Quan hệ đầu tư Việt Nam - Anh: Mở rộng không gian hợp tác trong thời kỳ mới

Củng cố nền tảng hợp tác kinh tế

Quan hệ kinh tế Việt Nam - Anh được xây dựng trên nền tảng vững chắc của các hiệp định thương mại tự do hiện hành, đặc biệt là Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Anh (UKVFTA) và việc Anh chính thức tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Hai hiệp định này tạo nên một khuôn khổ pháp lý thuận lợi, góp phần loại bỏ rào cản thương mại, giảm chi phí tuân thủ, và tạo điều kiện cho doanh nghiệp hai bên mở rộng hợp tác đầu tư, sản xuất và dịch vụ. Với Việt Nam, thị trường Anh không chỉ là cửa ngõ vào châu Âu, mà còn là điểm đến của các giá trị thương mại hiện đại, nơi đề cao minh bạch, sáng tạo và bền vững.

Trong khi đó, Anh là một trong những nền kinh tế mở, có sức cạnh tranh toàn cầu và là trung tâm tài chính hàng đầu thế giới. Với hơn 2.100 tỷ bảng Anh vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tính đến năm 2023, Anh hiện đứng thứ ba toàn cầu về thu hút FDI, thể hiện sức hấp dẫn của một môi trường đầu tư cởi mở, có khả năng kết nối mạnh mẽ với các dòng vốn quốc tế. Sự ổn định và minh bạch của môi trường pháp lý Anh, cùng với chính sách thương mại độc lập sau khi rời Liên minh châu Âu, tạo điều kiện thuận lợi cho việc tự do hóa thuế quan, thúc đẩy thương mại hàng hóa và dịch vụ, đồng thời mở ra cơ hội cho các đối tác như Việt Nam.

Đại sứ Mai Phan Dũng – Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại Geneva,  trong phát biểu tại phiên rà soát chính sách thương mại của Anh tại WTO đã nhấn mạnh: Việt Nam đánh giá cao nỗ lực của Anh trong việc duy trì vai trò là quốc gia ủng hộ mạnh mẽ hệ thống thương mại đa phương, cũng như sự tham gia chủ động trong cải cách WTO và các sáng kiến toàn cầu như thương mại kỹ thuật số, trợ cấp thủy sản hay Thỏa thuận Trọng tài Phúc thẩm tạm thời nhiều bên. Đây chính là những cơ sở thực tiễn để Việt Nam và Anh có thể mở rộng hợp tác theo hướng hiện đại hóa và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế toàn cầu.

Hai nước cũng cam kết duy trì đối thoại cởi mở thông qua Ủy ban Hợp tác Kinh tế và Thương mại chung (JETCO) nhằm tháo gỡ các vướng mắc trong thương mại, đồng thời thúc đẩy hợp tác đầu tư song phương theo hướng bền vững. Đặc biệt, việc Anh dành hạn mức tín dụng xuất khẩu lên tới 5 tỷ bảng Anh thông qua UK Export Finance (UKEF) cho các dự án tại Việt Nam là một tín hiệu tích cực, mở ra cơ hội cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn chất lượng cao để mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng, năng lượng tái tạo và công nghệ xanh.

Từ góc độ chính sách, cả hai nước đều nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tạo dựng một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và công bằng. Chính phủ hai bên cam kết loại bỏ các rào cản tiếp cận thị trường, khuyến khích hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên như dịch vụ tài chính, thương mại số, công nghiệp sáng tạo và logistics. Đối với Việt Nam, đây cũng là cơ hội quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tiếp nhận dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ Anh vốn nổi tiếng về quản trị doanh nghiệp, tiêu chuẩn lao động và yêu cầu cao về phát triển bền vững.

Từ tài chính xanh đến đổi mới sáng tạo

Trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện mới được thiết lập, Việt Nam và Anh đã xác định rõ sáu trụ cột hợp tác, trong đó kinh tế – thương mại – đầu tư và khoa học – công nghệ – chuyển đổi xanh là hai trụ cột trung tâm. Sự bổ sung này không chỉ phản ánh lợi ích song phương, mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược chung hướng tới tăng trưởng xanh, bao trùm và bền vững.

Với vai trò là trung tâm tài chính toàn cầu, Anh cam kết hỗ trợ Việt Nam phát triển các trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Hai bên nhất trí triển khai khuôn khổ hợp tác về trung tâm tài chính, qua đó chia sẻ kinh nghiệm quản lý hệ thống tài chính, phát triển thị trường vốn, công nghệ tài chính (fintech) và bảo hiểm. Đồng thời, Việt Nam và Anh đã khởi động Đối tác Tài chính Xanh nhằm huy động nguồn vốn tư nhân cho tăng trưởng xanh, giảm phát thải và mở rộng thương mại bền vững – lĩnh vực mà các tổ chức tài chính Anh có thế mạnh rõ rệt.

Ở lĩnh vực năng lượng và môi trường, hai bên thống nhất thiết lập Đối tác Năng lượng Sạch Việt Nam – Anh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Cơ chế hợp tác này tập trung thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió ngoài khơi, nâng cấp hạ tầng lưới điện và hỗ trợ các chính sách chuyển đổi công bằng. Bằng việc tận dụng kinh nghiệm của Anh trong quản trị thị trường năng lượng và công nghệ xanh, Việt Nam có thể đẩy nhanh tiến trình chuyển đổi năng lượng, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hình thành hệ sinh thái công nghiệp xanh trong nước.

Hợp tác trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cũng được xác định là động lực tăng trưởng mới. Hai bên thống nhất triển khai hiệu quả các dự án hợp tác về công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và y tế thông minh, đồng thời thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu và thương mại hóa công nghệ. Trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang kinh tế tri thức, đây là bước đi có ý nghĩa chiến lược giúp Việt Nam tiếp cận các chuẩn mực công nghệ tiên tiến, trong khi Anh mở rộng thị trường hợp tác với khu vực Đông Nam Á năng động.

Cùng với đó, lĩnh vực giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân tiếp tục được củng cố như một cầu nối mềm trong quan hệ hai nước. Anh khẳng định tiếp tục hỗ trợ Việt Nam thúc đẩy giảng dạy tiếng Anh, khuyến khích các trường đại học và tổ chức giáo dục Anh mở rộng hoạt động tại Việt Nam, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm giáo dục quốc tế mới trong khu vực.

Trong tổng thể hợp tác toàn diện, quan hệ đầu tư Việt Nam – Anh đang chuyển từ mô hình “bổ trợ” sang mô hình “đối tác phát triển song hành”. Việt Nam là điểm đến của những dòng vốn tìm kiếm cơ hội tại châu Á trong khi Anh là nguồn cung ứng tri thức, công nghệ và tài chính. Sự bổ sung này, nếu được tận dụng hiệu quả, có thể tạo ra chuỗi giá trị mới mang tính chiến lược, giúp hai nền kinh tế gia tăng sức cạnh tranh, đồng thời góp phần định hình một trật tự thương mại công bằng, minh bạch và bền vững hơn.