Phú Thọ: Xã Ngọc Sơn phát huy thế mạnh du lịch, kết nối văn hoá và sản phẩm địa phương

Khai thác tiềm năng phát triển du lịch

Nằm ở độ cao trên 600m so với mặt nước biển, xã Ngọc Sơn (thuộc tỉnh Phú Thọ sau khi sắp xếp, sáp nhập từ các xã Ngọc Sơn, Ngọc Lâu và Tự Do cũ với tổng diện tích tự nhiên gần 11,5ha với quy mô dân số 8.891 nhân khẩu) có khí hậu mát mẻ quanh năm, cảnh quan núi đồi hoang sơ, hùng vĩ, cùng với đó là những nếp nhà sàn cổ, phong tục, tập quán lâu đời của đồng bào Mường. Những tiềm năng, tài nguyên du lịch thiên nhiên và cảnh quan sinh thái là cơ hội để cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương khai thác, tận dụng phát triển du lịch, thu hút du khách đến thăm quan, trải nghiệm.

Trong thời gian qua, cấp ủy, chính quyền, các ngành, đoàn thể vào cuộc tuyên truyền, vận động nhân dân nhận thức được hiệu quả của phát triển du lịch; ý thức được việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá truyền thống tốt đẹp của dân tộc Mường gắn với phát triển du lịch; giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo vệ tài nguyên, cảnh quan; đảm bảo an ninh, an toàn cho du khách.

Đặc biệt, vận động nhân dân tham gia phát triển du lịch cộng đồng, xây dựng 14 homestay, nhà nghỉ đã cơ bản hoàn thiện các điều kiện kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch, có 1 Hợp tác xã du lịch Thác Mu với 19 thành viên đang hoạt động.

Đồng thời, lồng ghép nguồn vốn của các chương trình mục tiêu quốc gia để đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất, nâng cấp nhà văn hóa, công trình nước sinh hoạt tập trung, hạ tầng giao thông... Cùng với đó, lồng ghép chương trình bồi dưỡng, tập huấn thông tin, kiến thức, kỹ năng làmdu lịch cho người dân trên địa bàn.

Xã Ngọc Sơn còn phối hợp với Báo và Phát thanh - Truyền hình tỉnh Phú Thọ xây dựngphóng sự, Video-Clip quảng bá về du lịch Ngọc Sơn. Tích cực xây dựng phong trào "Mỗi người dân xã Ngọc Sơn là một đại sứ du lịch” xây dựng kênh truyền thông, fanpage quảng bá du lịch... thu hút được sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng mạng và nhân dân.

Đáng chú ý, xã còn tiếp tục phát triển các sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng của địaphương như: quýt hôi, bí mốc, lạc lì, ngô, rau dớn, ớt rừng, măng rừng, ốc núi, cua đá gà lợn bản địa...

Phát triển du lịch gắn với văn hóa, sản xuất và đẩy mạnh sản phẩm du lịch liên vùng

Thời gian qua, lượng khách du lịch, lưu trú đến xã Ngọc Sơn tăng hơn so với năm trước. Trong 9 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn xã đón khoảng 20.241.000 lượt khách.

Trên địa bàn xã, đồng bào dân tộc Mường chiếm đến 98%. Vì vậy, gìn giữ nguyên vẹn nếp nhà sàn truyền thống, trang phục thổ cẩm và không gian sinh hoạt cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa Mường chính là bảo tồn kiến trúc và không gian sống truyền thống. Đây là định hướng phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa và bản sắc địa phương.

Trong đó, duy trì các lễ hội, nghệ thuật dân gian như Lễ hội Đình Băng (mùng 15–16 tháng 7 âm lịch), nghệ thuật Hát Mường, chiêngMường, múa dân gian cổ. Đưa các trò chơi dân gian bản địa vào phục vụ trải nghiệm du lịch như ném còn, đánh mảng, đầy gậy, bắn nỏ. Cùng với đó, xây dựng mô hình Homestay cộng đồng liên kết.

Ngoài ra, du lịch cộng đồng trải nghiệm văn hoá bản địa du khách được trải nghiệm các hoạt động văn hoá. Thành lập và đưa vào vận hành ổn định 01 Ban quản lý Du lịch cộng đồng do người dân tự quản dưới sự định hướng, giám sát của UBND xã. Xây dựng 01 chương trình tour trải nghiệm mẫu (thời lượng 1 ngày) kết hợp giữa tham quan danh thắng, kiến trúc bản cổ, thưởng thức ẩm thực, văn nghệ bản địa và trải nghiệm.

Bên cạnh đó, xã Ngọc Sơn còn định hướng du lịch trải nghiệm gắn với sản xuất và phát triển kinh tế nông nghiệp. Trong đó, hướng tới chuẩn hóa sản phẩm OCOP và mô hình "xuất khẩu tại chỗ". Trong đó, chuẩn hóa bao bì, mã vạch, ứng dụng công nghệ cho các sản phẩm đặc trưng như mật ong rừng, thuốc nam lá, quýt hôi cố (gia vị ẩm thực và bài thuốc dân gian),... Biến các homestay tại Thác Mu và Bãi Bùi thành các "Showroom" trưng bày, nâng cao giá trị thương hiệu thông qua câu chuyện văn hóa và bán trực tiếp nông sản, dược liệu cho du khách.

Xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ gồm nông dân (Trồng trọt, bảo vệ) - Hợp tác xã (Sơ chế, quản lý) - Doanh nghiệp (Bao tiêu, phát triển thị trường) để khép kín chuỗi tiêu thụ và gia tăng thu nhập cho người dân.

Đặc biệt, hướng tới kết nối các tuyến, điểm du lịch trong khu vực, phát triển sản phẩm du lịch liên vùng. Trong đó, đẩy mạnh hạ tầng giao thông như mở rộng các tuyến đường liên xã, liên xóm; kết nối mạch giao thông trực tiếp vào các điểm du lịch trọng điểm (Thác Mu, Bãi Bùi).

Đồng thời, tái thiết không gian thương mại vùng cao như hình thành không gian chợphiên vùng cao - đóng vai trò là điểm nhấn giao thương, trạm dừng chân du lịch và nơi quảng bá hàng hóa OCOP địa phương.

Hơn nữa, hướng tới phát triển sản phẩm du lịch liên vùng, cần phối hợp giữa chính quyền địa phương, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng đơn vị đầu tư (HTX Du lịch Nông nghiệp Trải nghiệm ELink Việt Nam) để khảo sát, xây dựng tuyến du lịch kết nối các điểm danh thắng, sinh thái và trải nghiệm văn hóa Mường trong khu vực.

Chính sự hòa quyện giữa cảnh quan nguyên sơ, bản sắc văn hóa đặc sắc cùng tinh thần đổi mới, sáng tạo của chính quyền và người dân địa phương đang mở ra hướng phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng bền vững cho vùng đất Đất Tổ.