Kiến tạo hệ sinh thái du lịch xanh toàn diện

Áp lực từ các yếu tố Môi trường - Xã hội - Quản trị (ESG) đang buộc các "ông lớn" phải tái cấu trúc chiến lược đầu tư, định hình lại chuẩn mực tăng trưởng và mở ra một chương mới đầy hứa hẹn cho ngành du lịch Việt Nam. Đây là lúc tư duy phải chuyển đổi, hành động phải quyết liệt, và tầm nhìn phải vươn xa.

Thị trường du lịch đang chứng kiến những biến động sâu sắc về hành vi tiêu dùng và tiêu chuẩn quốc tế. Khách hàng ngày nay không chỉ tìm kiếm trải nghiệm đẹp, sang trọng mà còn đòi hỏi sự có trách nhiệm, sự thân thiện với môi trường và cộng đồng. Nếu như trước đây, xanh là một điểm cộng thì giờ đây là điều kiện tiên quyết để tồn tại và tăng trưởng.

Các doanh nghiệp đầu tư lớn như Sun Group, Vinpearl, Fusion Group, Six Senses không đứng ngoài cuộc. Họ đang thiết kế lại chiến lược kinh doanh của mình theo hướng giảm phát thải, khai thác hiệu quả tài nguyên bản địa, và tăng tỷ lệ sử dụng sản phẩm, nhân lực địa phương.

Đáng chú ý, tiêu chuẩn xanh đang được tích hợp ngay từ khâu thiết kế, thi công, và vận hành của các dự án. Mục tiêu rõ ràng: đủ điều kiện tiếp cận nhóm khách hàng cao cấp, những người sẵn sàng chi trả cho giá trị bền vững, và quan trọng hơn, để gọi vốn đầu tư nước ngoài.

Ông Trần Trọng Kiên, Chủ tịch Hội đồng Tư vấn du lịch quốc gia (TAB), khẳng định, xanh hóa không còn là lựa chọn mà nó đang định hình lại toàn bộ chuỗi giá trị du lịch từ quy hoạch, đầu tư, vận hành đến tiếp thị và thu hút dòng tiền quốc tế. Điều này cho thấy tầm nhìn chiến lược của ngành, khi "xanh" trở thành kim chỉ nam cho mọi hoạt động, từ cấp vĩ mô đến vi mô.

Các ví dụ thực tiễn đã chứng minh "xanh hóa" không chỉ là lời nói suông với việc Sun Group tại Bà Nà Hills, Nam Hội An, Cát Bà, Lào Cai đang triển khai chuỗi dự án nghỉ dưỡng với tiêu chí phát triển bền vững, gắn với bảo tồn cảnh quan, văn hóa và triết lý giữ lại vẻ đẹp nguyên sơ cho thế hệ sau.

Việc tích hợp tiêu chuẩn tiết kiệm năng lượng, hạn chế bê tông hóa, và khuyến khích sử dụng vật liệu tái chế không chỉ giảm chi phí vận hành dài hạn mà còn tạo lợi thế khi tiếp cận thị trường du lịch cao cấp tại châu Âu và Nhật Bản - những thị trường vốn rất khắt khe về yếu tố môi trường.

Vinpearl đã khởi động chương trình chuyển đổi toàn diện theo hướng xanh với những sáng kiến mạnh mẽ như ngừng sử dụng đồ nhựa dùng một lần, xây dựng hệ thống điện mặt trời tại các resort lớn, và đặc biệt là triển khai mô hình "đảo du lịch không phát thải" tại Hòn Tre (Khánh Hòa). Đây là những hành động cụ thể, có tính biểu tượng cao, thể hiện cam kết mạnh mẽ của một tập đoàn dẫn đầu.

Ở phân khúc boutique cao cấp, Six Senses Côn Đảo là một điển hình với chứng chỉ EarthCheck Platinum. Chứng chỉ này cho phép dự án tiếp cận trực tiếp nhóm khách hàng "ESG-conscious" (những người có ý thức về ESG) từ châu Âu, mang lại lợi thế cạnh tranh rõ ràng mà không phải doanh nghiệp nào cũng có thể đạt được. Điều này cho thấy, đầu tư vào chuẩn mực xanh không chỉ là đạo đức kinh doanh mà còn là chiến lược thông minh để mở rộng thị trường.

Trên bản đồ đầu tư quốc tế, một sự thật đang hiển hiện rõ ràng: các dự án không tuân thủ tiêu chí ESG đang dần bị loại khỏi danh sách giải ngân. Các quỹ đầu tư lớn như IFC, ADB, Proparco, DEG hay GIC đều đã đưa yếu tố xanh và quản trị bền vững vào bộ tiêu chí thẩm định nghiêm ngặt. Do đó, việc các doanh nghiệp du lịch Việt Nam đầu tư vào hạ tầng xanh, đạt các chứng chỉ quốc tế như EarthCheck, EDGE, LEED hay tiêu chuẩn ASEAN sẽ là điều kiện cần để thu hút dòng vốn dài hạn, bền vững.

Bà Hoàng Thị Thùy Linh, Giám đốc GreenViet, nhận định, doanh nghiệp nào tiên phong đầu tư xanh từ hôm nay sẽ có lợi thế rất lớn trong việc gọi vốn, đặc biệt là từ các quỹ đầu tư bền vững hoặc các ngân hàng đang 'siết' tỷ lệ phát thải trong danh mục đầu tư. Đây là một lời nhắc nhở đanh thép về cơ hội đang chờ đón những người đi trước.

Đối với thị trường tiêu dùng, chứng chỉ xanh cũng giúp doanh nghiệp được các hãng lữ hành quốc tế lớn như TUI, DER Touristik, hoặc các OTA (Online Travel Agents) như Agoda, Expedia ưu tiên đưa vào danh sách giới thiệu. Điều này không chỉ tăng khả năng tiếp cận khách hàng mà còn nâng tầm thương hiệu, định vị doanh nghiệp ở phân khúc cao cấp hơn.

Mặc dù doanh nghiệp đã chủ động, nhưng để du lịch xanh phát triển thực chất và rộng khắp, cần có vai trò định hướng và hỗ trợ mạnh mẽ từ phía Nhà nước. Tổng cục Du lịch đang phối hợp với các bộ ngành để xây dựng Bộ tiêu chí Du lịch xanh quốc gia, đồng thời đề xuất bổ sung chính sách ưu đãi cụ thể về thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế đất đối với dự án đạt chứng chỉ quốc tế; hỗ trợ tín dụng xanh từ các ngân hàng thương mại; hướng dẫn kỹ thuật về xây dựng công trình tiết kiệm năng lượng; cơ chế đấu thầu dịch vụ công cộng tại điểm đến gắn với tiêu chí xanh.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng từng khẳng định, muốn cạnh tranh quốc tế thì phải có sản phẩm du lịch chất lượng cao. Mà muốn chất lượng cao, thì phải bền vững. Đây là nguyên lý của thị trường hiện đại, chứ không phải phong trào. Lời khẳng định này chính là kim chỉ nam cho sự phát triển của ngành.

Thị trường đang phân hóa rõ rệt với việc doanh nghiệp đầu tư bài bản vào mô hình xanh, chuẩn vận hành quốc tế sẽ tiếp cận được nhóm khách chi trả cao, quay lại thường xuyên và tạo lan tỏa tích cực. Ngược lại, sản phẩm du lịch đại trà, kém bền vững khó trụ vững do áp lực chi phí, tài nguyên và xu hướng tiêu dùng thay đổi.

Câu hỏi không còn là có nên làm du lịch xanh hay không, mà là đầu tư bao nhiêu, theo chuẩn nào, và phối hợp với ai để hiệu quả nhất? Đây là lúc thị trường cần các tổ hợp tích hợp resort xanh, logistics sạch, đào tạo nhân lực bền vững và mô hình PPP (Hợp tác công tư) để Nhà nước và doanh nghiệp cùng chung tay xây dựng hạ tầng xanh.

Du lịch xanh không chỉ là một trào lưu, đó là một tương lai bắt buộc. Đó là lời cam kết của Việt Nam với thế giới về sự phát triển bền vững, động lực để nâng cao chất lượng dịch vụ và là chìa khóa để thu hút dòng vốn đầu tư thông minh. Hơn hết, xanh là cách chúng ta bảo vệ những giá trị cốt lõi, vẻ đẹp thiên nhiên và văn hóa truyền thống, để thế hệ mai sau vẫn có thể chiêm ngưỡng và tận hưởng.