vốn của các dự án mở rộng đầu tư và mua cổ phần lạ tăng. Việt Nam vẫn là một trong những thị trường hấp dẫn đầu tư nhất ở Đông Nam Á mặc dù tác động xấu do đại dịch Covid 19, xung đột giữa Nga và Ucraina, khủng hoảng năng lượng và lạm phát cao của Châu Âu và Mỹ.

“Mới đây IMF và WB điều chỉnh dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2022 lên mức 7 - 7,5 %. Sang năm 2023 mặc dù kinh tế thế giới bị tác động mạnh do khủng hoảng năng lượng, lạm phát cao và suy thoái kinh tế có thế xảy ra ở một số nước , xung đột Nga Ucraina có thể còn kéo dài , hạn hán  ở Châu Âu và Trung Quốc tác động nghiêm trọng tới sản xuất nông nghiệp, song họ vẫn dự báo tăng trường kinh tế Việt Nam có thể duy trì ở  mức 6,7%”, Chủ tịch VICETA cho biết thêm.

Thách thức cho cộng đồng doanh nghiệp

Cũng tại Hội thảo, Tiến sĩ Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng, Cục chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho hay, ngoài việc RCEP đã mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản, tham gia vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu; cắt giảm thuế quan và hàng rào phi thuế quan; mở ra các thị trường xuất khẩu cho các sản phẩm nông sản và rau quả; gia tăng đầu vào từ nhập khẩu có chất lượng cho tiêu dùng và sản xuất phục vụ xuất khẩu nông sản,…

RCEP cũng là thách thức đối với các doanh nghiệp hiện nay khi năng lực cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp Việt Nam còn hạn chế, sản phẩm nông sản có tính tương đồng với các quốc gia khác trong khu vực, sản phẩm nông sản chế biến còn ít và  hạn chế trong tiếp cận thị trường, các đối tác yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và ATTP, kiểm dịch động thực vật,…

“Điển hình như tại Australia, Nhật Bản, Trung Quốc có các quy định chặt chẽ về kiểm dịch động thực vật, truy xuất nguồn gốc, dán nhãn, sinh vật ngoại lai, thuốc kháng sinh, hàm lượng Phụ gia thực phẩm, ...”, Phó Cục trưởng, Cục chế biến và Phát triển thị trường nông sản, Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết thêm.

Ngoài ra, Tiến sĩ Nguyễn Sơn cũng cho hay, đầu vào sản xuất của Việt Nam vẫn còn phụ thuộc nhất định vào các nguồn nhập khẩu, trong khi khả năng cải thiện vị trí trong chuỗi giá trị khu vực còn hạn chế, điều này cũng là một trong những hạn chế của Việt Nam khi tham gia RCEP.

Cũng tại đây, bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Trưởng Ban Đào Tạo, UV TV Hiệp Hội DN Lâm Đồng cho biết, trước những thách thức của Việt Nam khi tham gia RCEP, cho đến nay, Bộ Công Thương, với vai trò được giao theo Quyết định 01/QĐ-TTg đã nhận được 44 bản Kế hoạch thực hiện Hiệp định RCEP của các tỉnh/thành phố trực thuộc Trung ương và 03 Bộ, ngành đã triển khai, phổ biến, tuyên truyền về Hiệp định RCEP và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan tới các đối tượng có thể chịu tác động; Rà soát kiện toàn hệ thống pháp luật, thể chế cho việc thực thi Hiệp định; xây dựng các chương trình, chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngành hàng, doanh nghiệp để tận dụng hiệu quả Hiệp định.

“Đối với các hiệp hội, cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu, nắm vững cam kết của Việt Nam và các nước đối tác, đặc biệt trong lĩnh vực kinh doanh và sản xuất của mình để xây dựng chiến lược sản xuất, kinh doanh phù hợp; Nỗ lực tự đổi mới sáng tạo, chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh, năng lực tham gia các chuỗi cung ứng mới; Phối hợp chặt chẽ với Chính phủ, các hiệp hội để vận dụng Hiệp định nhằm tháo gỡ vướng mắc trong sản xuất, kinh doanh…”, bà Nguyễn Thị Thu Hiền thông tin.

Ngoài ra Trưởng Ban Đào Tạo, UV TV Hiệp Hội DN Lâm Đồng cũng hướng dẫn Cách doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận các nguồn ngân sách hỗ trợ của Nhà nước (Hỗ trợ từ 70%-100% chi phí đào tạo, tư vấn; Hỗ trợ vay vốn lãi suất 2%-4% phục vụ SXKD).

Cũng tại Hội thảo, các chuyên gia đã trao đổi, thảo luận với  các doanh nghiệp, hợp tác xã về các vấn đề còn thắc mắc.