Kỳ vọng bứt phá từ đầu tàu chế biến và chế tạo

Kết quả khảo sát quý III/2025 của Cục Thống kê đã phác họa một bức tranh đầy triển vọng, nơi niềm tin doanh nghiệp đang dần trở lại và sẵn sàng cho những bứt phá cuối năm. Tuy nhiên, để hiện thực hóa những kỳ vọng này, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ và đồng bộ từ các cấp chính quyền.

Bức tranh niềm tin được Cục Thống kê vẽ nên trong khảo sát quý III/2025 là một điểm sáng đáng chú ý. Hơn 37% doanh nghiệp kỳ vọng tình hình kinh doanh quý III sẽ khởi sắc, trong khi 43,5% dự báo ổn định. Đây không chỉ là những con số khô khan mà là chỉ dấu quan trọng cho thấy sự hồi phục niềm tin mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp.

Đặc biệt, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) thể hiện sự lạc quan vượt trội, với 81% dự báo tình hình sản xuất - kinh doanh trong quý III sẽ tốt hơn hoặc giữ được sự ổn định. Khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp nhà nước cũng ghi nhận tỷ lệ tích cực tương ứng là 80,7% và 79,8%. Những con số này minh chứng rằng mặt bằng niềm tin doanh nghiệp đang ở mức cao, bất chấp bối cảnh kinh tế thế giới vẫn còn nhiều biến động khó lường.

Sự lạc quan này không chỉ là tín hiệu nội tại của từng doanh nghiệp, mà còn phản ánh hiệu quả của các nỗ lực cải cách thể chế, ổn định kinh tế vĩ mô và cải thiện môi trường đầu tư thời gian qua. Việc cắt giảm tầng nấc trung gian trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cũng như đẩy mạnh công cuộc phòng chống hàng giả, hàng nhái đã và đang góp phần đáng kể vào việc khơi thông dòng chảy sản xuất - kinh doanh.

Bà Phí Thị Hương Nga - Trưởng ban Thống kê Công nghiệp và Xây dựng (Cục Thống kê), nhận định những tháng tới sẽ là "thời điểm vàng" để các doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, chuẩn bị hàng hóa cho nhu cầu tiêu dùng trong mùa lễ cuối năm tại các thị trường trọng điểm như Mỹ và châu Âu. Sự chủ động từ phía doanh nghiệp trong lên kế hoạch sản xuất, cùng với môi trường hành chính đang dần được cải thiện, là những yếu tố nền tảng hỗ trợ xu hướng phục hồi và tăng trưởng ổn định.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, không thể phủ nhận những áp lực mà doanh nghiệp chế biến, chế tạo đang phải đối mặt. Biến động giá dầu, khí quốc tế và chính sách thương mại toàn cầu vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro, có thể ảnh hưởng đến chi phí đầu vào cũng như tính ổn định của chuỗi cung ứng. Theo dữ liệu cập nhật, giá dầu thô Brent đã dao động quanh mức 85 USD/thùng trong quý II/2025 và dự báo sẽ tiếp tục có những biến động khó lường, gây áp lực lên chi phí vận chuyển và sản xuất.

Thêm vào đó, yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường quốc tế về tiêu chuẩn sản xuất xanh - sạch đang đặt ra những đòi hỏi đầu tư lớn về công nghệ, máy móc. Ví dụ, Liên minh Châu Âu (EU) đã triển khai Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), yêu cầu các doanh nghiệp xuất khẩu vào thị trường này phải báo cáo lượng phát thải carbon và có thể phải mua chứng chỉ carbon. Điều này đang khiến không ít doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, lúng túng trong chuyển đổi và cần nguồn lực tài chính lớn để đáp ứng.

Khảo sát cũng chỉ ra những khó khăn cụ thể mà doanh nghiệp có thể gặp phải trong những tháng cuối năm: thiếu hụt nguyên nhiên vật liệu, khó khăn trong tuyển dụng lao động (đặc biệt là lao động có kỹ năng cao), áp lực chi phí sản xuất tăng cao trong khi sức mua trong nước chưa phục hồi như kỳ vọng.

Trong bối cảnh đó, việc các doanh nghiệp kỳ vọng vào sự tiếp sức từ chính sách là điều hoàn toàn dễ hiểu. Đáng chú ý, 38,7% doanh nghiệp được khảo sát đã kiến nghị tiếp tục giảm lãi suất cho vay, một đòn bẩy quan trọng để khơi thông dòng vốn cho hoạt động sản xuất.

 Hiện tại, dù lãi suất cho vay đã giảm so với đỉnh điểm, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận vốn do yêu cầu về tài sản đảm bảo và quy trình phức tạp. Đặc biệt, các ngành như chế biến gỗ, sản xuất kim loại, khoáng phi kim loại là những lĩnh vực chịu áp lực tài chính lớn, rất cần sự hỗ trợ tín dụng để duy trì và mở rộng sản xuất.

Ngoài ra, 31,8% doanh nghiệp mong muốn có biện pháp hiệu quả nhằm ổn định giá nguyên vật liệu và năng lượng những yếu tố đang ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành sản phẩm và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Một vấn đề không mới nhưng vẫn được nhắc lại là cải cách thủ tục hành chính. Dù đã có nhiều chuyển biến, song vẫn còn trên 25% doanh nghiệp đề nghị cần tiếp tục đơn giản hóa, minh bạch và rút ngắn quy trình thủ tục - đặc biệt là trong lĩnh vực thuế, hải quan và cấp phép đầu tư. Đây chính là những "điểm nghẽn" mà nếu được tháo gỡ triệt để, sẽ tạo ra không gian phát triển rộng lớn hơn cho khu vực doanh nghiệp.

Từ những con số lạc quan được phản ánh trong khảo sát, có thể thấy rằng niềm tin của doanh nghiệp đang dần hồi phục. Tuy nhiên, để biến niềm tin thành hiện thực tăng trưởng, đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ, đồng bộ và linh hoạt của các cấp, ngành và chính quyền địa phương.

Chính sách tiền tệ cần tiếp tục theo hướng linh hoạt, hỗ trợ phục hồi mà không gây áp lực lạm phát. Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục chỉ đạo các ngân hàng thương mại duy trì mặt bằng lãi suất hợp lý, đồng thời có cơ chế linh hoạt hơn trong việc tiếp cận vốn cho doanh nghiệp.

Chính sách tài khóa cần tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp đầu tư máy móc, cải tiến công nghệ để thích ứng với tiêu chuẩn sản xuất mới, ví dụ thông qua các chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tín dụng cho đầu tư xanh. Quan trọng hơn cả là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thể chế, cắt giảm chi phí không chính thức và xây dựng niềm tin từ những cải cách thực chất.

Niềm tin doanh nghiệp nếu được củng cố bằng những chính sách nhất quán và kịp thời sẽ trở thành chất xúc tác cho tiêu dùng, đầu tư và sản xuất. Đó là điều kiện tiên quyết để nền kinh tế không chỉ phục hồi, mà còn phát triển bền vững trong giai đoạn trung và dài hạn.