Ngành Công Thương trước yêu cầu tiên phong trong giai đoạn phát triển mới

Vừa ổn định kinh tế vĩ mô, vừa tạo động lực tăng trưởng

Các báo cáo và tham luận tại hội nghị cho thấy, trong suốt nhiệm kỳ 2021–2025, ngành Công Thương đã đảm nhiệm đồng thời hai trọng trách lớn là hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh trên ba trụ cột chủ đạo gồm công nghiệp, năng lượng và thương mại. Trong điều kiện nhiều khó khăn chưa từng có tiền lệ, những nỗ lực mang tính chủ động và sáng tạo của ngành đã đóng góp quan trọng vào việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và tạo động lực cho tăng trưởng.

Một trong những dấu ấn nổi bật của nhiệm kỳ là vai trò tham mưu thể chế. Bộ Công Thương đã trình và góp phần hình thành những quyết sách quan trọng mang tầm chiến lược dài hạn, trong đó có Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, cùng hàng loạt luật, nghị quyết, nghị định trong các lĩnh vực năng lượng và công nghiệp. Đáng chú ý là việc tái khởi động Chương trình phát triển điện hạt nhân, dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, cũng như tháo gỡ những ách tắc kéo dài đối với các dự án năng lượng tái tạo. Khối lượng chính sách được ban hành trong nhiệm kỳ là rất lớn, với hàng chục nghị định, quyết định của Thủ tướng và thông tư chuyên ngành, qua đó từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo dư địa cho phát triển.

Song song với hoàn thiện thể chế, ngành Công Thương đã tập trung xử lý những tồn đọng kéo dài nhiều năm, đặc biệt là các bất cập trong quản lý kinh doanh xăng dầu, điện, bán hàng đa cấp, cũng như việc xử lý các dự án, doanh nghiệp chậm tiến độ, kém hiệu quả. Việc cơ bản tháo gỡ 12 dự án thua lỗ từng là gánh nặng lớn đối với nền kinh tế, với dư nợ và lỗ lũy kế lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng, được xem là bước chuyển quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị và năng lực điều hành của ngành.

Kết quả trực tiếp của những nỗ lực đó được phản ánh rõ nét qua sự phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ của sản xuất công nghiệp. Trong cơ cấu GDP, công nghiệp tiếp tục chiếm tỷ trọng trên 30%, trong khi tốc độ tăng trưởng năm 2025 được dự kiến đạt 9,5%, mức cao nhất kể từ sau đại dịch COVID-19, với ngành chế biến, chế tạo tăng khoảng 10,6%. Cùng với đó, các cân đối lớn về năng lượng và cung cầu hàng hóa thiết yếu được bảo đảm vững chắc, tạo nền tảng ổn định cho sản xuất và tiêu dùng.

Một trong những thành tựu có ý nghĩa chiến lược của nhiệm kỳ 2021–2025 là việc mở rộng quy mô và nâng cao vị thế thương mại của Việt Nam trên trường quốc tế. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 ước đạt gần 920 tỷ USD, tăng khoảng 17% so với năm trước, đưa Việt Nam xuất siêu năm thứ mười liên tiếp và chính thức gia nhập nhóm 15 cường quốc thương mại hàng đầu thế giới. Đây không chỉ là kết quả của nỗ lực mở rộng thị trường, mà còn phản ánh sự chuyển dịch về chất lượng và năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

Ngành Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành chủ động mở đường tiếp cận những thị trường tiềm năng mới như Trung Đông, châu Phi, Nam Âu, thị trường Halal và UAE, đồng thời hoàn tất và triển khai nhiều hiệp định, thỏa thuận thương mại quan trọng. Việc nâng tổng số hiệp định thương mại tự do đã ký kết và đang thực thi lên 17 hiệp định tạo ra dư địa lớn cho đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc và tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc bên ngoài. Trong bối cảnh đàm phán thương mại đối ứng với Hoa Kỳ, vai trò của ngành Công Thương tiếp tục được khẳng định khi góp phần duy trì và củng cố thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam.

Thị trường trong nước, với mức tăng trưởng ổn định khoảng 9 đến 10%, tiếp tục giữ vai trò trụ đỡ quan trọng cho tăng trưởng kinh tế. Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, với quy mô vượt mốc 30 tỷ USD và tốc độ tăng trưởng khoảng 25%, cho thấy xu hướng tiêu dùng và phương thức phân phối đang chuyển dịch mạnh mẽ, đồng thời đặt ra yêu cầu mới về quản lý và hạ tầng số.

Bên cạnh đó, công tác xúc tiến thương mại được đổi mới theo hướng chuyên nghiệp và quy mô lớn, với những sự kiện mang tính biểu tượng như Hội chợ mùa Thu 2025, góp phần nâng cao giá trị thương hiệu quốc gia, đạt gần 520 tỷ USD và duy trì thứ hạng 32 thế giới. Song song với phát triển thị trường, ngành Công Thương cũng đẩy mạnh cải cách tổ chức bộ máy, tinh gọn đầu mối, phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho địa phương, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý và năng lực thực thi chính sách.

Sáu tiên phong và yêu cầu đưa công nghiệp hóa đi vào chiều sâu

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá cao những kết quả toàn diện mà ngành Công Thương đạt được trong nhiệm kỳ qua, đồng thời nhấn mạnh rằng những thành tựu đó có được trong bối cảnh khó khăn, thách thức nhiều hơn thuận lợi, với nhiều biến động vượt dự báo. Theo Thủ tướng, trong thành công chung của cả nước, đóng góp của ngành Công Thương là hết sức quan trọng, thể hiện ở sự tăng trưởng có chiều sâu của công nghiệp, sự mở rộng và bền vững của thương mại, cũng như sự trưởng thành về tổ chức và đội ngũ.

Trên cơ sở phân tích bối cảnh quốc tế và trong nước, Thủ tướng đề nghị ngành Công Thương tiếp tục nghiên cứu sâu ba xu hướng lớn đang tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế, gồm xu hướng phân tách và phân mảnh trong thương mại toàn cầu gắn với căng thẳng địa chính trị và các vấn đề an ninh phi truyền thống, xu hướng tăng trưởng kinh tế và thương mại toàn cầu chững lại, cùng với xu thế chuyển đổi xanh và chuyển đổi số như một lựa chọn chiến lược không thể đảo ngược.

Từ thực tiễn đó, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu ngành Công Thương phải phát huy sáu vai trò tiên phong. Đó là tiên phong trong công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo hướng đi vào chiều sâu; tiên phong trong phát triển nhanh và bền vững gắn với số hóa và xanh hóa; tiên phong trong đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng; tiên phong trong đấu tranh chống lãng phí, tiêu cực, tham nhũng và các hành vi gian lận thương mại; tiên phong trong xây dựng đội ngũ cán bộ trong sạch, vững mạnh; và tiên phong trong phân cấp, phân quyền gắn với cải cách thủ tục hành chính và quản trị dựa trên dữ liệu.

Làm rõ hơn nội hàm của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Thủ tướng cho rằng đây không chỉ là câu chuyện của máy móc và công nghệ, mà còn là vấn đề tư duy, thể chế và phương thức quản lý. Ngành Công Thương cần đóng vai trò tham mưu chiến lược, bảo đảm rằng các chính sách và giải pháp đưa công nghiệp hóa đi vào chiều sâu, gắn với hiệu quả, bền vững và khả năng thích ứng dài hạn. Trong đa dạng hóa thị trường, việc chủ động nghiên cứu nhu cầu thị trường, tìm kiếm các phân khúc và thị trường ngách được xem là yêu cầu then chốt, đòi hỏi sự chủ động cao hơn từ hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài.

Thủ tướng cũng lưu ý ngành Công Thương cần rút ra bài học sâu sắc từ những dự án thua lỗ trong quá khứ, coi đây là kinh nghiệm quan trọng cho công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí, đồng thời tập trung đúng vai trò quản lý nhà nước, không sa đà vào việc làm thay doanh nghiệp. Trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là cung ứng và giá điện, yêu cầu hài hòa lợi ích và chia sẻ rủi ro được đặt ra như một nguyên tắc xuyên suốt trong hoạch định và thực thi chính sách.

Bước sang năm 2026, với mục tiêu tăng trưởng cao hơn, trong đó có yêu cầu tăng trưởng hai con số, ngành Công Thương được xác định là một trong những trụ cột then chốt. Việc làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống như xuất khẩu và tiêu dùng, đồng thời thúc đẩy các động lực mới, không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là định hướng chiến lược dài hạn. Với phương châm sản xuất gắn với việc làm, giao thương mở lối cho thịnh vượng, Thủ tướng bày tỏ kỳ vọng rằng, với tâm thế mới và quyết tâm mới, ngành Công Thương sẽ tiếp tục tạo ra những bứt phá mạnh mẽ, đóng góp ngày càng lớn vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn tới.

Nguồn: baochinhphu.vn