Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp: Chắp cánh đổi mới

Với việc cụ thể hóa 14 nhóm thu nhập được miễn thuế, chính sách này không chỉ là một động thái hỗ trợ sản xuất kinh doanh thông thường mà còn là một tầm nhìn chiến lược sâu rộng. Nó hướng đến việc khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên, các vùng khó khăn, và đặc biệt là thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo cùng quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Một trong những điểm sáng nổi bật và mang tính định hướng của dự thảo là việc mở rộng đáng kể diện miễn thuế cho lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản. Chính sách này bao gồm thu nhập từ các hoạt động đánh bắt hải sản; thu nhập của doanh nghiệp từ sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, chế biến nông sản, thủy sản. Đặc biệt, ngay cả các trường hợp mua sản phẩm nông sản, thủy sản về chế biến, thuê gia công, hoặc nhận gia công chế biến tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn cũng sẽ được miễn thuế TNDN.

Sự ưu tiên này còn được thể hiện rõ qua việc miễn thuế cho thu nhập của các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp tại các địa bàn khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn.

Để đảm bảo tính minh bạch và tránh trục lợi chính sách, dự thảo quy định chặt chẽ: các sản phẩm phải được doanh nghiệp tự trồng, chăn nuôi, nuôi trồng hoặc sơ chế thông thường, xác định theo mã ngành kinh tế cấp 1 của ngành nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản.

Trường hợp chế biến, nguyên liệu đầu vào phải đảm bảo từ 30% trở lên là nông sản, thủy sản chưa qua chế biến sâu và không thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Ngoài ra, các dịch vụ kỹ thuật trực tiếp phục vụ sản xuất nông nghiệp như tưới tiêu, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch cũng sẽ được miễn thuế, nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất.

Quy định này không chỉ thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Chính phủ đối với khu vực nông nghiệp, vốn là xương sống của nền kinh tế Việt Nam với đóng góp trung bình khoảng 12-14% GDP trong những năm gần đây, mà còn hướng tới mục tiêu giảm khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.

Bằng cách khuyến khích đầu tư và sản xuất tại những nơi còn nhiều thách thức, dự thảo Nghị định góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho hàng triệu lao động nông thôn, và thúc đẩy phát triển bền vững tại các địa phương này.

Một điểm nhấn mang tính đột phá và tầm nhìn xa của dự thảo là chính sách miễn thuế trong thời gian tối đa 3 năm đối với thu nhập từ các hoạt động cốt lõi của nền kinh tế số: thực hiện hợp đồng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển đổi số; bán sản phẩm ứng dụng công nghệ mới lần đầu tiên tại Việt Nam; bán sản phẩm sản xuất thử nghiệm (bao gồm sản xuất thử nghiệm có kiểm soát). Các hoạt động này phải được cơ quan có thẩm quyền xác nhận, có đăng ký và đáp ứng quy định về công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Đây là một động thái chiến lược, cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc tạo môi trường thuận lợi để Việt Nam trở thành một quốc gia tiên phong trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Theo nhiều báo cáo, đầu tư vào R&D ở Việt Nam vẫn còn khiêm tốn so với các nước phát triển, chỉ chiếm khoảng 0.5% GDP.

Chính sách miễn thuế này được kỳ vọng sẽ là một cú hích lớn, khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, thúc đẩy quá trình thương mại hóa các sản phẩm công nghệ mới. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tăng cường hàm lượng giá trị trong sản phẩm và dịch vụ mà còn thúc đẩy hình thành các ngành nghề mới, tạo ra những đột phá kinh tế đáng kể.

Dự thảo cũng thể hiện tinh thần nhân văn và trách nhiệm xã hội cao khi quy định miễn thuế cho doanh nghiệp có từ 30% lao động trở lên là người khuyết tật, người sau cai nghiện, người nhiễm HIV/AIDS. Điều kiện đi kèm là doanh nghiệp phải có từ 20 lao động trở lên và không hoạt động trong các lĩnh vực tài chính, bất động sản. Các trường hợp này phải có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.

Thêm vào đó, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp dành riêng cho người dân tộc thiểu số, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, đối tượng tệ nạn xã hội cũng sẽ được miễn thuế TNDN. Nếu các cơ sở này đào tạo cả đối tượng khác, phần thu nhập được miễn sẽ xác định theo tỷ lệ học viên thuộc nhóm đặc thù. Những quy định này không chỉ là sự hỗ trợ về tài chính mà còn là sự công nhận, khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức xã hội tham gia vào công tác an sinh xã hội, tạo cơ hội hòa nhập và phát triển bền vững cho các nhóm yếu thế trong xã hội. Đây là một bước tiến quan trọng hướng tới một xã hội công bằng và nhân ái hơn, nơi không ai bị bỏ lại phía sau.

Ngoài những điểm nhấn trên, dự thảo còn bao gồm nhiều trường hợp miễn thuế khác, thể hiện sự bao quát và định hướng rõ ràng của Chính phủ trong việc xây dựng một hệ thống thuế hỗ trợ toàn diện: Miễn thuế cho thu nhập từ hoạt động góp vốn, mua cổ phần, liên doanh sau khi bên nhận vốn đã nộp thuế, giúp tránh đánh thuế trùng và khuyến khích dòng vốn đầu tư.

Đáng chú ý là việc miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu tín chỉ carbon, chứng chỉ giảm phát thải, trái phiếu xanh và lãi từ trái phiếu xanh. Điều này cho thấy sự cam kết mạnh mẽ của Việt Nam với các mục tiêu phát triển bền vững, ứng phó biến đổi khí hậu và phát triển kinh tế xanh, vốn đang là xu thế toàn cầu.

Miễn thuế cho các khoản tài trợ cho giáo dục, văn hóa, từ thiện, nghiên cứu khoa học (nếu sử dụng đúng mục đích và không có quan hệ liên kết). Đặc biệt, phần thu nhập không chia của cơ sở xã hội hóa trong giáo dục, y tế, văn hóa nếu được để lại để đầu tư phát triển cơ sở cũng được miễn thuế. Điều này khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia vào việc cung cấp dịch vụ công và phúc lợi xã hội, giảm gánh nặng cho ngân sách nhà nước.

Miễn thuế đối với chênh lệch do đánh giá lại tài sản khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; thu nhập từ nhiệm vụ Nhà nước giao cho các tổ chức như Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Chính sách xã hội, các quỹ xã hội, bảo hiểm, đầu tư công... Ngoài ra, thu nhập từ chuyển giao công nghệ ưu tiên cho địa bàn đặc biệt khó khăn và thu nhập từ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công tại các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc danh mục do Nhà nước hỗ trợ hoặc tại địa bàn khó khăn cũng nằm trong diện miễn thuế.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, việc chi tiết hóa các trường hợp miễn thuế trong dự thảo Nghị định là một bước tiến quan trọng nhằm cụ thể hóa Luật Thuế TNDN, bảo đảm tính minh bạch, công bằng và dễ thực thi trong chính sách thuế.

Những quy định mới này không chỉ phản ánh định hướng của Chính phủ trong việc hỗ trợ sản xuất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số mà còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển các lĩnh vực xã hội hóa và đảm bảo an sinh xã hội.

Hiện tại, Dự thảo đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến rộng rãi để hoàn thiện trước khi trình Chính phủ ban hành. Đây là cơ hội vàng để các doanh nghiệp, chuyên gia và người dân đóng góp ý kiến, góp phần xây dựng một chính sách thuế TNDN không chỉ hiệu quả về mặt tài chính mà còn là động lực mạnh mẽ, bền vững cho sự phát triển thịnh vượng của Việt Nam trong những thập kỷ tới.