Nợ xấu và lãi dự thu tăng: Lo ngại chất lượng tín dụng ngân hàng
Lê Tuấn
Tính đến 30/9/2022, chất lượng tín dụng của một số ngân hàng như SeABank, TPBank,…bắt đầu đi xuống khi lãi dự thu và nợ xấu đồng loạt tăng nhanh.
Mặc dù lãi khủng trong 9 tháng đầu năm nay, song chất lượng tài sản của nhiều ngân hàng đang suy giảm, nợ xấu và lãi dự thu (lãi và phí phải thu) đều tăng. Con số này thể hiện khá rõ nét trong báo cáo tài chính hợp nhất quý 3/2022 vừa được nhiều ngân hàng công bố.
Ở ngân hàng quy mô lớn như MBBank đã thực hiện được gần 90% chỉ tiêu lợi nhuận năm chỉ sau 9 tháng, đem về hơn 18.192 tỷ đồng lãi trước thuế, tăng 53%. Tuy nhiên, tính đến 30/09/2022, lãi và phí phải thu của MBBank lại tăng tới 31% so với đầu năm, ghi nhận 6.033 tỷ đồng. Tổng nợ xấu tăng 35% so với đầu năm, lên mức 4.415 tỷ đồng. Trong đó, nợ có khả năng mất vốn tăng mạnh nhất. Kết quả, tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay tăng từ mức 0,9% hồi đầu năm lên 1,04%.
Tương tự tại TPBank thu được gần 5.926 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế sau 9 tháng, tăng 35% so với cùng kỳ. Thế nhưng, lãi và phí phải thu tính đến 30/9/2022 tăng tới 54% so với đầu năm, lên mức 2.974 tỷ đồng.
Lãi dự thu tại TPBank ghi nhận 2.974 tỷ đồng (nguồn: BCTC hợp nhất quý 3/2022)
Chất lượng nợ vay cũng không khả quan khi tổng nợ xấu tính đến ngày 30/09/2022 tăng 23% so với đầu năm, ghi nhận gần 1.426 tỷ đồng. Trong đó, nợ có khả năng mất vốn gấp 2,2 lần, chiếm 666 tỷ đồng. Kết quả, tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay tăng từ 0,82% đầu năm lên 0,91%.
Đối với SeABank, lãi trước thuế 9 tháng đầu năm 2022 đạt hơn 4.016 tỷ đồng, tăng 59% so với cùng kỳ 2021 nhờ tăng thu từ chứng khoán. Ở một khía cạnh khác, nợ xấu của SeABank tăng 14% so với đầu năm lên 2.390 tỷ đồng. Đáng nói, tính đến 30/9/2022, lãi dự thu còn tăng mạnh 98% so với đầu năm, lên gần 3.324 tỷ đồng.
Chi tiết các nhóm nợ tại SeABank (nguồn: Báo cáo tài chính hợp nhất quý 3/2022).
Báo cáo tài chính hợp nhất quý 3/2022 tại SeABank
Ngân hàng quy mô nhỏ như Bản Việt cũng đang ghi nhận nợ xấu và lãi dự thu tăng đáng kể. Cụ thể, tính đến 30/9/2022, tổng nợ xấu tại ngân hàng Bản Việt tăng 21% so với đầu năm, lên mức 1.425 tỷ đồng. Đồng thời, khoản lãi dự thu tại Bản Việt ghi nhận hơn 1.092 tỷ đồng, tăng tới 28% so với đầu năm.
Báo cáo tài chính hợp nhất quý 3/2022 tại Bản Việt
Lãi dự thu được hiểu là khoản lãi dự kiến sẽ thu được trong tương lai và là một phương thức hạch toán trong bảng cân đối kế toán của ngân hàng. Lãi dự thu là dòng tiền không có thật nhưng vẫn được ghi nhận vào thu nhập của ngân hàng. Khi đó, lợi nhuận từ các khoản này ngân hàng chưa được thu về nhưng vẫn phải thực hiện nộp thuế cho phần thu nhập đó và được sử dụng để chia cổ tức.
Điều này dẫn đến việc khi rủi ro xảy ra, các khoản lãi dự thu không thể thu hồi, toàn bộ những kế hoạch đã thực hiện trước có thể phải thay đổi. Đây là một việc được đánh giá là nhạy cảm và khá khó khăn trong quá trình xử lý. Không những thế, nó còn ảnh hưởng đến hoạt động cho nhiều năm về sau. Con số lãi dự thu càng lớn, khả năng tác động đến lợi nhuận của ngân hàng càng cao.
