Quy hoạch điện VIII: Tối ưu các nguồn điện, giảm dần sự phụ thuộc vào năng lượng hóa thạch

Hỗ trợ tăng trưởng GDP bình quân 7% mỗi năm

Quy hoạch điện VIII, đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào tháng 5/2023, là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển điện lực quốc gia. Quy hoạch này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu điện của nền kinh tế, mà còn phải đáp ứng các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường. Mục tiêu quan trọng nhất của Quy hoạch điện VIII là đạt được mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, theo cam kết của Việt Nam tại Hội nghị COP26.

Quy hoạch điện VIII nhằm phát triển nguồn điện và lưới điện truyền tải từ 220 kV trở lên, tập trung vào năng lượng tái tạo và năng lượng mới. Quy hoạch này không chỉ đáp ứng nhu cầu điện trong nước mà còn kết nối lưới điện với các quốc gia láng giềng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Quy hoạch điện VIII đặt mục tiêu đạt được sự chuyển đổi năng lượng công bằng, xây dựng lưới điện thông minh và quản trị hệ thống điện tiên tiến, hướng tới mục tiêu giảm phát thải và hiện đại hóa sản xuất.

Để bảo đảm an ninh năng lượng, Quy hoạch điện VIII nhấn mạnh việc phát triển mạnh các nguồn năng lượng tái tạo, bao gồm điện mặt trời, điện gió, và năng lượng mới. Mục tiêu là cung cấp đủ điện năng cho nền kinh tế, hỗ trợ tăng trưởng GDP bình quân 7% mỗi năm trong giai đoạn 2021-2030 và 6,5-7,5% trong giai đoạn 2031-2050. Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu nằm trong nhóm dẫn đầu ASEAN về độ tin cậy cung cấp điện và chỉ số tiếp cận điện năng.

Quy hoạch cũng đề ra mục tiêu đến năm 2050, tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng nguồn điện đạt 67,5-71,5%, giảm phát thải khí nhà kính từ sản xuất điện xuống còn khoảng 27-31 triệu tấn vào năm 2050. Cùng với đó, việc phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng tái tạo sẽ tạo ra các trung tâm công nghiệp năng lượng tại các khu vực tiềm năng như Bắc Bộ, Nam Trung Bộ và Nam Bộ.

Để đạt được những mục tiêu này, giai đoạn 2021-2030 cần tổng vốn đầu tư khoảng 134,7 tỷ USD, với nhu cầu vốn cho giai đoạn 2031-2050 lên đến 399,2 - 523,1 tỷ USD, trong đó phần lớn dành cho phát triển nguồn điện và lưới điện truyền tải.

Phát triển điện lực phải đi trước một bước

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh rằng phát triển điện lực phải đi trước một bước để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội và nhu cầu sinh hoạt của người dân. Quy hoạch điện VIII cần phải mang tính động và mở, phản ánh đúng các xu hướng phát triển trong bối cảnh thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Bên cạnh đó, Quy hoạch điện VIII cũng hướng đến việc giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng hóa thạch và thúc đẩy sự chuyển đổi sang năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, năng lượng sinh khối, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Tại hội thảo, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long đã chỉ ra rằng mặc dù Quy hoạch điện VIII được thiết lập với mục tiêu dài hạn và rõ ràng, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức trong việc triển khai các dự án nguồn điện, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.

Một trong những vấn đề lớn là việc triển khai các dự án năng lượng tái tạo gặp nhiều khó khăn do quy trình thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư còn phức tạp. Bên cạnh đó, giá điện chưa thực sự hấp dẫn đối với các nhà đầu tư, gây khó khăn cho việc thu hút vốn đầu tư vào các dự án này.

Đặc biệt, các dự án điện gió ngoài khơi yêu cầu vốn đầu tư rất lớn và công nghệ phức tạp. Thời gian chuẩn bị đầu tư và xây dựng cũng kéo dài, khiến việc triển khai các dự án này trở nên khó khăn và tốn kém.

Bên cạnh những khó khăn nội tại, tình hình quốc tế cũng có những yếu tố tác động mạnh mẽ đến việc triển khai Quy hoạch điện VIII. Một trong những yếu tố đáng chú ý là việc thực hiện dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, được đề cập trong Nghị quyết của Trung ương và Quốc hội vào cuối năm 2024. Dự án điện hạt nhân với quy mô công suất lên đến khoảng 6.000 MW sẽ có ảnh hưởng lớn đến cơ cấu nguồn điện quốc gia trong thời gian tới.

Mặt khác, sự phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ, đặc biệt là sự giảm chi phí cho các hệ thống lưu trữ năng lượng, cũng là một yếu tố quan trọng giúp tích hợp nhiều nguồn điện tái tạo vào hệ thống điện quốc gia. Điều này giúp giảm gánh nặng cho các dự án năng lượng tái tạo, đồng thời tạo ra cơ hội lớn cho ngành điện.

Ngoài những yếu tố nội tại của ngành điện, các yếu tố kinh tế và chính trị quốc tế cũng có tác động không nhỏ đến Quy hoạch điện VIII. Tình hình địa chính trị quốc tế đang diễn biến phức tạp, dẫn đến những biến động trong giá nhiên liệu nhập khẩu cho phát điện và ảnh hưởng đến việc thu hút đầu tư nước ngoài.

Theo các chuyên gia, sự phát triển mạnh mẽ của các nền kinh tế lớn sẽ kéo theo sự gia tăng nhu cầu điện năng trong khu vực và trên thế giới. Điều này đặt ra một thách thức lớn đối với Việt Nam trong việc bảo đảm cung cấp đủ điện cho nhu cầu sản xuất và tiêu dùng.

Để giải quyết những khó khăn và thách thức trên, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các giải pháp điều chỉnh quy hoạch phát triển điện lực quốc gia. Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Long, trong thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục cập nhật và hoàn thiện Đề án Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII, dựa trên những ý kiến đóng góp từ các chuyên gia và tổ chức liên quan.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh sẽ tập trung vào việc tối ưu hóa nguồn điện, đặc biệt là trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, đồng thời đảm bảo phát triển hạ tầng lưới điện, cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng gia tăng.

Bộ Công Thương cũng sẽ chú trọng xây dựng các chính sách khuyến khích đầu tư vào năng lượng tái tạo, đặc biệt là việc thúc đẩy phát triển điện mặt trời, điện gió, và các nguồn năng lượng sạch khác, nhằm giảm thiểu tác động đến môi trường và bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên của đất nước.