Ngành Thuế khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp siêu nhỏ

Hộ kinh doanh không bị truy thu thuế khoán

Trên thực tế, phương pháp thu khoán dựa trên doanh thu ước tính bộc lộ nhiều hạn chế, đặc biệt khi không phản ánh đúng lãi – lỗ thực tế giữa các hộ có quy mô, ngành nghề khác nhau, dẫn đến bất bình đẳng về nghĩa vụ thuế. Đồng thời, việc áp thuế khoán khiến hộ kinh doanh khó tiếp cận các chính sách ưu đãi vốn chỉ áp dụng cho doanh nghiệp, như khấu trừ chi phí hay ưu đãi thuế thu nhập.

Theo đó, ngành Thuế khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp siêu nhỏ để được thụ hưởng chính sách hỗ trợ đồng bộ từ Nhà nước, minh bạch hoạt động và xác định nghĩa vụ thuế theo kết quả kinh doanh thực tế, có lãi thì nộp thuế, không lãi thì không phải đóng góp.

Giải đáp lo lắng bị truy thu thuế của nhiều hộ kinh doanh, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, thông tin rằng việc điều chỉnh này không có nghĩa là hộ kinh doanh sẽ bị truy thu phần thuế của các tháng trước đó; đồng thời, cần phân biệt giữa hình thức kinh doanh online và hộ kinh doanh khoán cố định.

Với kinh doanh online – tương tự như hoạt động trên các sàn thương mại điện tử (Tổng cục Thuế đã xây dựng cổng dành riêng từ năm 2024) – có đặc trưng là dòng tiền thường minh bạch và giao dịch điện tử rõ ràng. Vì vậy, hộ, cá nhân kinh doanh online kê khai và nộp thuế theo từng lần phát sinh, theo tháng hoặc theo quý, căn cứ vào doanh thu thực tế.

Theo quy định hiện hành, cơ quan thuế sẽ xác định nghĩa vụ thuế của người kinh doanh online dựa trên tổng doanh thu và tỷ lệ thuế tương ứng. Ví dụ: kinh doanh thương mại áp dụng tỷ lệ thuế 1,5%; dịch vụ là 5%.

Với những người làm tiếp thị liên kết hoặc livestream bán hàng thuê cho các công ty, khoản thu nhập này sẽ được xem như tiền công, tiền lương và tính thuế theo quy định thuế thu nhập cá nhân.

Trong khi đó, hộ kinh doanh cố định thực hiện kê khai doanh thu dự kiến trong năm kế tiếp. Dựa vào đó, cơ quan thuế xác định mức thuế khoán hàng tháng. Các yếu tố để xác định mức doanh thu dự kiến bao gồm: diện tích kinh doanh, lượng điện nước tiêu thụ, số lao động, doanh thu năm trước…

Hội đồng tư vấn thuế xã, phường sẽ rà soát và chốt mức khoán này, thông báo đến hộ kinh doanh trước ngày 20/1 hằng năm và công khai theo quy định. Sau đó, hộ kinh doanh sẽ nộp thuế hàng tháng hoặc quý theo mức doanh thu đã được thống nhất.

Tuy nhiên, nếu hộ kinh doanh khoán có sự thay đổi lớn về quy mô như mở rộng diện tích, tăng lao động, tăng doanh thu..., họ cần kê khai điều chỉnh. Cơ quan thuế sẽ căn cứ tờ khai mới và dữ liệu thực tế để đánh giá lại. Nếu doanh thu khoán thay đổi trên 50%, mức thuế khoán cũng sẽ được điều chỉnh. Ngoài ra, việc quản lý hộ kinh doanh nộp thuế khoán cũng đang được cải tiến theo hướng công khai, minh bạch và lấy người nộp thuế làm trung tâm. Cơ quan thuế các địa phương đã triển khai công khai danh sách hộ kinh doanh nộp thuế khoán, công khai doanh thu và mức thuế khoán trên cổng thông tin, đồng thời tăng cường đối thoại, giải thích chính sách rõ ràng cho người nộp thuế.

Đáng chú ý, ngành Thuế đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để giám sát doanh thu và giảm phụ thuộc vào phương pháp ấn định khoán. Việc kết nối dữ liệu với ngân hàng, các sàn thương mại điện tử, hệ thống hóa đơn điện tử sẽ tạo tiền đề để chuyển đổi dần hộ kinh doanh lên mô hình doanh nghiệp nhằm đảm bảo bình đẳng về nghĩa vụ thuế, đồng thời minh bạch hơn trong quản lý.

Sẽ hỗ trợ cho từng trường hợp HKD

Song hành với việc đảm bảo công bằng, minh bạch trong quản lý hộ kinh doanh, ngành Thuế đã và đang triển khai nhiều biện pháp thực chất để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua khó khăn, nhất là trong các vấn đề về chính sách thuế và thủ tục hành chính.

Thực tế thời gian qua cho thấy có không ít doanh nghiệp gặp vướng mắc về chính sách thuế do thay đổi quy định, cách hiểu chưa thống nhất giữa các cấp, hoặc những điểm chưa phù hợp với tình hình thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Nhận thức rõ điều này, Tổng cục Thuế đã chủ động tổ chức các buổi đối thoại, hội thảo chuyên đề nhằm tiếp thu ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng.

Nhiều vướng mắc về thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, khấu trừ – hoàn thuế, nghĩa vụ kê khai với các giao dịch đặc thù… đã được ghi nhận và xử lý theo hướng tháo gỡ, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp. Đồng thời, cơ quan thuế cũng có hướng dẫn thống nhất trong toàn ngành nhằm đảm bảo nguyên tắc “một chính sách - một cách hiểu”, hạn chế tình trạng mỗi nơi áp dụng một kiểu, gây khó khăn cho doanh nghiệp.

Không chỉ phản ứng với các vấn đề phát sinh, ngành Thuế còn chủ động cải cách thủ tục hành chính với trọng tâm là rút ngắn thời gian xử lý, số hóa quy trình và nâng cao tính minh bạch. Việc triển khai hệ thống thuế điện tử eTax, cổng thông tin hóa đơn điện tử quốc gia, và tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đăng ký doanh nghiệp, hải quan... đang tạo bước chuyển căn bản trong phương thức phục vụ người nộp thuế.

Cùng với đó, ngành Thuế đang tập trung nâng cao năng lực cán bộ theo hướng chuyên sâu, chuyên nghiệp và thân thiện với doanh nghiệp. Văn hóa phục vụ, tinh thần đồng hành, hỗ trợ được coi là tiêu chí đánh giá cán bộ thuế – điều này thể hiện rõ nét trong các đợt thanh tra, kiểm tra gần đây, khi tỷ lệ xử lý theo hướng hướng dẫn – khuyến nghị tăng, thay vì xử phạt ngay lập tức.

Cục Thuế cũng đề nghị cơ quan thuế các cấp tiếp tục tổ chức các chương trình đối thoại, hỗ trợ, giải đáp các vướng mắc của hộ kinh doanh, tích cực phối hợp với các nhà cung cấp giải pháp hoá đơn điện tử để kịp thời hỗ trợ tận nơi, giúp hộ kinh doanh trên địa bàn từng bước làm quen với thao tác, sử dụng thành thạo hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.

“Chúng tôi xác định tháng 6 là tháng cao điểm đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh triển khai sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền trên toàn quốc. Ngành Thuế cam kết cùng với các đơn vị cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho từng trường hợp hộ kinh doanh đang có vướng mắc…” – lãnh đạo Cục Thuế cam kết.

Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng hệ thống thuế hiện đại, minh bạch, công bằng và hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong đó, doanh nghiệp – người nộp thuế – không chỉ là đối tượng quản lý mà là đối tác đồng hành.