Bắc Từ Liêm - Hà Nội: Nhiều bất cập trong đầu tư, quản lý đất đai tại phường Phú Diễn

Trước thực trạng các vi phạm trong lĩnh vực quản lý đất đai còn diễn biễn phức tạp, xảy ra ở nhiều địa bàn, lực lượng chức năng chưa xử lý dứt điểm, tồn tại nhiều năm. Theo đó, ngày 14/1/2014, UBND Thành phố Hà Nội ban hành Chỉ thị 04/CT-UBND về việc tăng cường công tác quản lý Nhà nước đối với đất nông nghiệp, đất công trên địa bàn thành phố.

Chỉ thị nêu rõ: Xây dựng kế hoạch kiểm tra, thanh tra thường xuyên, định kỳ, kịp thời xử lý vi phạm pháp luật trong quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, đặc biệt là các trường hợp cho thuê đất công, đất nông nghiệp công ích, đất bãi bồi ven sông để sản xuất kinh doanh dịch vụ phi nông nghiệp, các trường hợp tự chuyển mục đích sang xây dựng công trình nhà ở, sản xuất kinh doanh dịch vụ phi nông nghiệp (bao gồm cả các trường hợp hộ gia đình, cá nhân thuê nhưng các cá nhân đã thành lập doanh nghiệp hiện đang sử dụng đất vào mục đích sản xuất kinh doanh dịch vụ phi nông nghiệp), đảm bảo tất cả các trường hợp vi phạm phải được lập hồ sơ và xử lý theo đúng quy định của pháp luật và được công khai.

Có biện pháp ngăn chặn kịp thời, không để xảy ra tình trạng lấn, chiếm, mua bán, chuyển đổi mục đích sử dụng đất công, đất nông nghiệp trái pháp luật, xây dựng công trình không phép trên đất nông nghiệp; không hợp thức hóa và làm thủ tục công nhận quyền sử dụng đất cho các trường hợp vi phạm; không áp dụng hoặc đề nghị hỗ trợ thiệt hại ngoài chính sách quy định cho các trường hợp vi phạm về quản lý, sử dụng đất nông nghiệp, đất công khi Nhà nước thu hồi.

Chủ tịch UBND các quận, huyện, thị xã chịu trách nhiệm trước UBND thành phố về quản lý quỹ đất nông nghiệp trên địa bàn; về các trường hợp vi phạm mà không bị xử lý theo quy định của pháp luật. UBND thành phố xem xét trách nhiệm đối với Chủ tịch UBND quận, huyện, thị xã trong các trường hợp tiếp tục để xảy ra vi phạm, không xử lý kiên quyết các trường hợp vi phạm.

Đối với địa phương nào để xảy ra vi phạm mà không xử lý thì Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn đó phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Chủ tịch UBND quận, huyện, thị xã xử lý, quyết định tạm dừng công tác điều hành của Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn để chỉ đạo xử lý cho đến khi vi phạm được xử lý, khắc phục.

Bên cạnh công tác quản lý đất đai, xây dựng, tài nguyên nước như ao, hồ, đầm cũng đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, góp phần điều hòa không khí, phục vụ tưới tiêu, sản xuất và chống úng ngập cục bộ khi mưa lớn xảy ra.

Theo đó, ngày 20/03/2023, TP Hà Nội phê duyệt và ban hành Quyết định 1614/QĐ-UBND phê duyệt danh mục 3.164 hồ, ao, đầm không được san lấp trên địa bàn thuộc 30 quận, huyện của thành phố Hà Nội và giao Sở Tài nguyên và Môi trường công bố danh mục hồ, ao, đầm không được san lấp, đồng thời phối hợp với UBND các quận, huyện, thị xã rà soát, thống kê, đề xuất điều chỉnh, bổ sung danh mục hồ, ao, đầm không được san lấp trên địa bàn thành phố theo quy định…

Theo UBND TP Hà Nội, việc ban hành danh mục hồ, ao, đầm không được san lấp nhằm siết chặt quản lý, công khai để người dân thực hiện, tránh tình trạng quy định không rõ ràng, khó xử lý vi phạm.

Trước đó, ngày 2/11/2022, trong khuôn khổ Hội nghị Ban chấp hành Đảng bộ TP Hà Nội, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng cũng quán triệt nguyên tắc không lấp hồ, ao hiện có để thực hiện các dự án đầu tư khu đô thị, khu nhà ở, khu cụm công nghiệp. Đồng thời, khuyến khích các nhà đầu tư, địa phương xây dựng các khu công viên cây xanh có hồ điều hòa để tăng khả năng tiêu thoát nước đô thị khi xảy ra mưa lớn.

Luật Bảo vệ môi trường đã được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 23-6-2014 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2015. Tại Khoản 1, Điều 4 của luật này quy định rõ: Bảo vệ môi trường là trách nhiệm và nghĩa vụ của mọi cơ quan, tổ chức, hộ gia đình và cá nhân.

Tiếp đó, ngày 18-11-2016, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 155/2016/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Theo đó, khoản 9 điều 20 Nghị định số 155/2016/NĐ-CP của Chính phủ ngày 18/11/2016, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

Cụ thể như sau: Đối với trường hợp chuyển giao, cho, bán, tiếp nhận, chôn, lấp, đổ, thải chất thải rắn sinh hoạt, chất thải rắn công nghiệp thông thường dưới 1.000 kg, phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng; từ 1.000 kg đến dưới 2.000 kg, phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng... từ 100.000 kg trở lên, phạt tiền từ 200.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng.

Nhiều văn bản, chỉ thị đã được Quốc hội, Chính phủ, thành phố Hà Nội ban hành, góp phần nâng cao hiệu quả trong quản lý nhà nước trong lĩnh vực sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn. Để có số liệu về công tác quản lý đất đai trên địa bàn phường nhằm phục vụ cho việc nghiên cứu chuyên đề "Nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn TP Hà Nội", chúng tôi đã khảo sát trên địa bàn phường Phú Diễn, quận Bắc Từ Liêm. Theo đó, tại đây tình trạng vi phạm trật tự xây dựng, sử dụng đất nông nghiệp không đúng mục đích diễn ra trong một thời gian dài. Điển hình là việc đổ phế thải san lấp hồ diễn ra công khai nhưng không bị ngăn chặn triệt để tại dọc đường tầu từ ga Phú Diễn hướng đi đường K1, tình trạng đổ rác thải vật liệu xây dựng diễn ra khá thường xuyên.

Khu vực này có nhiều diện tích đất nông nghiệp, ước tính rộng hàng chục ha, trong đó có nhiều ao, hồ, mương phục vụ tưới tiêu nông nghiệp và chống ngập úng khi có mưa lớn xảy ra. Từ nhiều tháng nay, khu đất này đang bị các cá nhân, tổ chức hàng ngày sử dụng hàng chục chiếc xe chở phế thải, rác thải đổ vào để biến thành hàng nghìn m2 diện tích mặt bằng đã được san gạt.

Chưa dừng lại đó, cũng trên địa bàn phường Phú Diễn, khu vực giáp ranh khu đô thị Thành phố giao lưu cuối ngõ 2 đường Phan Bá Vành nạn đổ trộm phế thải vẫn có xu hướng gia tăng. Phía bên trái, giáp ranh khu đô thị thành phố Giao lưu phần lớn diện tích hồ đã bị san lấp gần kín bề mặt, bên cạnh đó nhan nhản sân bóng mini mọc lên trái phép. Phía bên phải, giáp khu chung cư nạn đổ trộm đất vẫn diễn ra từng ngày, để có bề mặt rộng hàng chục nghìn m2 như hiện nay, người dân khu vực này cho biết việc đổ đất, san gạt lấy mặt bằng đã diễn ra từ nhiều năm nay. 

Để có thêm số liệu phục vụ chuyên đề về công tác quản lý đất đai, PCCC và trật tự xây dựng trên địa bàn, chúng tôi đã tới UBND phường Phú Diễn đặt lịch làm việc. Tuy nhiên, sau nhiều ngày chờ đợi vẫn không thấy đơn vị này phản hồi(?)

Theo luật sư Nguyễn Văn Cân (Đoàn luật sư TP Hà Nội) thì đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật về bảo vệ môi trường, để lại nhiều hệ luỵ khó lường, vì một khi ao hồ bị lấp đi thì gần như không thể khôi phục lại hiện trạng ban đầu, gây ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị và cuộc sống sinh hoạt của người dân.

Để ngăn chặn triệt để các hành vi trên, thiết nghĩ các cơ quan chức năng quận Bắc Từ Liêm cần có những biện pháp thanh tra toàn diện, xử lý cứng rắn, quyết liệt hơn, đồng thời khuyến cáo người dân khi phát hiện, bắt gặp những trường hợp vi phạm, thông báo với lực lượng chức năng hoặc cơ quan địa phương để kịp thời xử lý.