Ninh Bình thúc đẩy chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp

Chuyển hướng thu hút đầu tư, nâng chuẩn môi trường khu công nghiệp

Với 20 khu công nghiệp đang vận hành, trong đó 18 khu đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung, tỉnh đặt mục tiêu chuyển đổi các khu công nghiệp thông thường sang mô hình sinh thái, đồng thời phát triển các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và sản xuất thông minh.

Định hướng này gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, sử dụng hiệu quả quỹ đất công nghiệp và thực hiện Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030.

Năm 2025, Ninh Bình đạt mức tăng trưởng GRDP 10,65%, đứng thứ 3 cả nước. Tỉnh thu hút khoảng 1,6 tỷ USD vốn FDI, xếp thứ 8 toàn quốc; kim ngạch xuất khẩu đứng thứ 7. Những kết quả này tạo nền tảng để địa phương tiếp tục mở rộng sản xuất công nghiệp và nâng cao chất lượng dòng vốn đầu tư.

Ninh Bình hiện có hơn 4,4 triệu dân, lực lượng lao động khoảng 2,36 triệu người. Vị trí cửa ngõ phía Nam Thủ đô Hà Nội giúp tỉnh kết nối với Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, Duyên hải miền Trung và Trung du miền núi phía Bắc.

Theo quy hoạch, tỉnh có 20 khu công nghiệp đang vận hành và 53 khu công nghiệp nằm trong quy hoạch, với tổng diện tích 12.144 ha. Báo cáo Sách trắng Ninh Bình 2026 của Cushman & Wakefield đánh giá địa phương có quỹ đất công nghiệp tương lai lớn nhất và giá thuê đất thấp nhất khu vực Đồng bằng sông Hồng.

Quỹ đất và lợi thế chi phí tạo dư địa thu hút các dự án sản xuất quy mô lớn. Tuy nhiên, định hướng của tỉnh đang chuyển sang lựa chọn nhà đầu tư theo chất lượng công nghệ, hiệu quả sử dụng tài nguyên và mức độ đáp ứng yêu cầu môi trường.

Các lĩnh vực được ưu tiên gồm công nghệ cao, công nghệ sạch, công nghiệp phụ trợ, năng lượng sạch, thiết bị điện tử và vật liệu mới. Ngược lại, tỉnh hạn chế tối đa các dự án thâm dụng lao động và đất đai.

Sự chuyển dịch này cũng thể hiện trong cơ cấu ngành công nghiệp. Ninh Bình đang hướng từ các ngành dệt may truyền thống sang cơ khí, lắp ráp ô tô, điện tử, sản xuất thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao hơn, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ trong hoạt động sản xuất.

Hạ tầng môi trường tại các khu công nghiệp đang được nâng cấp. Hiện có 18/20 khu công nghiệp đang hoạt động, tương đương 90%, đã hoàn thành hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải tập trung. Nước thải sau xử lý đạt quy chuẩn kỹ thuật cột A. Các nhà máy được trang bị trạm quan trắc tự động liên tục 24/7, truyền dữ liệu về Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Công tác kiểm tra, giám sát cũng được triển khai đối với các dự án đang hoạt động và đầu tư mới. Trong năm 2026, cơ quan chức năng đã thẩm định, kiểm tra báo cáo đánh giá tác động môi trường và giấy phép môi trường của 49 dự án; điều chỉnh giấy phép môi trường cho 16 dự án; kiểm tra thực tế công trình xử lý chất thải tại 48 dự án.

Những kết quả này tạo nền tảng để Ninh Bình thúc đẩy mô hình khu công nghiệp sinh thái. Theo định hướng của tỉnh, các chủ đầu tư hạ tầng và doanh nghiệp được đôn đốc nghiên cứu áp dụng công nghệ sản xuất sạch, tiết kiệm năng lượng, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp và cộng sinh công nghiệp.

Đây là những yêu cầu trực tiếp đối với doanh nghiệp trong quá trình tổ chức sản xuất. Việc sử dụng hiệu quả nguyên liệu, năng lượng, nước và tái sử dụng chất thải có thể giúp giảm chi phí vận hành, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường trong chuỗi cung ứng.

Hình thành hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao

Ninh Bình đang định hình các dự án trọng điểm để tạo không gian phát triển công nghiệp, công nghệ và logistics. Ba đầu mối được xác định gồm Khu kinh tế Ninh Cơ, Khu công nghệ cao Ninh Bình và Khu đại học Nam Cao.

Trong đó, Khu kinh tế Ninh Cơ được định hướng trở thành cực tăng trưởng về công nghiệp và logistics. Vị trí tại điểm giao thoa của ba hành lang kinh tế Bắc - Nam, ven biển vịnh Bắc Bộ và Đông - Tây tạo điều kiện kết nối vận tải, giao thương liên vùng.

Đối với Khu công nghệ cao Ninh Bình, các lĩnh vực ưu tiên thu hút gồm trí tuệ nhân tạo, công nghệ điện tử - bán dẫn, công nghệ sinh học - dược phẩm và vật liệu mới. Đây được xác định là một trong những dự án trọng điểm nhằm đưa tỉnh trở thành trung tâm mới về công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo của Đồng bằng sông Hồng vào năm 2030.

Khu đại học Nam Cao được định hướng là trung tâm tri thức và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc kết nối khu đại học với khu công nghệ cao và khu kinh tế được kỳ vọng hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, đào tạo đến sản xuất và phát triển logistics.

Cùng với phát triển hạ tầng, tỉnh đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đầu tư, theo dõi tiến độ dự án và hỗ trợ doanh nghiệp. Giải pháp này hướng đến nâng cao hiệu quả quản lý, cải thiện khả năng phối hợp giữa cơ quan chức năng và nhà đầu tư.

Theo mục tiêu đề ra đến năm 2027, tổng vốn đầu tư đăng ký tăng thêm tại khu kinh tế và các khu công nghiệp dự kiến đạt khoảng 25.000 tỷ đồng, trong đó vốn FDI khoảng 900 triệu USD. Doanh thu doanh nghiệp phấn đấu đạt 640.000-652.000 tỷ đồng, giá trị xuất khẩu đạt 30,7-32 tỷ USD.

Đáng chú ý, tỉnh đặt mục tiêu 100% khu công nghiệp mới đi vào hoạt động phải có nhà máy xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường. Yêu cầu này tạo cơ sở để kiểm soát chất lượng hạ tầng ngay từ giai đoạn hình thành khu công nghiệp, hạn chế phát sinh các vấn đề môi trường trong quá trình sản xuất.

Đối với doanh nghiệp, định hướng phát triển công nghiệp xanh mở ra lợi thế về chi phí mặt bằng, quỹ đất mở rộng và khả năng tiếp cận hạ tầng môi trường. Hệ thống xử lý nước thải tập trung cùng cơ chế quan trắc liên tục giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý chất thải và thực hiện các yêu cầu môi trường.

Nguồn lao động địa phương khoảng 2,36 triệu người cũng là lợi thế trong thu hút các dự án sản xuất. Khi Khu công nghệ cao và Khu đại học Nam Cao được phát triển đồng bộ, doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp cận nhân lực kỹ thuật và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đến năm 2030, Ninh Bình đặt mục tiêu trở thành động lực tăng trưởng mới của Đồng bằng sông Hồng, với công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo là những trụ cột quan trọng. Tỉnh đồng thời phát triển du lịch, nông nghiệp xanh và logistics bền vững; phấn đấu đón trên 30 triệu lượt khách, doanh thu du lịch vượt 45.000 tỷ đồng.

Chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp đang trở thành một định hướng quan trọng trong chiến lược phát triển công nghiệp của Ninh Bình. Kết quả thực hiện sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển các tiêu chí môi trường thành yêu cầu cụ thể trong đầu tư, vận hành và sản xuất; đồng thời bảo đảm hạ tầng công nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực được phát triển đồng bộ.