Net Zero: Khi năng lực thực thi trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp

Thông điệp này được các nhà quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp chia sẻ tại Diễn đàn "Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026" với chủ đề "Việt Nam cụ thể hóa con đường tới Net Zero", do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp tổ chức.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI cho rằng doanh nghiệp sẽ giữ vai trò trung tâm trong việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững của quốc gia. Nếu Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế thì doanh nghiệp chính là lực lượng trực tiếp đưa các mục tiêu đó vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quang Vinh, hành trình chuyển đổi vẫn còn nhiều thách thức. Không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang gặp khó khăn về nguồn vốn, công nghệ, nhân lực, dữ liệu phát thải cũng như năng lực quản trị theo các tiêu chuẩn ESG. Điều đó cho thấy khoảng cách giữa cam kết và thực thi vẫn là rào cản lớn trên con đường hiện thực hóa mục tiêu Net Zero.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách theo hướng lấy chuyển đổi xanh, chuyển dịch năng lượng và bảo vệ môi trường làm nền tảng cho phát triển. Các định hướng trọng tâm như phát triển tài chính xanh, thị trường carbon, thúc đẩy đầu tư công nghệ sạch và khuyến khích doanh nghiệp thực hành ESG được xác định là những trụ cột quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Những định hướng này cho thấy Net Zero không còn là mục tiêu riêng của lĩnh vực môi trường mà đã trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế, đòi hỏi sự đồng hành của cả Nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Larry Lee, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Tài sản chiến lược và Phát triển bền vững của Tổng công ty Cổ phần Bia – Rượu – Nước giải khát Sài Gòn (SABECO) cho rằng, phát triển bền vững chỉ thực sự mang lại hiệu quả khi được tích hợp vào hoạt động quản trị và vận hành hằng ngày, thay vì triển khai như những dự án riêng lẻ. Theo ông, các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, tối ưu hóa nguồn nước, logistics, bao bì hay phát triển nguồn nhân lực không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo tác động lan tỏa tới chuỗi cung ứng.

Quan điểm này cũng phản ánh xu hướng chuyển đổi của nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện nay. ESG đang dần vượt ra khỏi phạm vi tuân thủ để trở thành một công cụ quản trị, giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn lực, kiểm soát rủi ro và nâng cao khả năng thích ứng trước các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế.

Trước áp lực từ thị trường, nhà đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu, doanh nghiệp ngày nay không chỉ được đánh giá qua quy mô, doanh thu hay những cam kết đã công bố mà còn ở cách thức quản trị, sử dụng hiệu quả tài nguyên và khả năng thích ứng trước các yêu cầu phát triển bền vững. Vì vậy, Net Zero không chỉ là mục tiêu về môi trường mà đang trở thành "phép thử" đối với năng lực thực thi và quản trị của doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia, những doanh nghiệp có quy mô lớn được kỳ vọng sẽ đóng vai trò dẫn dắt quá trình chuyển đổi thông qua đổi mới công nghệ, xây dựng chuỗi cung ứng xanh và lan tỏa các tiêu chuẩn phát triển bền vững tới hệ sinh thái đối tác. Tuy nhiên, yếu tố quyết định không nằm ở quy mô doanh nghiệp mà ở khả năng biến các mục tiêu phát triển bền vững thành những thay đổi thực chất trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Có thể thấy, quá trình hiện thực hóa mục tiêu Net Zero tại Việt Nam đang chuyển dần từ giai đoạn hoạch định chính sách sang giai đoạn triển khai trong thực tiễn. Nếu trước đây quy mô, doanh thu hay thị phần là những thước đo quan trọng thì nay, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ngày càng được quyết định bởi khả năng đổi mới công nghệ, quản trị hiệu quả và tạo ra giá trị bền vững. Chuyển đổi xanh vì thế không chỉ là trách nhiệm đối với môi trường mà còn là động lực giúp doanh nghiệp nâng cao vị thế, gia tăng sức cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.