Nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ kinh tế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng bền vững năm 2026

Cơ cấu thị trường xuất khẩu ngành nông nghiệp chuyển dịch

Phát biểu tại họp báo thường kỳ, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trong bối cảnh toàn nền kinh tế xuất siêu khoảng 20,67 tỷ USD, riêng khu vực nông nghiệp đã đóng góp mức xuất siêu vượt trội. Điều này một lần nữa cho thấy, dù chỉ chiếm khoảng 10% GDP và gắn với đời sống của phần lớn dân cư nông thôn, nông nghiệp vẫn là “bệ đỡ” quan trọng, giúp ổn định kinh tế vĩ mô, cân đối ngoại thương và bảo đảm an sinh xã hội.

Năm 2025 ghi nhận sự chuyển dịch rõ nét trong cơ cấu thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Trong bối cảnh sức ép từ các rào cản thương mại ngày càng gia tăng, đặc biệt tại thị trường Hoa Kỳ, ngành nông nghiệp đã chủ động thích ứng thông qua điều chỉnh chính sách, tăng cường xúc tiến thương mại và đa dạng hóa thị trường.

Trung Quốc tiếp tục là thị trường lớn với tỷ trọng hơn 22%, trong khi Hoa Kỳ chiếm khoảng 20%. Đáng chú ý, thị trường châu Âu có bước tăng trưởng rõ rệt, với kim ngạch xuất khẩu đạt trên 9 tỷ USD, tăng mạnh so với các năm trước. Kết quả này phản ánh hiệu quả của việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do, đồng thời cho thấy xu hướng dịch chuyển sang những thị trường yêu cầu cao về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững.

Diễn biến xuất khẩu theo tháng trong năm 2025 cũng cho thấy khả năng “chịu lực” và phục hồi nhanh của ngành. Sau giai đoạn chững lại vào các tháng cuối quý III và đầu quý IV, hoạt động thông quan, đặc biệt tại khu vực biên giới phía Bắc, đã sớm ổn định trở lại, giúp kim ngạch xuất khẩu cả năm vượt mốc 70 tỷ USD. Đây là tín hiệu tích cực để ngành nông nghiệp bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động hơn trước biến động thị trường.

Ưu tiên chất lượng, giá trị gia tăng sản phẩm nông nghiệp

Bước sang năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định bối cảnh vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, từ biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan đến những biến động khó lường của thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, những yếu tố thuận lợi cũng đang dần hình thành, đặc biệt là dự báo hạn mặn thấp hơn, điều kiện thời tiết tương đối ổn định và nền tảng thể chế, tổ chức bộ máy đã được kiện toàn sau hợp nhất.

Trọng tâm của ngành trong năm 2026 không chỉ dừng ở tăng sản lượng, mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Với sản xuất lúa gạo, mục tiêu là bảo đảm vững chắc an ninh lương thực, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế thông qua cơ cấu giống, mùa vụ và vùng sinh thái phù hợp. Các giống lúa chất lượng cao, gắn với thương hiệu và tiêu chuẩn thị trường, sẽ được phát triển có chọn lọc, tránh mở rộng ồ ạt.

Cây ăn quả và cây công nghiệp tiếp tục được xác định là nhóm sản phẩm chủ lực, đặc biệt tại các vùng có lợi thế. Riêng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, định hướng phát triển vẫn kiên định theo tinh thần “thuận thiên”, ưu tiên thủy sản, cây ăn quả, sau đó mới đến lúa gạo, nhằm thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Trong cơ cấu toàn ngành, chăn nuôi tiếp tục giữ vai trò quan trọng với tỷ trọng khoảng 25-26% giá trị sản xuất. Năm 2026, ngành chăn nuôi được định hướng phát triển theo hướng an toàn sinh học, kiểm soát dịch bệnh, ổn định quy mô đàn và giá cả thị trường. Mục tiêu là duy trì mức giá hợp lý, bảo đảm lợi ích hài hòa giữa người sản xuất và người tiêu dùng, tránh những biến động “nóng – lạnh” gây rủi ro cho toàn chuỗi.

Thủy sản và lâm nghiệp cũng được tiếp tục cơ cấu lại theo hướng bền vững. Với thủy sản, trọng tâm là giảm khai thác, tăng nuôi trồng, đặc biệt là nuôi biển gắn với quy hoạch hạ tầng, công nghệ và bảo vệ nguồn lợi. Lâm nghiệp tập trung nâng cao chất lượng thống kê, quản lý rừng bền vững và phát triển chuỗi giá trị gỗ hợp pháp, đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu lớn.

Song song với sản xuất, năm 2026 cũng là năm ngành nông nghiệp và môi trường đẩy mạnh các nhóm giải pháp nền tảng: hoàn thiện thể chế phù hợp mô hình chính quyền hai cấp; tiếp tục tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý; thúc đẩy chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; phát triển hạ tầng logistics, đặc biệt tại các vùng sản xuất trọng điểm; mở rộng thị trường và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế.

Với những kết quả đã đạt được trong năm 2025 và định hướng rõ ràng cho năm 2026, nông nghiệp Việt Nam được kỳ vọng không chỉ tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế, mà còn đóng vai trò dẫn dắt trong quá trình chuyển đổi xanh, phát triển bền vững và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trước những biến động toàn cầu.