Nợ có khả năng mất vốn tăng tại loạt ngân hàng khiến nợ xấu ngày càng xấu

Đến thời điểm này, hầu hết các ngân hàng đã công bố báo cáo tài chính quý 2/2022 với mức tăng trưởng khả quan. Theo thống kê của FiinGroup, lợi nhuận sau thuế quý này của 23/27 ngân hàng (đại diện 97% vốn hóa toàn ngành) tăng 33,4% so với cùng kỳ. Liên tiếp các kỷ lục lợi nhuận ngân hàng được xác lập.

Báo cáo tài chính của các ngân hàng cho thấy, lợi nhuận chủ yếu đến từ tín dụng và thu từ hoạt động này chiếm 80% thu nhập của các ngân hàng. Cùng với sự tăng trưởng lợi nhuận, tín dụng tăng nhanh cũng kéo theo nợ xấu tăng mạnh.

Tuy nhiên, điều đáng quan ngại chính là trong cơ cấu các nhóm nợ xấu có nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) bất ngờ phình to hơn khiến nợ xấu ngày càng ‘xấu’ hơn.

Trong nghiệp vụ ngân hàng, nợ được gọi là nợ xấu bao gồm các loại nợ dưới tiêu chuẩn, nợ nghi ngờ mất vốn, nợ có khả năng mất vốn. Xếp theo cấp độ nguy hiểm và tỷ lệ trích lập dự phòng cũng phải tương ứng thì nợ có khả năng mất vốn là nguy hiểm nhất, sau đó đến nợ nghi ngờ, rồi nợ dưới tiêu chuẩn.  

Cho dù con số tuyệt đối nợ có khả năng mất vốn của nhiều ngân hàng không phải là quá lớn so với lợi nhuận họ tạo ra, nhưng tốc độ tăng nợ xấu nói chung và nợ có khả năng mất vốn nói riêng, đang tạo nên sự cảnh báo không thể lơ là.

Điển hình tại VPBank, bên cạnh lợi nhuận 6 tháng đầu năm tăng tới 70% đạt 15.323 tỷ đồng thì nợ xấu tại nhà băng này cũng đáng báo động, đặc biệt là nợ có khả năng mất vốn.

Cụ thể, tính đến 30/06/2022, nợ có khả năng mất vốn cao gấp 2,4 lần so với đầu năm, lên gần 4.971 tỷ đồng; ngoài ra, nợ nghi ngờ cũng tăng 21% lên 9.091 tỷ đồng và nợ dưới tiêu chuẩn chỉ giảm nhẹ 1%, còn gần 6.563 tỷ đồng. Do đó, tổng nợ xấu hợp nhất của VPBank tăng 27% so với đầu năm, chiếm 20.625 tỷ đồng trong tổng dư nợ.

Do nợ xấu tăng, đặc biệt là nhóm nợ có khả năng mất vốn tăng bằng lần khiến tỷ lệ nợ xấu tại VPBank tăng từ mức 4,57% hồi đầu năm lên 5,25%.

Với ngân hàng VIB, nợ có khả năng mất vốn tính đến 30/6/2022 đã lên tới 2.211 tỷ đồng, tăng tới 68% so với mức 1.219 tỷ đồng hồi đầu năm. Ngoài ra, nợ nghi ngờ cũng tăng 33% lên hơn 2.125 tỷ đồng. Do đó, tổng nợ xấu tại VIB tăng 16% lên gần 5.429 tỷ đồng, kéo theo tỷ lệ nợ xấu tăng từ 2,32% hồi đầu năm lên 2,45%.

Tương tự, nợ có khả năng mất vốn tại ngân hàng MB cũng không kém cạnh khi tăng tới hơn 1.826 tỷ đồng, cao gấp 2,2 lần so với con số 819 tỷ đồng hồi đầu năm. Bên cạnh đó, nợ dưới tiêu chuẩn tăng 38% lên hơn 1.981 tỷ đồng và nợ nghi ngờ tăng 15% lên gần 1.168 tỷ đồng. Do đó, tổng nợ xấu tại MB tính đến cuối quý 2/2022 tăng đến 52% lên gần 4.976 tỷ đồng, kéo tỷ lệ nợ xấu từ 0,9% hồi đầu năm lên 1,2%.

Thậm chí tại ông lớn quốc doanh Vietinbank cũng ghi nhận nợ có khả năng mất vốn gấp đôi cùng kỳ.

Cụ thể, tổng nợ xấu tính đến ngày 30/06/2022 tăng 17% so với đầu năm, lên mức gần 16.667 tỷ đồng. Trong đó, có sự dịch chuyển từ nợ dưới tiêu chuẩn và nợ nghi ngờ sang nợ có khả năng mất vốn, khiến nhóm nợ này cao gấp 2,3 lần đầu năm, từ 5.2001 tỷ đồng lên hơn 11.858 tỷ đồng. 

Đáng nói, với dư nợ cho vay tăng thấp hơn nợ xấu (chỉ tăng 10% lên hơn 1,2 triệu tỷ đồng), tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay tại Vietinbank cũng nhích tăng từ 1,26% đầu năm lên mức 1,35%.

Việc nợ xấu của các ngân hàng tăng nửa đầu năm nay đã nằm trong dự liệu của giới chuyên gia phân tích. Ảnh hưởng của Covid-19 đang thể hiện dần vào báo cáo tài chính của các nhà băng. PGS-TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế cho rằng, trong các quý tới, bức tranh nợ xấu sẽ rõ ràng hơn khi Thông tư 14/2021/TT-NHNN liên quan đến cơ cấu lại nợ, giữ nguyên nhóm nợ, miễn giảm lãi suất cho khách hàng cá nhân và doanh nghiệp do dịch Covid-19 đã chính thức hết hạn vào ngày 30/6 vừa qua.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng từng nhấn mạnh: “Theo số liệu, hàng triệu tỷ đồng bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, song nợ cơ cấu chỉ rơi vào khoảng 300.000 tỷ đồng. Thực tế, nguy cơ nợ xấu của các ngân hàng cao hơn nhiều so với số liệu trên sổ sách kế toán. Dừng thực hiện Thông tư 14 sẽ giúp các ngân hàng đối mặt rõ hơn với nợ xấu”.

Theo các chuyên gia, nợ xấu của các ngân hàng quy mô tuyệt đối lớn hay nhỏ không quan trọng bằng tỷ lệ cao hay thấp và đã được dự phòng rủi ro bao nhiêu phần trăm. Nếu tỷ lệ nợ xấu trong mức cho phép mà tỷ lệ bao phủ cao, thì nợ xấu lại chính là “của để dành” với nhiều ngân hàng.