Mỹ hoàn trả 20,6 tỷ USD tiền thuế cho các doanh nghiệp nhập khẩu

Động thái này không chỉ tạo ra một trong những chương trình hoàn thuế lớn nhất lịch sử thương mại Mỹ, mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy điều hành thương mại của Washington hậu giai đoạn bảo hộ cứng rắn.

Theo hồ sơ gửi United States Court of International Trade, CBP cho biết khoản tiền trên đang được chuyển tới các doanh nghiệp thông qua nền tảng điện tử CAPE, hệ thống được xây dựng để xử lý hàng triệu hồ sơ hoàn thuế tồn đọng. Bloomberg dẫn thông tin từ CBP cho biết quy mô chương trình thực tế lớn hơn rất nhiều, liên quan tới khoảng 166 tỷ USD tiền thuế và hơn 53 triệu tờ khai nhập khẩu.

Trong nhiệm kỳ của ông Trump, nhiều mức thuế nhập khẩu được áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Chính sách này từng được sử dụng nhằm gây áp lực thương mại và thúc đẩy tái cân bằng chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, sau nhiều tranh cãi pháp lý, các mức thuế này đã bị tòa án bác bỏ phần lớn, buộc chính phủ Mỹ phải hoàn trả tiền thuế cùng lãi suất cho doanh nghiệp nhập khẩu. Theo CBP, gần 16 triệu hồ sơ chịu thuế theo IEEPA đã được tiếp nhận trong giai đoạn đầu xử lý hoàn thuế, trong đó khoảng 8,5 triệu hồ sơ đã được xử lý lại và xác nhận hoàn tiền.

Quy mô xử lý khổng lồ khiến hệ thống hải quan Mỹ phải tăng tốc số hóa. Tính đến ngày 22/5/2026, CAPE đã tiếp nhận khoảng 85 tỷ USD yêu cầu hoàn thuế, bao gồm các khoản đang xử lý và đã được chứng nhận thanh toán. Riêng 20 ngày đầu tháng 5, CBP đã rút khoảng 17 tỷ USD để chi trả, tăng mạnh so với mức khoảng 3 tỷ USD của toàn bộ tháng 4 trước đó.

Tuy vậy, quá trình này cũng cho thấy những lỗ hổng trong hạ tầng quản trị dữ liệu. Trước đó, một quan chức thương mại Mỹ từng công bố hơn 35,5 tỷ USD yêu cầu hoàn thuế đang được xử lý. Sau đó, CBP phải đính chính con số thực tế chỉ gần 25 tỷ USD do lỗi truy vấn dữ liệu khiến hệ thống ghi nhận cao hơn khoảng 10 tỷ USD. Ông Brandon Lord, Giám đốc điều hành các chương trình thương mại thuộc Văn phòng Thương mại CBP, khẳng định đây là lỗi thống kê chứ không phải sự cố của nền tảng CAPE.

Một thách thức khác nằm ở khâu thanh toán. Theo CBP, hiện vẫn còn hơn 4.000 khoản hoàn thuế chưa thể chuyển sang Bộ Tài chính Mỹ do doanh nghiệp chưa thiết lập hệ thống thanh toán kỹ thuật số tương thích.

Việc Mỹ phải hoàn trả hàng chục tỷ USD đang được giới quan sát xem như dấu hiệu cho thấy Washington bắt đầu điều chỉnh cách tiếp cận thương mại sau nhiều năm ưu tiên các biện pháp thuế quan mạnh tay.

Trong giai đoạn căng thẳng thương mại leo thang, thuế nhập khẩu từng được xem là công cụ nhanh để gây sức ép kinh tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy phần lớn chi phí cuối cùng lại được chuyển sang doanh nghiệp nhập khẩu và người tiêu dùng Mỹ thông qua giá hàng hóa tăng cao.

Dòng tiền hoàn thuế có thể giúp cải thiện thanh khoản cho nhiều doanh nghiệp nhập khẩu Mỹ trong bối cảnh chi phí logistics và chuỗi cung ứng toàn cầu vẫn ở mức cao. Đối với giới đầu tư, đây cũng là tín hiệu cho thấy môi trường thương mại quốc tế đang dần dịch chuyển từ tư duy đối đầu sang ưu tiên ổn định dòng chảy hàng hóa.

Xu hướng này đặc biệt đáng chú ý với các nền kinh tế xuất khẩu như Việt Nam. Khi Mỹ giảm dần các rào cản thuế quan mang tính đối đầu, áp lực chi phí đối với doanh nghiệp nhập khẩu có thể được nới lỏng, tạo điều kiện cho chuỗi cung ứng quốc tế phục hồi ổn định hơn.

Mặt khác, việc CBP triển khai CAPE để xử lý hàng triệu hồ sơ hoàn thuế cũng phản ánh xu hướng tăng tốc số hóa trong quản lý hải quan toàn cầu. Thay vì xử lý thủ công, các nền tảng dữ liệu lớn đang trở thành công cụ bắt buộc để kiểm soát những biến động thương mại quy mô lớn.