PVComBank nợ xấu ở mức tới hạn, đầu tư nhiều vào hoạt động trái phiếu

Năm 2022, PVcomBank ghi nhận hơn 3.000 tỷ đồng thu nhập lãi thuần - mảng kinh doanh chính của ngân hàng. Lãi thuần từ hoạt động dịch vụ đạt hơn 318 tỷ đồng, tăng hơn 10% so với cùng kỳ năm, chủ yếu nhờ tăng trưởng trong doanh thu hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Trong khi đó, hoạt động mua bán chứng khoán đầu tư ghi nhận mức giảm rất mạnh, từ 1.517 tỷ trong năm 2021 giảm xuống còn 64 tỷ trong năm 2022.

Kết quả này cùng với chi phí hoạt động tăng gần 13% khiến lãi thuần từ hoạt động kinh doanh thu hẹp so với cùng kỳ. Hết năm, nhà băng này báo lãi ròng chỉ gần 85 tỷ đồng, tương đương năm trước.

Tính đến cuối năm 2022, PVcomBank có tổng tài sản hơn 235.000 tỷ đồng, tăng hơn 22% so với năm 2021. Trong đó, các chỉ tiêu gia tăng mạnh nhất là dư nợ cho vay khách hàng và chứng khoán đầu tư.

Tại báo cáo tài chính hợp nhất năm 2022, tính đến hết 31/12, tổng nợ xấu của PVcomBank giảm nhẹ 1,2% xuống mức 3.061 tỷ đồng. Trong đó nợ có khả năng mất vốn tăng 29% khi chiếm 2.006 tỷ đồng, còn nợ dưới tiêu chuẩn và nợ nghi ngờ đều giảm. Điều này giúp cho tỷ lệ nợ xấu của PVcomBank giảm từ mức 3,5% của đầu kỳ xuống còn 2,8%.

Tuy nhiên, tính đến ngày 30/06/2022 chất lượng cho vay khách hàng của PVcomBank đang có dấu hiệu suy giảm khi tổng nợ xấu nội bảng của ngân hàng là hơn 3.031 tỷ đồng, cao gấp 2,1 lần so với đầu năm. Nợ có khả năng mất vốn cao tăng 38,2% lên mức 2.144,4 tỷ đồng, chiếm 70,7% tổng nợ xấu của PVcomBank. Do đó, tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay của PVcomBank tăng từ 1,6% hồi đầu năm lên 3,21%.

Hoạt động kinh doanh của ngân hàng này cũng chỉ ở mức thấp so với phần còn lại của hệ thống ngân hàng.

Đáng chú ý, lượng trái phiếu của các tổ chức kinh tế do ngân hàng này nắm giữ tăng gần gấp đôi trong năm 2022, từ 8.500 tỷ đồng vào cuối năm 2021 lên hơn 15.700 tỷ đồng. Tại báo cáo tài chính kiểm toán của Novaland cho thấy, kết thúc năm 2022, PVcomBank là một trong những trái chủ lớn nhất của doanh nghiệp này với quy mô khoảng 3.000 tỷ đồng. Con số này tương đương hơn 30% vốn điều lệ của PVcomBank.

Cụ thể, PVcomBank – chi nhánh Sài Gòn đã mua 1.350 tỷ đồng trái phiếu ngắn hạn tại Novaland. Gói trái phiếu đáo hạn vào năm 2024. Đơn vị này cũng có khoản đầu tư 1.650 tỷ đồng trái phiếu dài hạn tại Novaland, đây là khoản huy động bằng việc phát hành trái phiếu, đáo hạn vào tháng 11/2024. Cần nhấn mạnh rằng, ở kỳ 31/6,  tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay của PVcomBank đang ở mức 3,21%.

Giữa năm 2023, thị trường trái phiếu gần như đóng băng, Công ty TNHH Phát triển kinh doanh xây dựng 3 (XD3) là một trong những doanh nghiệp bất động sản phát triển trái phiếu lớn nhất với quy mô 2.250 tỷ đồng. Công ty này không công bố cụ thể các thông tin về lãi suất, tài sản đảm bảo, nhà đầu tư mua. Theo HNX, lô trái phiếu này có lãi suất phát hành là 14%/năm, thanh toán lãi cuối kỳ theo chu kỳ 6 tháng, đối tượng chào bán là tổ chức chuyên nghiệp và tổ chức lưu ký là Công ty Chứng khoán Dầu khí (PSI).

Tuy nhiên, một ngày trước khi Công ty xây dựng 3 hoàn tất việc phát hành 2.250 tỷ đồng trái phiếu, tức ngày 19/6 – doanh nghiệp này đã thực hiện một giao dịch bảo đảm tại PVcomBank. Công ty xây dựng 3 đã thế chấp tất cả quyền tài sản (không bao gồm Quyền sử dụng đất và không bao gồm quyền sở hữu nhà ở) của công ty, phát sinh từ hợp đồng nguyên tắc về việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại dự án Đầu tư xây dựng nhà ở thương mại An Sinh thuộc khu D khu cửa ngõ Đông Bắc, Phường Tân Thành, TP Cà Mau, Tỉnh Cà Mau giữa Công ty này và Công ty TNHH Đầu Tư Xây Dựng và Thương Mại CIT.

Công ty TNHH Phát triển kinh doanh xây dựng 3 chỉ mới thành lập năm 2019, trụ sở chính ở Tầng 5 tòa nhà Icon4, Số 243A Đê La Thành, Phường Láng Thượng, Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội, Việt Nam. Công ty hoạt động chính trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản. Giám đốc kiêm người đại diện pháp luật công ty là bà Nguyễn Thị Thu Hường. Trước khi phát hành trái phiếu, trong tháng 5/2023, công ty đã tăng vốn điều lệ từ 2 tỷ đồng lên 252 tỷ đồng.

Trong khi đó, Công ty Đầu Tư Xây Dựng và Thương Mại CIT thành lập cuối năm 2011 do ông Trần Sỹ Hùng sinh năm 1977 là người đại diện pháp luật. Ông Hùng cũng xuất hiện tại một loạt doanh nghiệp khác như Công ty TNHH Đầu tư bất động sản Tiến Thịnh hay Công ty CP Tư vấn Đầu tư Xây dựng Khải Nguyên.

Trong tháng 4/2023, lô trái phiếu duy nhất được phát hành thuộc nhóm ngành bất động sản, có trị giá 671 tỷ đồng, phát hành bởi NSH. Đợt phát hành trái phiếu mã NSTCH2324001 với thời hạn 16 tháng của NSH thành công chỉ trong một ngày, cùng có lãi suất phát hành là 14%/năm và cũng có tổ chức lưu ký là Công ty Chứng khoán Dầu khí (PSI). Điều này đồng nghĩa với việc lô trái phiếu trị giá 671 tỷ đồng đã được mua lại bởi số ít hoặc thậm chí là chỉ một nhà đầu tư có tiềm lực tài chính. Và cũng không loại trừ việc có một nhà đầu tư đã ôm trọn 2 lô trái phiếu của Công ty xây dựng 3 và của NSH.

Càng đặc biệt khi cùng ngày phát hành thành công 14/4 của Công ty CP North Star Holdings (NSH), ngày phát hành thành công lô NSTCH2224002, doanh nghiệp này đã thực hiện thế chấp một loạt tài sản tại PVcomBank, đó là tất cả quyền tài sản phát sinh từ các hợp đầu nguyên tắc văn bản chuyển nhượng hợp đồng mua bán căn hộ chung cư, diện tích thương mại dịch vụ với Công ty CP Phát triển Xây dựng Miền Bắc, Công ty CP Dịch vụ Đầu tư và Thương mại Hưng Long, Công ty CP Xây dựng và Thương mại VT. Các giao dịch đảm bảo này cũng tiếp tục được NSH thực hiện với PVcomBank vào giữa tháng 5.

NSH được thành lập vào ngày 17/10/2006; ban đầu trụ sở doanh nghiệp đặt tại số 237 Lĩnh Nam, phường Vĩnh Hưng, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội. Vốn điều lệ của Công ty là gần 10 tỷ đồng, tính tới ngày 11/10/2021, sở hữu tại NSH được chia cho ba cá nhân là bà Nguyễn Thị Hoa (30%), bà Lương Bích Hường (30%) và ông Lê Thanh Tùng (40%). Vốn điều lệ NSH hiện đạt 48 tỷ đồng sau 2 lần điều chỉnh tăng, trụ sở doanh nghiệp cũng chuyển về khu văn phòng, CX3, khu đô thị Ao Sào, phường Thịnh Liệt, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội.

Theo tìm hiểu, Bà Hường từng là chủ của Realtalk cho tới ngày 28/1/2021 sau khi chuyển nhượng lại 100% vốn góp (563 tỷ đồng) cho Công ty CP Infinity Land và toàn bộ số cổ phần nói trên được Infinity Land thế chấp tại PVcomBank vào ngày 5/3/2021. Vào ngày 27/4/2023, bà Hường cũng đã thế chấp 100% vốn góp tại Công ty TNHH Thương mại Đầu tư và Phát triển nhà Gia Phát, tương đương 301,6 tỷ đồng tại PVcomBank.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hoa hiện làm chủ Công ty TNHH Xây dựng và Đầu tư Phát triển Enkatig, doanh nghiệp từng sở hữu 99,92% vốn của Công ty CP Dâu tằm tơ Mộc Châu (toàn bộ cổ phần được mang thế chấp tại PVcomBank vào tháng 8/2021).

Còn ông Lê Thanh Tùng hiện là người đại diện của Công ty CP Dâu tằm tơ Mộc Châu. Ngoài ra, ông cũng đứng tên cho loạt pháp nhân khác như Công ty CP Bất động sản số 1 Hòa Bình, Công ty TNHH Tư vấn xây dựng và Đầu tư Nhật Minh, Công ty CP S8, Công ty CP Đầu tư GX Sapa, Công ty TNHH Thương mại và Đầu tư Việt Đức…

Bà Nguyễn Thu Uyên (SN 1996) - nguyên Tổng giám đốc North Star Holdings cũng là người có nhiều liên hệ với Công ty TNHH Thương mại và Đầu tư Việt Đức. Cụ thể, vào ngày 29/12/2021, bà Uyên đã ký hợp đồng chuyển nhượng 100% vốn góp, tương đương 2.126 tỷ đồng tại Công ty TNHH Thương mại và Đầu tư DHB Việt Nam cho Việt Đức.

Tới ngày 31/12/2021, tài sản là các quyền liên quan đến hợp đồng chuyển nhượng nói trên được Việt Đức thế chấp tại Ngân hàng PVcomBank. Cũng trong ngày này, Việt Đức phát hành thành công lô trái phiếu VDICH2128001 có thời hạn tới 7 năm, trị giá 1.700 tỷ đồng.

Trong một diễn biến khác liên quan tới việc phát hành trái phiếu, vào ngày 23/6/2023, Công ty cổ phần Vinam Land đã phát hành thành công 15.000 trái phiếu với mệnh giá 100 triệu đồng, tương ứng giá trị huy động 1.500 tỷ đồng. Trái phiếu có kỳ hạn 72 tháng, đáo hạn vào 23/06/2029 và lãi suất là 14%/năm.
 

 

Cùng trong ngày này, một giao dịch đảm bảo đã được Vinam Land thực hiện với PVcomBank. Theo đó, một giao dịch đảm bảo đã được xác lập giữa PVcomBank và Vinam Land với tài sản bảo đảm là toàn bộ quyền tài sản thuộc sở hữu của Vinam Land phát sinh từ hợp đồng chuyển nhượng vốn giữa Vinam Land và ông Lê Văn Chí.

Dù phát hành trái phiếu với quy mô lớn, thông tin về Vinam Land lại rất mơ hồ. Hồ sơ doanh nghiệp công bố tại HNX chỉ thể hiện số điện thoại, địa chỉ email. Doanh nghiệp không có website. Với việc phát hành thành công lô trái phiếu 1.500 tỷ đồng, doanh nghiệp bất động sản này đã huy động được số vốn gấp gần 3 lần vốn điều lệ. Những thông tin cơ bản nhất được tiết lộ chỉ có số đăng ký kinh doanh là 0108294806 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Hà Nội cấp ngày 28/5/2018 và địa chỉ công ty tại thôn Phú Quý, xã An Chấn, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên.

Đáng chú ý, ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch UBND xã An Chấn, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên, xác nhận với phóng viên Báo Người Lao Động trên địa bàn xã này không có công ty nào tên Vinam Land. "Sau khi có thông tin Công ty Cổ phần Vinam Land đóng trên địa bàn thôn Phú Quý, xã An Chấn huy động 1.500 tỉ đồng trái phiếu, chúng tôi đã đề nghị công an vào cuộc xác minh. Kết quả xác minh cho thấy trên địa bàn xã An Chấn không có công ty nào tên Vinam Land. Cũng không có công ty nào đăng ký hoạt động ở xã có tên này." - ông Khanh xác nhận. Còn ông Nguyễn Hồng Khải, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã An Chấn, cũng cho biết cả công an lẫn cán bộ thuế xã đã xác minh và khẳng định không có công ty nào tên Vinam Land đóng trên địa bàn xã.

Trước đó, ngày 28/6/2023, một văn bản ghi tên Công ty Cổ phần Vinam Land do ông Nguyễn Văn Quang, chức vụ giám đốc công ty, ký và gửi đến Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, công bố thông tin kết quả phát hành trái phiếu ngày 23-6-2023 của công ty này. Vốn điều lệ công ty theo công bố đạt 520 tỉ đồng. Với việc phát hành thành công lô trái phiếu 1.500 tỉ đồng, doanh nghiệp bất động sản này đã huy động được số vốn gấp gần 3 lần vốn điều lệ. Trong khi đó, thông tin về doanh nghiệp rất ít ỏi. Thậm chí thông tin của doanh nghiệp này trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội trống trơn.

Có thể thấy các công ty XD3 hay Vinam Land, North Star Holdings đều có mối liên hệ chặt chẽ với PVcomBank. Theo đó, các công ty đều thực hiện giao dịch bảo đảm, thế chấp một loạt tài sản tại PvcomBank và PVcomBank là bên liên quan mật thiết với các doanh nghiệp muốn phát hành trái phiếu, trong bối cảnh tỷ lệ nợ xấu của PVcomBank đang ở mức tới hạn.