Lào Cai: Công nghiệp chế biến trở thành động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp địa phương

Triển khai nhiều cơ chế đột phá nhằm thu hút các cơ sở chế biến nông, lâm sản

Trong nhiều thập kỷ, khai khoáng luôn là trụ cột đóng góp lớn vào ngân sách của tỉnh Lào Cai. Tuy nhiên, nguồn tài nguyên dù phong phú đến đâu cũng có giới hạn. Vì vậy, tỉnh đã chủ trương thay đổi mô hình tăng trưởng, tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến.

Theo số liệu từ Sở Công Thương, trong cơ cấu sản xuất công nghiệp hiện nay, lĩnh vực công nghiệp chế biến đã vươn lên trở thành đầu tàu khi chiếm tỷ trọng trên 76%. Ngược lại, lĩnh vực khai khoáng giảm xuống chỉ còn 5,5%. Đây là kết quả của quá trình kiên trì thu hút đầu tư vào các dự án có hàm lượng công nghệ cao.

Trong giai đoạn 2022-2025, thế mạnh nông - lâm nghiệp được tinh chế thông qua các dự án chiết xuất tinh dầu quế, chế biến dược liệu và các sản phẩm phục vụ y tế. Việc chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang các sản phẩm tinh chế không chỉ nâng cao giá trị gia tăng mà còn giúp địa phương tự chủ hơn trước những biến động của thị trường quốc tế.

Trước hợp nhất, HĐND tỉnh Lào Cai (cũ) đã ban hành Nghị quyết số 26/2020/NQ-HĐND và HĐND tỉnh Yên Bái (cũ) ban hành Nghị quyết số 69/2020/NQ-HĐND để hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản. Giai đoạn 2020 - 2025, UBND tỉnh Lào Cai (cũ) đã chấp thuận chủ trương đầu tư 22 dự án đầu tư xây dựng cơ sở chế biến.

Sau hợp nhất, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 21/2025/NQ-HĐND khuyến khích, hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản trên địa bàn tỉnh, trong đó có chính sách thu hút các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở đầu tư xây dựng cơ sở chế biến nông, lâm nghiệp và thủy sản. Chính sách đã tập trung vào hỗ trợ chế biến, các sản phẩm chủ lực như chè, cây ăn quả, thủy sản.

Đối với chế biến chè, tỉnh hỗ trợ 50% chi phí đầu tư mới hoặc đầu tư nâng cấp, mua bổ sung thiết bị chế biến để nâng cao công suất, chất lượng sản phẩm; mức hỗ trợ không quá 500 triệu đồng/dự án, phương án.

Đối với cây ăn quả gồm chuối, dứa, cây ăn quả có múi (cam, quýt, bưởi), cây ăn quả ôn đới (lê, đào, mận), tỉnh hỗ trợ 50% chi phí đầu tư mới hoặc đầu tư nâng cấp trang thiết bị bảo quản sản phẩm sau thu hoạch; mức hỗ trợ không quá 200 triệu đồng/dự án, phương án.

Đối với chế biến thủy sản, tỉnh hỗ trợ một lần 30% kinh phí đầu tư xây dựng cơ sở vật chất bảo quản, chế biến gồm: nhà xưởng, thiết bị chế biến, hệ thống xử lý chất thải, kho bảo quản, hệ thống đường điện; mức hỗ trợ không quá 3 tỷ đồng/dự án.

Thu hút hơn 300 đơn vị hoạt động trong ngành chế biến nông, lâm và thủy sản

Để đón đầu làn sóng dịch chuyển đầu tư, năm 2026, tỉnh Lào Cai sẽ quyết liệt đẩy nhanh tiến độ tạo lập quỹ đất. Mục tiêu đặt ra là hoàn thiện ít nhất 500 ha mặt bằng sạch ngay, sẵn sàng bàn giao cho các nhà đầu tư chiến lược.

Với lợi thế vùng nguyên liệu quy mô lớn, đặc biệt là có gần 148.000 ha quế và trên 16.000 ha chè, Lào Cai hiện là điểm đến hàng đầu của các nhà đầu tư nông nghiệp. Theo thống kê, địa phương đã thu hút 347 đơn vị hoạt động trong ngành chế biến nông, lâm và thủy sản.

Hiện tại, dòng vốn đầu tư đang chảy mạnh vào các ngành hàng chủ lực với sự hiện diện của những “mắt xích” quan trọng như: Nhà máy chế biến rau quả xuất khẩu Mường Khương; Nhà máy chế biến sâu sản phẩm chè xanh xuất khẩu chất lượng cao gắn với vùng nguyên liệu của Hợp tác xã Chè Mường Khương; Nhà máy sản xuất chế biến quế hữu cơ Bảo Thắng của Công ty Cổ phần Sản xuất và Xuất khẩu quế hồi Việt Nam...

Các nhà máy chế biến đã trở thành “mắt xích” quan trọng kết nối người nông dân với thị trường tiêu thụ. Bằng cách thiết lập chuỗi giá trị khép kín (nông dân cung cấp nguyên liệu - doanh nghiệp chế biến - thương mại hóa sản phẩm đạt chuẩn), doanh nghiệp đã tháo gỡ nỗi lo tiêu thụ nông sản, đồng thời đặt nền móng cho nền nông nghiệp chuyên canh hiện đại. Hiệu quả của mô hình này không chỉ dừng lại ở những con số tăng trưởng mà còn hiện hữu qua sự ổn định của đời sống xã hội.

Nhằm tối ưu hóa giá trị nông sản, Lào Cai đang rà soát và thực hiện quyết liệt các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã. Ngành nông nghiệp và các địa phương tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết số 21/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh và tiếp tục rà soát, bổ sung chính sách nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã về hạ tầng, giống và công nghệ chế biến.

Đồng thời, để thực hiện Nghị quyết số 48-NQ/TU ngày 3/2/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển dược liệu chiến lược tỉnh Lào Cai giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2050, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục đề xuất chính sách hỗ trợ đặc thù riêng cho chế biến, bảo quản dược liệu nhằm thu hút các doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư vào sản xuất dược liệu trên địa bàn tỉnh.

Lào Cai đặt chỉ tiêu phải quản lý chặt chẽ vùng nguyên liệu ổn định gắn kèm trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước của từng cấp ban, ngành và từng địa phương để đảm bảo không phát triển nóng, phát triển vùng nguyên liệu ngoài quy hoạch hoặc không phát triển vùng nguyên liệu dẫn đến bị động trong sản xuất.

Đặc biệt, Lào Cai không chỉ xây dựng đầu tư hạ tầng điện, nước, kho bãi mà còn chú trọng vào “phần mềm” thông qua cải cách hành chính và đào tạo kỹ thuật chuyên sâu cho lao động tại chỗ.