Na Chi Lăng: Từ chợ phiên miền núi đến khát vọng vươn ra thế giới

Người nông dân trở thành “người bán hàng online”

Nếu như trước đây quả na chủ yếu được tiêu thụ trong phạm vi địa phương, quanh quẩn ở các chợ phiên miền núi, thì nay, bằng những bước đi mới mẻ và sáng tạo, người dân và chính quyền xã Chi Lăng đang đưa loại quả đặc sản này vượt qua rào cản địa lý, tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng cả nước và từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường quốc tế.

Ông Vi Thiện Việt – Chủ tịch UBND xã Chi Lăng chia sẻ: “Chúng tôi muốn đưa quả na Chi Lăng đến trực tiếp tay người tiêu dùng, để không chỉ người dân Lạng Sơn mà cả nước đều biết đến vị ngọt thanh mát của loại trái cây đặc sản này. Chất lượng na năm nay rất tốt, giá cả cũng cao nên bà con ai cũng phấn khởi”.

Những con số thống kê cho thấy quy mô và tiềm năng phát triển của Na Chi Lăng: vụ mùa năm nay, xã có khoảng 1.400 ha diện tích trồng na, năng suất đạt 8–9 tấn/ha, sản lượng gần 13.000 tấn. Đáng chú ý, chính quyền địa phương đang khuyến khích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, coi đây là điều kiện tiên quyết để nâng cao giá trị thương hiệu và hướng tới xuất khẩu bền vững.

Từng trái na căng tròn, ngọt lành nơi đây đã được mệnh danh là “vua của các loại na”. Với diện tích hơn 1.600 ha trồng tập trung, sản lượng hàng năm đạt 30.000 – 40.000 tấn, Na Chi Lăng không chỉ mang lại nguồn thu nhập chính cho hàng nghìn hộ dân mà còn trở thành biểu tượng của nông sản đặc sản vùng cao.

Tuy nhiên, hành trình để loại quả này vượt khỏi biên giới chợ quê, có mặt tại siêu thị, sàn thương mại điện tử, hay thậm chí là các lô hàng xuất khẩu không hề dễ dàng. Điểm sáng mới mẻ trong vài năm gần đây chính là việc người nông dân dần trở thành những “người bán hàng online”, trực tiếp tham gia vào quá trình tiếp cận và thuyết phục khách hàng.

Quả na vốn dễ dập nát, chi phí vận chuyển cao, tình trạng hủy đơn của khách khiến không ít chuyến hàng bị trả lại. Người nông dân buộc phải học hỏi cách bảo quản, cải tiến khâu đóng gói, nâng cao kỹ năng chăm sóc khách hàng. Thương mại điện tử, vì vậy, vừa mở ra cơ hội lớn, vừa đặt ra yêu cầu khắt khe đối với nông dân vùng cao – những người vốn quen với tập quán sản xuất truyền thống.

Điều đáng mừng là cùng với sự nỗ lực của bà con, chính quyền xã Chi Lăng đã bắt tay xây dựng ê-kíp chuyên trách duy trì hoạt động livestream, hỗ trợ kết nối giữa nông dân và thị trường. Đây không chỉ là phương thức bán hàng hiện đại mà còn là bước đi chiến lược nhằm tạo dựng năng lực cạnh tranh cho Na Chi Lăng trong bối cảnh hội nhập.

Chính sách đồng hành

Bên cạnh sự năng động của người dân, sự đồng hành của chính quyền và ngành nông nghiệp địa phương cũng là yếu tố quyết định đến sự phát triển bền vững của thương hiệu Na Chi Lăng. Ông Hoàng Văn Chiều – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lạng Sơn, nhấn mạnh: “Chúng tôi tập trung phát triển vùng trồng na tập trung, áp dụng quy trình VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ để nâng cao chất lượng. Đồng thời, tỉnh hỗ trợ tem truy xuất nguồn gốc, tập huấn kỹ thuật sơ chế, bảo quản, và kết nối tiêu thụ với hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử. Mục tiêu là đưa Na Chi Lăng không chỉ vững trên thị trường trong nước, mà còn hướng tới xuất khẩu”.

Tỉnh Lạng Sơn đã xác định rõ định hướng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, lấy chất lượng làm thước đo cạnh tranh. Ngoài việc mở rộng diện tích vùng trồng tập trung, địa phương còn xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ khâu giống, trồng, thu hoạch đến sơ chế, bảo quản, chế biến và phân phối. Việc áp dụng tem truy xuất nguồn gốc, nhãn mác, bao bì hiện đại giúp gia tăng niềm tin của người tiêu dùng và tạo lợi thế khi đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử.

Cùng với đó, chính quyền còn chú trọng công tác quảng bá, giới thiệu sản phẩm qua các hội chợ thương mại, tuần lễ nông sản tại các thành phố lớn. Đây là cơ hội để Na Chi Lăng tiếp cận nhà phân phối, doanh nghiệp logistics, cũng như các đơn vị xuất khẩu. Song hành với đó, việc khuyến khích chế biến sâu, từ mứt na, sữa chua na, cho tới sản phẩm đóng hộp cũng được coi là giải pháp nâng cao giá trị, giảm áp lực tiêu thụ tươi trong thời gian ngắn.

Chính sách hỗ trợ này đã tạo niềm tin và động lực lớn cho người dân. Hình ảnh những thôn, bản phấn khởi trong mùa thu hoạch không chỉ phản ánh niềm vui được mùa, được giá, mà còn là tín hiệu tích cực cho một hướng đi mới: kết nối bền chặt giữa nông dân, chính quyền và doanh nghiệp.

Trong dòng chảy hội nhập, những thách thức về logistics, bảo quản, tiêu chuẩn kỹ thuật vẫn hiện hữu, song khi các mắt xích được kết nối, quả na từ thung lũng Đồng Bành có thể đi xa hơn, góp mặt trên bàn ăn không chỉ của người Việt mà còn của bạn bè quốc tế. Đây không chỉ là thành công kinh tế, mà còn là sự khẳng định về khả năng vươn mình của một vùng đất từng gắn liền với chiến công lịch sử.