Kinh tế tư nhân: Vì sao “không chịu lớn”

Điển hình như ngày 15/3, tại buổi làm việc cho ý kiến vào dự thảo Báo cáo Chính trị của Tiểu ban Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu phải xác định đúng vai trò của KTTN như một động lực quan trọng nhất để tăng trưởng GDP, tăng năng suất lao động, tạo việc làm cho người lao động… Coi KTTN là động lực quan trọng nhất của tăng trưởng kinh tế đất nước. Như vậy, cũng có thể hiểu KTTN là một trong những điểm mới nhất trong đổi mới tư duy tại Đại hội XIV của Đảng.

Nhìn lại lịch sử Đảng ta từ sau giải phóng đất nước, trong các văn kiện của Đảng, càng những kỳ Đại hội gần đây Đảng ta càng đề cập sâu hơn đến nền kinh tế nhiều thành phần, nhưng vẫn luôn nhấn mạnh “Kinh tế Nhà nước là chủ đạo”; thậm chí có lúc thái quá, đến mức coi các tập đoàn kinh tế Nhà nước là quả đấm thép của sự phát triển!

Nhưng đến Văn kiện chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần thứ XIV kỳ này, Đảng ta coi “KTTN là động lực quan trọng nhất của phát triển kinh tế” - thì đây là dấu hiệu rất tích cực, rất quan trọng, rất đổi mới, chắc chắn được toàn dân hoan nghênh và ủng hộ.

Tuy nhiên, để KTTN đáp ứng được kỳ vọng đặt ra, thì trước hết phải thay đổi trong tư duy nhận thức, thường coi KTTN hoạt động chỉ vì lợi nhuận của mình. Từ nhận thức như vậy, đã đặt ra những rào cản đối với kinh tế tư nhân, dẫn đến những đối xử không bình đẳng giữa KTTN với các thành phần kinh tế khác.

Từ làn gió đổi mới của Đảng, rất nhiều ý kiến, rất nhiều diễn đàn gần đây, với sự tham gia của các doanh nghiệp, chuyên gia kinh tế… đã chỉ ra tình trạng thiếu bình đẳng giữa DNTN với doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Điển hình như trong tiếp cận nguồn lực kinh doanh. Chúng ta dễ dàng nhận thấy doanh nghiệp Nhà nước có lợi thế về đất đai, thậm chí được miễn tiền thuê đất hoặc thuê đất với giá rẻ. Thậm chí Doanh nghiệp FDI còn có sẵn Khu chế xuất được Nhà nước đầu tư hạ tầng mời gọi vào thuê với giá mặt bằng ưu đãi. Ngược lại DNTN, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa hầu như không được ưu đãi, không có hỗ trợ trong tiếp cận đất đai; vay vốn cũng khó, lại không được hỗ trợ về thủ tục hành chính…

Đây chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến “Khu vực kinh tế tư nhân nước ta đông về số lượng nhưng vẫn còn rất nhiều hạn chế về quy mô, tiềm lực, năng lực cạnh tranh, đặc biệt là cạnh tranh quốc tế; thiếu vắng doanh nghiệp đầu đàn, dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế; liên kết trong nội bộ và liên kết với các khu vực kinh tế khác còn yếu kém…, Lực lượng hơn 5 triệu hộ kinh doanh cá thể rất lớn, nhưng "không muốn lớn", "không chịu lớn" bởi những ràng buộc, lo ngại về quy định, thủ tục đặt ra. Sự chủ động, sáng tạo, dám nghĩ lớn, vươn lên trong hầu hết các doanh nghiệp vừa và nhỏ ở khu vực KTTN còn hạn chế” – Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ ra và nêu rõ: Phát triển KTTN ở nước ta hiện nay có nhiều điểm nghẽn, nhiều mục tiêu chưa đạt được, cần phải rà soát lại xem vấn đề ở đâu, yêu cầu giải quyết, thực hiện như thế nào để các đại biểu, chuyên gia, đại diện doanh nghiệp cho ý kiến nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để KTTN phát triển.

Theo Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh, phải thống nhất nhận thức: KTTN và kinh tế Nhà nước không phải là 2 mặt đối lập, không phải là đối thủ cạnh tranh "một mất một còn" mà là các bộ phận bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển. KTTN phát triển cũng có nghĩa là kinh tế Việt Nam phát triển. Các cơ quan chức năng cần tạo ra môi trường kinh doanh bình đẳng, không phân biệt đối xử giữa kinh tế Nhà nước với KTTN. Vạch đường đi cho mình, KTTN sẽ vượt qua những rào cản đó.

Nhưng để thúc đẩy KTTN phát triển mạnh mẽ hơn với tất cả tiềm năng của nó thì về lý luận chúng ta cần làm rõ vai trò động lực của KTTN, làm cho những người còn kỳ thị với kinh tế tư nhân phải thay đổi quan điểm và thái độ ứng xử với KTTN.