Ngành Công Thương định hình tầm nhìn chuyển đổi kép đến năm 2030

Chuyển đổi số là động lực tái cơ cấu ngành Công Thương

Phát biểu tại Diễn đàn Chuyển đổi số ngành Công Thương 2025 diễn ra ngày 3/12 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân nhận định bức tranh kinh tế thế giới đang duy trì đà tăng trưởng nhờ đổi mới sáng tạo, thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh dựa trên dữ liệu. Tại Việt Nam, kinh tế số tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột trong nâng cao năng suất và mở rộng thị trường, khi thương mại điện tử bán lẻ được dự báo vượt mốc 25 tỷ USD trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng, năm 2025 là thời điểm tăng tốc triển khai Nghị quyết 57 về chuyển đổi số, đồng thời mở ra giai đoạn vận dụng sâu rộng công nghệ số để phát triển lực lượng sản xuất và hỗ trợ chuyển đổi xanh. Ngành Công Thương đã nỗ lực trên ba trụ cột gồm Chính phủ số, kinh tế số và hạ tầng dữ liệu. Tuy nhiên, bối cảnh mới đòi hỏi nhận diện rõ hơn các xu hướng công nghệ như trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật hay điện toán đám mây để nâng cao hiệu quả quản trị, sản xuất và thương mại.

Cùng với đó, yêu cầu xây dựng thị trường thương mại điện tử xanh, an toàn và bền vững ngày càng rõ nét, đặc biệt trong bối cảnh thương mại xuyên biên giới tăng nhanh. Việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ cũng cần được mở rộng đến khối doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh và các địa phương nhằm hình thành hệ sinh thái kinh tế số thống nhất và bao trùm. Thứ trưởng kỳ vọng sự đồng hành của các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp sẽ giúp ngành Công Thương hoàn thiện thể chế, chuẩn hóa dữ liệu và tạo nền tảng cho một mô hình kinh tế số – thương mại điện tử phát triển xanh, sáng tạo và bền vững.

Tại diễn đàn, ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương đánh giá: Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong toàn ngành, từ dịch vụ công trực tuyến đến sản xuất, năng lượng và thương mại. Ngành hiện có 224 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, tỷ lệ hồ sơ số hóa đạt 95,52% và đã phục vụ hơn 52.500 doanh nghiệp. Thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng, chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ, trong khi sản xuất công nghiệp ghi nhận mức ứng dụng công nghệ ngày càng sâu rộng, với khoảng 90% doanh nghiệp chế biến – chế tạo đã sử dụng một phần giải pháp số và 10–12% tiếp cận mô hình nhà máy thông minh 3.0.

Theo dự báo, kinh tế số Việt Nam có thể đạt quy mô 39 tỷ USD vào năm 2025. Ông Ninh cho rằng: Đây không chỉ là cơ hội tăng trưởng mà còn là nền tảng để ngành Công Thương thúc đẩy chuyển đổi xanh, hiện đại hóa hạ tầng năng lượng và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động kinh tế toàn cầu.

Tăng trưởng xanh là trọng tâm định hình mô hình phát triển mới

Song song với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu tất yếu khi ngành năng lượng, sản xuất và thương mại phải thích ứng với tiêu chuẩn quốc tế mới về phát thải, bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

Viện trưởng Viện Chiến lược chuyển đổi số (DTSI) Lê Nguyễn Trường Giang nhận định: Dữ liệu và tự động hóa sẽ là trung tâm của hệ thống năng lượng hiện đại, giúp tối ưu vận hành, giám sát phụ tải, mở rộng năng lượng tái tạo và giảm phát thải. Đây là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiến tới các mục tiêu Net Zero.
 

Từ góc nhìn địa phương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phượng Dực (Hà Nội) Lê Văn Bính đã chia sẻ góc nhìn khác về chuyển đổi số – không chỉ ở vĩ mô hay ở cấp doanh nghiệp lớn, mà ở chính những làng nghề truyền thống. Qua câu chuyện “đánh thức vùng đất trăm nghề bằng chuyển đổi số”, ông Bính cho thấy cách công nghệ giúp làng nghề từng bước tiếp cận thị trường, gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao chất lượng quản lý. Sự chuyển biến từ mô hình kinh doanh thủ công sang mô hình phân phối hiện đại thông qua nền tảng số đã góp phần minh chứng rằng chuyển đổi số chỉ thực sự bền vững khi lan tỏa đến từng cấp cơ sở, nơi các hoạt động sản xuất – kinh doanh nhỏ lẻ đang đứng trước yêu cầu mới về đổi mới sáng tạo và tiếp cận thị trường.

Các doanh nghiệp công nghệ, như Grab Việt Nam, cũng tham gia thúc đẩy kinh tế số xanh bằng việc hỗ trợ địa phương phát triển thành phố thông minh, số hóa vận tải và thương mại dịch vụ, cũng như đào tạo kỹ năng số – kỹ năng AI cho cộng đồng. Đại diện khối doanh nghiệp công nghệ, bà Đặng Thùy Trang – Giám đốc đối ngoại Grab Việt Nam khẳng định, các nền tảng số đang trở thành công cụ quan trọng hỗ trợ địa phương phát triển kinh tế số thông qua việc cung cấp hệ sinh thái đa dịch vụ, đáp ứng nhu cầu hàng ngày của người dân đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong các lĩnh vực du lịch, quảng bá di sản, văn hóa và ẩm thực.

Sự đồng hành giữa doanh nghiệp và chính quyền địa phương được thể hiện rõ nét qua các thỏa thuận hợp tác đã ký kết, tiêu biểu như với TP. Huế (tháng 2/2025) và Đà Nẵng (tháng 9/2025), nhằm hướng tới phát triển thành phố thông minh và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý – vận hành đô thị. Thông qua các chương trình hợp tác này, Grab triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ địa phương, từ tối ưu hóa hoạt động của đối tác tài xế bằng các công nghệ như GrabMaps và gợi ý lộ trình, đến tăng hiệu quả kinh doanh cho đối tác thương nhân thông qua hệ thống quản lý đơn hàng. Bên cạnh đó, hoạt động số hóa quán ăn địa phương, quảng bá ẩm thực đa kênh và hỗ trợ thương mại điện tử đã góp phần thúc đẩy dòng chảy hàng hóa, dịch vụ tại địa phương.

Grab cũng tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và thương nhân tham gia vào môi trường kinh doanh số bằng cách mở rộng cơ hội thu nhập cho đối tác tài xế và cá nhân lao động tự do. Doanh nghiệp này đồng thời chú trọng triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng số, ngoại ngữ và kiến thức về ứng dụng AI cho đối tác tài xế, thương nhân, sinh viên và cộng đồng địa phương.
 

Diễn đàn Chuyển đổi số ngành Công Thương 2025 không chỉ dừng ở việc đánh giá kết quả, mà đã mở ra cuộc trao đổi rộng hơn về định hướng chiến lược của ngành trong giai đoạn chuyển đổi kép. Từ năng lượng, sản xuất, thương mại điện tử đến logistics và quản lý thị trường, mọi lĩnh vực đều đứng trước yêu cầu đổi mới mạnh mẽ, nơi dữ liệu, công nghệ và tiêu chuẩn xanh trở thành trọng tâm dẫn dắt. Với tinh thần đó, Diễn đàn năm nay được kỳ vọng sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho hành trình chuyển đổi số – chuyển đổi xanh của ngành Công Thương, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy năng lực cạnh tranh và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong những năm tới.