Lạng Sơn: Cần minh bạch trong việc tận thu khoáng sản làm vật liệu san lấp tại huyện Hữu Lũng
Quang Nhật - Vương Nhân
Dự án Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng, huyện Hữu Lũng do UBND huyện làm chủ đầu tư trong quá trình triển khai phát hiện “dư thừa” gần 1,2 triệu khối đất nhưng do tại địa phương không có chỗ đổ nên đã đề nghị Nhà thầu xử lý. Tuy nhiên, nhà thầu không có phương án nên tỉnh Lạng Sơn đồng ý cấp quyền khai thác số đất này cho Công ty cổ phần Tập đoàn Hạ Long với giá 1,3 tỷ đồng.
Hữu Lũng là một huyện nằm ở phía Nam của tỉnh Lạng Sơn, giáp với tỉnh Bắc Giang. Do nhu cầu phát triển kinh tế và mong muốn có một khu dân cư đẳng cấp, thu hút các nguồn lực về đầu tư tại địa phương nên đã được lãnh đạo tỉnh Lạng Sơn quan tâm, ủng hộ, tạo điều kiện rất nhiều.
Hàng vạn khối đất đã được khai thác tận thu tại dự án tái định cư huyện Hữu Lũng.
Thực hiện Nghị quyết số 35/NQ-HĐND ngày 28/9/2021 của Hội đồng nhân dân tỉnh Lạng Sơn về chủ trương đầu tư dự án Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn và Quyết định số 781/QĐ-UBND ngày 04/5/2022 của UBND tỉnh Lạng Sơn, về việc Phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn.
Tại báo cáo số 734/UBND-BQLDA, ngày 24/4/2023, UBND huyện Hữu Lũng gửi UBND tỉnh Lạng Sơn về việc xin ý kiến phương án xử lý đối với khối lượng đất dư thừa (khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường) của dự án Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng có nội dung: UBND huyện Hữu Lũng (Chủ đầu tư) đã thực hiện xong công tác rà phá bom mìn; Đang thực hiện công tác giải phóng mặt bằng; Thực hiện trình tự xin chuyển đổi mục đích đất rừng sang mục đích đất phi nông nghiệp; Phê duyệt hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công hạng mục san nền, kè suối, đường giao thông theo kết quả thẩm định của sở Xây dựng tỉnh.
Dự án khu tái định cư xã Hồ Sơn và Hòa Thắng gặp phải không ít ý kiến của người dân về môi trường, tiếng ồn và giải phóng mặt bằng.
Đồng thời hoàn thiện các thủ tục đăng ký khu vực, công suất, khối lượng, phương pháp, thiết bị, kế hoạch khai thác khoáng sản đất đối với khối lượng đất đào, đắp trong phạm vi thực hiện dự án và phương án xử lý đối với khối lượng đất thừa của dự án (khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường) đảm bảo đúng theo quy định của Nhà nước.
Hoạt động tận thu khoáng sản tại khu tái định cư xã Hồ Sơn, huyện Hữu Lũng.
Theo hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công hạng mục san nền, kè suối, đường giao thông tổng khối lượng đào trong dự án 1.682.523m3(trong đó: Đất cấp II (đất hữu cơ): 80.511m3, đất cấp III: 648.441m3, đất cấp IV 953.571m3); Tổng khối lượng đắp trong dự án (đất cấp III) 458.400m3; Khối lượng đất dư thừa 1.151.007 m3(trong đó: Đất cấp III:197.436m3, đất cấp IV 953.571m3). Hiện tại, trên địa bàn huyện Hữu Lũng chưa có bãi đổ thải nên phương án xử lý đối với khối lượng đất thừa của dự án (khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường) gặp nhiều khó khăn.
UBND huyện Hữu Lũng đã giao Ban Quản lý dự án huyện làm việc với Nhà thầu thực hiện dự án để xử lý khối lượng đất dư thừa trên. Tuy nhiên, Nhà thầu không có phương án xử lý và đã đề nghị Chủ đầu tư lựa chọn đơn vị có đủ năng lực, kinh nghiệm, có phương án xử lý đảm bảo tiến độ của dự án đối với khối lượng đất dư thừa đảm bảo theo quy định của Nhà nước.
Đến nay việc tận thu khoáng sản đã sắp hoàn thành.
Trong quá trình nghiên cứu phương án xử lý khối lượng đất dư thừa của dự án, UBND huyện Hữu Lũng nhận được đề nghị của Công ty cổ phần Tập đoàn Hạ Long (Địa chỉ trụ sở: Xã Lê Lợi, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh) là đơn vị đã được UBND tỉnh cho phép thăm dò đất san lấp làm vật liệu xây dựng thông thường tại mỏ đất san lấp Minh Sơn (phần còn lại), xã Minh Sơn, huyện Hữu Lũng (Giấy phép số 10/GP-UBND ngày 28/01/2022 của UBND tỉnh).
UBND huyện Hữu Lũng đề nghị UBND tỉnh xem xét cấp quyền khai thác khoáng sản đất làm vật liệu xây dựng thông thường cho Công ty cổ phần Tập đoàn Hạ Long hoặc đơn vị khác có năng lực đối với khối lượng đất thừa của dự án Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng với khối lượng 1.151.007 m3 (trong đó: Đất cấp III:197.436m3, đất cấp IV: 953.571m3). Đơn vị được cấp quyền khai thác có nghĩa vụ nộp lệ phí cấp Giấy phép khai thác khoáng sản; tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và các khoản phí có liên quan theo quy định hiện hành của Nhà nước.
Ngày 25/7/2023, UBND tỉnh Lạng Sơn đã ra Quyết định số 20/QĐ-UBND Cho phép Công ty cổ phần Tập đoàn Hạ Long khai thác đất san lấp làm vật liệu xây dựng thông thường bằng phương pháp lộ thiên trong khu vực dự án Đầu tư xây dựng công trình dự án Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng. Diện tích khu vực khai thác: 22,23 ha; Mức sâu khai thác thấp nhất: tại khu Hồ Sơn: + 23,26 m; tại khu Hòa Thắng: + 22,42 m; Khối lượng khai thác: 1.233.395 m3; Thời hạn khai thác: 12 tháng, kể từ ngày ký ban hành Giấy phép.
Ngay sau khi được cấp phép, Công ty cổ phần Tập đoàn Hạ Long đã có Văn bản số 30/TB-TĐHL, ngày 02/8/2023 gửi Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lạng Sơn Thông báo về việc ủy quyền hoạt động khai thác khoáng sản (Đất san lấp trong khu vực dự án Đầu tư xây dựng công trình dự án Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng, huyện Hữu Lũng) cho Công ty TNHH MTV Xây dựng và Khai thác khoáng sản LS (trụ sở: số 8, 10 đường Nhị Thanh, phường Tam Thanh, thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn; Giấy đăng ký kinh doanh số 4900895689; do Sở KH&ĐT tỉnh Lạng Sơn cấp ngày 19/7/2023).
Công ty Tập đoàn Hạ Long đã có giấy ủy quyền về việc tận thu khoáng sản.
Nội dung ủy quyền cụ thể: “Trong thời gian thực hiện Giấy phép khai thác khoáng sản số số 20/QĐ-UBND ngày 25/7/2023 của UBND tỉnh Lạng Sơn, Công ty cổ phần Tập Đoàn Hạ Long ủy quyền cho Công ty TNHH MTV Xây dựng và Khai thác khoáng sản LS trực tiếp hoàn thiện các công việc được giao như: tổ chức khai thác, giao dịch và tiêu thụ sản phẩm đất làm vật liệu san lấp sau khi khai thác tại dự án, đồng thời có trách nhiệm nộp các khoản thuế, phí liên quan trong quá trình khai thác”.
Được sự ủy quyền của Công ty cổ phần Tập Đoàn Hạ Long với chức năng, nhiệm vụ được giao, Công ty TNHH MTV Xây dựng và Khai thác khoáng sản LS đã thực hiện khai thác khoáng sản và ký kết các hợp đồng mua bán đất làm vật liệu san lấp. Cụ thể: Ngày 19/7/2023, theo Hợp đồng số 01/2023/KTKSLS-MTHĐ giữa Công ty TNHH MTV Xây dựng và Khai thác khoáng sản LS ký với Công ty TNHH An Nhiên KOREA (địa chỉ: Thôn Rừng Dong, xã Đồng Tân, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn) cung cấp đất làm vật liệu xây dựng thông thường thường tại khu vực Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng, với khối lượng 50.000m3, đơn giá 15.000 đồng/m3, số tiền thanh toán là 750 triệu đồng.
Hợp đồng số 01/2023/KTKSLS-MTHĐ giữa Công ty TNHH MTV Xây dựng và Khai thác khoáng sản LS ký với Công ty TNHH An Nhiên KOREA.
Để làm rõ hơn thông tin về đơn giá có chính xác như trong hợp đồng hay không, trong quá trình khảo sát số liệu, tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư được một người đàn ông có tên là Ngô Bình Dương, tự nhận là đầu mối đại diện của Công ty cổ phần Tập đoàn Hạ Long tiếp cận. Theo ông Dương: “Hiện tại đất vật liệu được phép khai thác với trữ lượng 1,2 triệu m3 và đã bán hết với giá 28.000 đồng/m3, nếu muốn mua thì để anh hỏi lại nhưng không biết giá thế nào...”
Luật sư Nguyễn Văn Cân (Đoàn luật sư Hà Nội) phân tích: Theo Hợp đồng số 01/2023/KTKSLS-MTHĐ giữa Công ty TNHH MTV Xây dựng và Khai thác khoáng sản LS ký với Công ty TNHH An Nhiên KOREA, giá được ký kết giữa các bên là 15.000 đồng/m3 (đã bao gồm VAT), so với giá thực tế mà ông Dương cho biết thì chênh lệch là 13.000 đồng/m3. Với 50.000 m3 được ký kết, số tiền thanh toán trên hợp đồng là 720 triệu đồng, so với giá thực tế 28.000 đồng/m3, số tiền thanh toán là 1,4 tỷ đồng, chênh lệch gần 700 triệu đồng. Luật sư Nguyễn Văn Cân nêu câu hỏi “phải chăng việc giá bán trong hợp đồng thấp hơn với giá thực tế giao dịch là để trốn tránh nghĩa vụ về thuế mà doanh nghiệp phải nộp ngân sách Nhà nước?” bởi với trữ lượng 1,2 triệu khối, nếu Công ty TNHH MTV Xây dựng và Khai thác khoáng sản LS chỉ bán với giá 15.000 đồng/m3, số tiền doanh nghiệp phải báo cáo thuế là 1.200.000 x 15.000 = 18.000.000.000 đồng. Còn nếu bán với giá 28.000 đồng/m3 thì số tiền doanh nghiệp thu về phải báo cáo thuế là: 1.200.000.000 x 28.000 = 33.600.000.000 đồng.
Đất từ huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn được chở về Cảng Hưng Giang tại tỉnh Bắc Giang sau đó đưa xuống tàu.
Để có thêm thông tin trên thực tế, sau nhiều ngày khảo sát, tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư ghi nhận tại dự án Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn. Hàng ngày có hàng chục chiếc xe tải ra vào khu vực dự án để lấy đất mang đi. Đặc biệt, rất nhiều đầu xe đã chở đất từ đây vào ban đêm để mang về đổ xuống cảng Hưng Giang (huyện Yên Dũng, tỉnh Bắc Giang).
Ngoài những thông tin về việc Chủ đầu tư và Nhà thầu không có phương án tận thu số khoáng sản khi triển khai dự án dẫn đến việc tỉnh Lạng Sơn quyết định cấp quyền khai thác khoáng sản để làm vật liệu xây dựng thông thường cho Công ty Cổ phần Tập đoàn Hạ Long (là đơn vị có một điểm thăm dò đất san lấp làm vật liệu xây dựng thông thường tại mỏ đất san lấp Minh Sơn (phần còn lại), xã Minh Sơn, huyện Hữu Lũng theo Giấy phép số 10/GP-UBND ngày 28/01/2022 của UBND tỉnh - pv) tại dự án Khu tái định cư, dân cư xã Hồ Sơn và xã Hòa Thắng, huyện Hữu Lũng với giá 1,3 tỷ đồng. Tạp chí Doanh nghiệp và Đầu tư cũng ghi nhận nhiều ý kiến về phương án bồi thường giải phóng mặt bằng được cho là không thoả đáng từ người dân cung cấp. Tạp chí đã đặt lịch làm việc với UBND huyện Hữu Lũng để thông tin được khách quan đa chiều và sẽ có bài viết phản ánh về nội dung này sau khi nhận được phản hồi từ huyện.
