Lâm Đồng nâng trần khuyến công, mở dư địa đầu tư công nghệ cho doanh nghiệp

100 triệu đồng không còn đủ tạo lực đẩy

Phần lớn doanh nghiệp công nghiệp ở Lâm Đồng vẫn có quy mô nhỏ, hoạt động gần với mô hình hộ gia đình. Trong khi đó, mức hỗ trợ máy móc, thiết bị hiện hành tối đa 100 triệu đồng, tương đương 30% chi phí, đã không còn phù hợp với nhu cầu đầu tư công nghệ. Dự thảo chính sách khuyến công mới đề xuất nâng trần hỗ trợ lên 300 triệu đồng, đồng thời mở rộng các nội dung hỗ trợ để doanh nghiệp có thêm dư địa đầu tư và nâng quy mô sản xuất.

Hiệu quả của nguồn vốn khuyến công đã được thể hiện qua khả năng kéo thêm vốn doanh nghiệp. Giai đoạn 2025-2026, Lâm Đồng phê duyệt 94 đề án với tổng kinh phí 15,02 tỷ đồng, triển khai 87 đề án với 13,956 tỷ đồng và thu hút khoảng 40 tỷ đồng vốn đối ứng từ các cơ sở công nghiệp.

Những kết quả trên cho thấy doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư và sẵn sàng bỏ vốn đối ứng khi có hỗ trợ, tuy nhiên mức hỗ trợ hiện hành đang thấp so với quy mô đầu tư công nghệ. Theo chính sách hiện hành, doanh nghiệp được hỗ trợ 30% chi phí ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến nhưng tối đa chỉ 100 triệu đồng/đề án. Với các dự án công nghệ có giá trị lớn, mức hỗ trợ này khó tạo động lực đủ mạnh. Đây cũng là một trong những lý do số doanh nghiệp chế biến tham gia chương trình còn hạn chế so với tiềm năng.

Từ thực tế đó, Lâm Đồng đang xây dựng dự thảo nghị quyết thay thế Nghị quyết 383/2024/NQ-HĐND đề xuất nâng mức hỗ trợ máy móc, thiết bị tiên tiến từ 30% lên 50% chi phí, tối đa 300 triệu đồng/cơ sở; hỗ trợ dây chuyền công nghệ tối đa 450 triệu đồng.

Giai đoạn 2025-2026, 87 đề án đã triển khai với 13,956 tỷ đồng kinh phí khuyến công, thu hút khoảng 40 tỷ đồng vốn đối ứng từ doanh nghiệp. Vì vậy, hiệu quả của chính sách mới nên được đo bằng lượng vốn tư nhân được kích hoạt và mức độ đầu tư công nghệ được nâng lên, thay vì chỉ nhìn vào số tiền ngân sách giải ngân.

Từ hỗ trợ thiết bị đến nâng cấp doanh nghiệp

Dự thảo không chỉ nâng mức hỗ trợ mua máy móc mà còn mở rộng sang những khâu doanh nghiệp phải đầu tư khi chuyển từ sản xuất nhỏ sang quy mô công nghiệp.

Trong đó, chuyển đổi số được đề xuất hỗ trợ tối đa 30% chi phí, không quá 300 triệu đồng/cơ sở; mô hình trình diễn kỹ thuật tối đa 30% chi phí, không quá 1 tỷ đồng/mô hình; sản xuất sạch hơn, tiêu dùng bền vững tối đa 500 triệu đồng; hệ thống xử lý nước thải, khí thải tối đa 300 triệu đồng. Với doanh nghiệp chế biến nông sản, đầu tư công nghệ phải đi cùng nâng chất lượng sản phẩm, quản trị, xử lý môi trường, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ tối đa 35 triệu đồng cho đăng ký nhãn hiệu và thuê tư vấn, đồng thời hỗ trợ 80% kinh phí thuê gian hàng tại hội chợ trong nước, hoặc 100% đối với gian hàng chung của tỉnh.

Với những ngành hàng có lợi thế như sầu riêng, chính sách mới có thể tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp chuyển từ bán sản phẩm thô sang đầu tư vào chế biến sâu, như bóc vỏ, cấp đông nhanh, sấy thăng hoa và phát triển các dòng sản phẩm mới. Dự thảo đề xuất mức hỗ trợ tối đa 300 triệu đồng đối với máy móc, 450 triệu đồng đối với dây chuyền và 1 tỷ đồng đối với mô hình trình diễn kỹ thuật, qua đó tăng đáng kể khả năng chia sẻ chi phí đầu tư ban đầu với doanh nghiệp.

Tuy nhiên, mức hỗ trợ chỉ phát huy tác dụng khi gắn với nhu cầu và hiệu quả đầu tư cụ thể. Doanh nghiệp cần xác định rõ công nghệ nào có thể giúp giảm chi phí, nâng năng suất, cải thiện chất lượng hoặc mở rộng thị trường, trong khi ngân sách cần ưu tiên những dự án có khả năng tạo ra giá trị và thúc đẩy đầu tư tiếp theo.

Dự thảo cũng đề xuất hỗ trợ tối đa 50% lãi suất vốn vay trong hai năm đầu, không quá 500 triệu đồng/cơ sở, đối với các cơ sở công nghiệp nông thôn gây ô nhiễm phải di dời vào khu, cụm công nghiệp. Cơ chế này tác động trực tiếp vào chi phí vốn, giúp doanh nghiệp giảm áp lực tài chính trong giai đoạn đầu của quá trình di dời và đầu tư.

Để chính sách mới có thể triển khai đồng bộ, Lâm Đồng đồng thời kiến nghị Bộ Công Thương sớm ban hành thông tư thay thế Thông tư 28 và 64, cập nhật theo Nghị định 235/2025/NĐ-CP, cùng các định mức kinh tế kỹ thuật và đơn giá dịch vụ khuyến công. Đây là những cơ sở cần thiết để địa phương xác định nguồn lực, xây dựng phương án tài chính và tổ chức giải ngân.

Vấn đề quyết định vẫn là khả năng thực thi. Chính sách phải đủ rõ, mức hỗ trợ đủ thực chất và quy trình đủ thuận lợi để doanh nghiệp sẵn sàng bỏ vốn, bởi hiệu quả cuối cùng không nằm ở số đề án được phê duyệt mà ở lượng vốn tư nhân được kích hoạt và mức độ đổi mới công nghệ thực tế. Với khoảng 40 tỷ đồng vốn đối ứng đã được huy động trong giai đoạn 2025-2026, Lâm Đồng đã có cơ sở để tiếp tục sử dụng nguồn vốn khuyến công như một khoản vốn mồi cho đầu tư công nghệ.

Theo đó, hiệu quả của chính sách mới cần được đánh giá bằng khả năng giúp doanh nghiệp công nghiệp nông thôn nâng cấp công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất và tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn, thay vì chỉ dừng ở mức tăng số lượng đề án hoặc giải ngân ngân sách. Đây cũng là điều kiện để khuyến công thực sự trở thành công cụ thúc đẩy chuyển dịch từ sản xuất nhỏ sang sản xuất có công nghệ và sức cạnh tranh cao hơn.