Trải qua biết bao nhiêu thăng trầm, các làng nghề ở Hà Nội vẫn giữ được nét đẹp riêng khó lẫn, không nơi nào sánh được. Trong đó phải kể đến làng nghề gỗ Thiết Úng – được coi là cái nôi của nghề chạm khắc gỗ mỹ nghệ và tạc tượng thuộc xã Vân Hà, huyện Đông Anh, Hà Nội.
Nhiều sản phẩm điêu khắc gỗ mỹ nghệ nơi đây đã được công nhận đạt 3,4 sao của chương trình OCOP (Mỗi xã một sản phẩm), trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của địa phương này.
Những sản phẩm OCOP góp phần đưa làng nghề gỗ Vân Hà khởi sắc
Khác với số đông những làng nghề làm gỗ, làng nghề Thiết Úng, xã Vân Hà, huyện Đông Anh (Hà Nội) được biết đến là làng nghề điêu khắc gỗ mỹ nghệ lâu đời, bởi những nghệ nhân với đôi bàn tay tài hoa, tạo ra những sản phẩm chạm khắc, tạc tượng gỗ mỹ nghệ độc đáo. Qua hàng chục thế hệ, bao nhiêu lớp nghệ nhân đồ gỗ mỹ nghệ Vân Hà dần tạo được thương hiệu trên thị trường. Sau đó, nghệ nhân truyền thụ nghề cho người dân các xã lân cận. Nghề mộc dần lan tỏa khắp xã Vân Hà tạo được bản sắc, dấu ấn.
Nghệ nhân làng nghề gỗ Vân Hà rất tỉ mỉ với những nét gỗ đục tay.
Chia sẻ về sự phát triển của làng nghề, nghệ nhân Nguyễn Văn Truyền ở thôn Thiết Úng cho hay, nghề gỗ mỹ nghệ Vân Hà xuất phát từ thôn Thiết Úng. Trải qua hàng trăm năm phát triển, cha truyền con nối, đồ gỗ mỹ nghệ Thiết Úng dần tạo được thương hiệu trên thị trường với những nét đặc trưng riêng. Dù đến nay, hầu hết cơ sở đều đầu tư máy móc trong sản xuất song có những tác phẩm chỉ có đôi tay nghệ nhân mới tạo nên. Đặc biệt, nét độc đáo trong một tác phẩm của nghệ nhân nơi đây được thể hiện ở chỗ với một pho tượng, cái thần thái, cái nghệ thuật là ở khuôn mặt, vóc dáng và các chi tiết minh họa. Từ nụ cười, đôi má hoặc đôi mắt... đều phải toát lên được sự đồng bộ, hài hoà, mềm mại và sinh động.
Sản phẩm của làng nghề gỗ Vân Hà gồm hai loại chính là hàng nội thất và hàng mỹ nghệ được lưu truyền từ xa xưa, đến nay vẫn giữ nguyên kiểu dáng cổ.
Hàng mỹ nghệ chủ yếu là tượng gỗ. Tượng gỗ của làng nghề Vân Hà phong phú về chủng loại, đa dạng về mẫu mã. Điểm đặc biệt nhất ở tượng gỗ Vân Hà là mỗi pho tượng làm ra đều có một dáng, vẻ và thần thái riêng. Hàng nội thất sản phẩm chính là bàn ghế các loại; các loại tủ; các loại giường, bệ tủ ca, tủ đựng bát, các loại sập...
Hiện nay, nhiều cơ sở sản xuất trong làng nghề gỗ Vân Hà có sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP 3,4 sao của Hà Nội.
Đơn cử, hộ kinh doanh của gia đình anh Đỗ Văn Cường năm 2020 có 05 sản phẩm là gỗ điêu khắc lợn phú quý, gỗ điêu khắc đài nến hoa sen, quả mít,tê giác một sừng… được công nhận OCOP 3 sao.
Để tạo ra một tác phẩm, anh Đỗ Văn Cường thường sẽ phác họa hình ảnh tác phẩm định làm, sau đó dùng cưa để tạo hình thô. Tiếp đến anh tiến hành đục từng chi tiết để tạo hình rõ nét tác phẩm. Đây cũng được xem là công đoạn quan trọng quyết định độ tinh, sự sắc nét và có hồn của tác phẩm.
Bên cạnh đó, hộ kinh doanh của chị Đào Thị Thanh Vân cũng có tới 25 năm kế thừa và phát triển nghề sản xuất đồ gỗ. Một số sản phẩm của cơ sở này như khay gỗ trái đào,tượng gỗ phật bà quan âm, tượng gỗ lưng trâu thổi sáo, tranh điêu khắc gỗ ngũ phúc tứ quý, tượng gỗ gia đình gà, đấu vật… đạt OCOP 4 sao.
Toàn xã Vân Hà hiện có 5 thôn với gần 2.600 hộ dân, trong đó 80% hộ dân làm nghề thủ công mỹ nghệ. Giá trị sản xuất hàng năm về đồ thủ công mỹ nghệ đạt khoảng 70% trong tổng thu nhập của toàn xã. Đặc biệt, xã có 14 nghệ nhân được UBND thành phố Hà Nội công nhận; 48 thành viên là đại diện các hộ sản xuất và doanh nghiệp sản xuất đồ gỗ trên địa bàn… Tham gia chương trình OCOP, Vân Hà có 31 sản phẩm gỗ mỹ nghệ được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao và 4 sao.
Các sản phẩm đồ gỗ xã Vân Hà (huyện Đông Anh) được xếp hạng 3 sao, 4 sao của Chương trình OCOP.
Giữ gìn và phát huy nét đẹp của làng mộc Vân Hà
Ngày nay, những công đoạn sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ tại làng mộc Vân Hà vẫn được duy trì, nhưng nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật nên đẩy nhanh được tốc độ, giảm bớt sức lao động chân tay.
Vân Hà hiện cũng là nơi quy tụ nhiều công ty chuyên chế biến gỗ, tiêu thụ các mặt hàng đồ gỗ, doanh thu sản xuất đồ gỗ hiện nay chiếm 90% thu nhập của làng nghề trong đó các dòng gỗ dùng làm bàn ghế nội thất, giường tủ và đồ thờ chiếm ưu thế. Nghề làm gỗ giúp thay đổi bộ mặt nông thôn xã Vân Hà, nâng cao thu nhập của người dân để giúp họ có thể sống được với nghề và ngày càng sản xuất ra nhiều mẫu mã đẹp, đa dạng. Đặc biệt, hiện nay sản phẩm của làng nghề Vân Hà được quảng bá và xuất sang thị trường các nước châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc ngày một nhiều hơn.
Để hòa nhập xu thế phát triển, làng nghề gỗ Vân Hà đã chủ động có nhiều giải pháp giữ nghề và phát triển nghề. Các hộ sản xuất tiếp tục nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm và thiết kế mẫu sản phẩm phong phú, phù hợp nhu cầu, thị hiếu khách hàng; tăng cường tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP; tham gia các cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ, thi thiết kế mẫu sản phẩm du lịch thành phố Hà Nội và quốc gia.
Ngoài ra, làng nghề còn tổ chức các hoạt động định hướng, truyền dạy nghề tại chỗ cho thế hệ trẻ song song với học văn hóa tại các trường trên địa bàn. Làng nghề cũng chú trọng đẩy mạnh công nghệ 4.0 trong thông tin, quảng bá, giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng mạng xã hội, cường hoạt động xúc tiến thương mại,...
Văn phòng nông thôn mới Hà Nội đồng hành cùng bài viết này!
