Lãi dự thu tại VPBank tăng nhanh như... nợ xấu, chi mạnh tiền ‘ôm’ trái phiếu

Lợi nhuận, lãi dự thu và nợ xấu tại VPBank ‘song hành’ 

Ngân hàng VPBank vừa công bố báo cáo tài chính quý 2/2022 với lợi nhuận ấn tượng.

Cụ thể, trong 6 tháng đầu năm, nhà băng này thu về 20.353 tỷ đồng thu nhập lãi thuần, tăng 11% so với cùng kỳ 2021.

Các hoạt động ngoài lãi cũng ghi nhận tăng trưởng mạnh như hoạt động dịch vụ thu về khoản lãi 2.787 tỷ đồng, tăng 34% nhờ tăng thu từ hoạt động thanh toán và ngân quỹ và thu khác; lãi từ hoạt động khác đạt gần 8.433 tỷ đồng, tăng gấp 8 lần cùng kỳ, nhờ tăng thu từ các công cụ tài chính phái sinh khác 1.515 tỷ đồng và thu từ hoạt động mua bán nợ 330 tỷ đồng… 

Trong 6 tháng đầu năm 2022, chi phí dự phòng rủi ro tại VPBank chỉ tăng nhẹ 12% lên 9.718 tỷ đồng. Do đó, VPBank báo lãi sau thuế tăng tới 69% so với cùng kỳ 2021, lên gần 12.180 tỷ đồng.

Nếu so với kế hoạch lợi nhuận trước thuế tăng 107% lên khoảng 29.700 tỷ đồng trong năm 2022, VPBank đã thực hiện được gần 52% sau nửa đầu năm.

Song hành cùng sự tăng trưởng mạnh của lợi nhuận, ‘lãi, phí dự thu’ hay gọi tắt là lãi dự thu tại VPBank cũng đang có dấu hiệu gia tăng đáng kể.

Tính đến cuối tháng 6/2022, lãi dự thu tại VPBank tăng 22% so với đầu năm, lên hơn 5.986 tỷ đồng.

Đáng nói, dù lãi hàng nghìn tỷ đồng song VPBank vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện, nhất là vấn đề nợ xấu. 

Theo đó, về chất lượng nợ vay, tính đến 30/06/2022, tổng nợ xấu hợp nhất của VPBank tăng 27% so với đầu năm, chiếm 20.625 tỷ đồng trong tổng dư nợ. Trong đó, nợ có khả năng mất vốn tăng gấp 2,4 lần so với đầu năm, lên gần 4.971 tỷ đồng; nợ nghi ngờ cũng tăng 21% lên 9.091 tỷ đồng và nợ dưới tiêu chuẩn chỉ giảm nhẹ 1%, còn gần 6.563 tỷ đồng. Do đó, kéo tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay tăng từ mức 4,57% đầu năm lên 5,25%.

Tính riêng Ngân hàng mẹ, tổng nợ xấu tại ngày 30/06/2022 gần 8.916 tỷ đồng, tăng 58% so với đầu năm. Tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ vay cũng tăng từ mức 2,01% đầu năm lên 2,83%.

Xu hướng nợ xấu tăng song hành cùng lãi dự thu thực sự đáng báo động. Bởi lãi dự thu liên quan mật thiết đến lợi nhuận, tăng trưởng tín dụng và con số nợ xấu thực của các ngân hàng. Thực tế, lãi dự thu là khoản lãi ngân hàng dự kiến thu trong tương lai từ các tài sản sinh lời, trong đó bao gồm các sản phẩm cho vay. Dù ngân hàng chưa thu được tiền thật từ khoản này nhưng vẫn được ghi nhận vào báo cáo thu nhập và từ đó tính ra lợi nhuận. 

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, trong một số trường hợp, lãi dự thu không đơn thuần là các khoản lãi ngân hàng dự tính thu được trong tương lai, mà chính là nợ xấu tiềm ẩn.

"Có nhiều khoản lẽ ra là nợ xấu, nhưng lại được ghi nhận thành lãi dự thu. Nghĩa là thay vì chuyển nhóm các khoản nợ nhóm 1 thành nợ quá hạn, đồng thời tăng trích lập dự phòng để hạn chế rủi ro, thì ngân hàng lại vẫn giữ nguyên nhóm nợ (vì cả lý do chủ quan hoặc khách quan) và hạch toán lãi dự thu để tính vào lợi nhuận đối với khoản nợ này.

Do vậy, lợi nhuận cuối kỳ có thể không phản ánh đúng thực chất hoạt động kinh doanh, kéo theo nợ xấu thực có thể lớn hơn nhiều so với nợ xấu mà các ngân hàng báo cáo", TS. Nguyễn Trí Hiếu - Chuyên gia tài chính - ngân hàng cho hay.

Cũng chính vì thế, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã từng có văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng nghiêm túc thực hiện dự thu lãi phù hợp với thực trạng các khoản nợ, đảm bảo tuân thủ đúng quy định của pháp luật để phản ánh đúng kết quả hoạt động kinh doanh. Đồng thời, thực hiện quyết liệt các biện pháp để thu hồi nợ xấu, nợ đã sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro,...

VPBank nắm giữ hơn 37.000 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp

Trong thời gian qua, mặc dù trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) bị quản lý chặt chẽ hơn, siết các hình thức đầu tư TPDN của các ngân hàng nhưng danh mục đầu tư TPDN 6 tháng đầu năm 2022 của VPBank vẫn tăng mạnh.
Cụ thể, tính đến 30/6/2022, lượng trái phiếu doanh nghiệp mà VPBank đang nắm giữ là hơn 37.190 tỷ đồng, tăng 34% so với thời điểm đầu năm.

Theo dữ liệu của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp những năm gần đây tăng nhanh, từ 4,93% GDP năm 2017 lên 16,6% GDP năm 2021 (14,75% GDP sau điều chỉnh). Trong đó, năm 2021, các doanh nghiệp phát hành 722.700 tỷ đồng trái phiếu, tăng 65,7% so với năm 2020.

Với việc các ngân hàng gia tăng nắm giữ trái phiếu doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước đã nhiều lần lên tiếng cảnh báo rủi ro. Ngân hàng Nhà nước từng có văn bản yêu cầu các ngân hàng thương mại phải có những biện pháp hạn chế rủi ro, đặc biệt, yêu cầu các ngân hàng thương mại không được mua trái phiếu doanh nghiệp với mục đích để cơ cấu lại các khoản nợ của doanh nghiệp phát hành...

Do lo ngại rủi ro mất an toàn trong hoạt động tổ chức tín dụng khi liên tục mua trái phiếu doanh nghiệp, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo việc thanh tra nhiều ngân hàng thương mại đang nắm giữa trái phiếu doanh nghiệp. 

Do đó, hồi tháng 6/2022 có 8 ngân hàng thương mại, gồm Techcombank, HDBank, TPBank, SHB, PVComBank, VietBank, SeABank và Baoviet Bank bị thanh tra việc đầu tư trái phiếu doanh nghiệp.