Kiểm soát lạm phát trước áp lực tăng giá cuối năm

Trước áp lực từ giá nhiên liệu, chi phí đầu vào và nhu cầu tiêu dùng dịp cuối năm, Chính phủ yêu cầu giữ ổn định giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý, đồng thời chủ động bảo đảm nguồn cung và tăng cường kiểm tra thị trường.

CPI tăng 4,57%, áp lực giá vẫn hiện hữu

Tại phiên họp Ban Chỉ đạo điều hành giá đánh giá tình hình 10 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ những tháng cuối năm 2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung kiểm soát lạm phát, ổn định mặt bằng giá, hạn chế những yếu tố có thể gây áp lực tăng giá trong giai đoạn cao điểm tiêu dùng.

Theo thông tin tại phiên họp, bình quân 10 tháng năm 2026, CPI tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Riêng tháng 10, CPI tăng 0,2% so với tháng trước. Diễn biến mặt bằng giá cho thấy áp lực lạm phát chưa giảm rõ rệt khi giá tăng liên tục trong 5 tháng đầu năm, giảm nhẹ vào tháng 6 và tháng 7, sau đó quay trở lại xu hướng tăng từ tháng 8 đến tháng 10.

Mức tăng CPI bình quân 10 tháng đã cao hơn ngưỡng mục tiêu 4,5% do Quốc hội phê chuẩn. Hiện có 20 địa phương kiểm soát được CPI dưới ngưỡng này, cho thấy áp lực giá cả vẫn có sự khác biệt giữa các địa bàn.

Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cập nhật kịch bản CPI bình quân năm 2026 tăng khoảng 4,5-4,7%. Trong khi đó, dự báo của các tổ chức quốc tế dao động từ 4,2-5,5%. Khoảng dự báo này phản ánh những yếu tố bất định có thể tiếp tục tác động đến mặt bằng giá trong những tháng còn lại của năm.

Áp lực lạm phát đến từ cả thị trường quốc tế và các yếu tố trong nước. Tình hình kinh tế, chính trị toàn cầu diễn biến phức tạp, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn các tuyến vận tải hàng hải chiến lược, đã đẩy giá dầu, nhiên liệu, nguyên vật liệu và chi phí vận tải quốc tế lên cao.

Trong nước, giá cả chịu ảnh hưởng từ yếu tố mùa vụ, biến động giá nhiên liệu thế giới và chi phí nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất. Giá xăng dầu tăng trong tháng 10 tạo thêm sức ép lên chi phí vận chuyển, sản xuất và kinh doanh, qua đó có thể tác động đến giá bán hàng hóa, dịch vụ.

Trước tình hình này, Chính phủ xác định kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô là nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh yêu cầu giữ ổn định giá cả tất cả hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý đến hết năm 2026. Các cơ quan chức năng phải đánh giá kỹ thời điểm và mức độ điều chỉnh giá, tránh tập trung điều chỉnh vào những tháng cuối năm hoặc dịp Tết Nguyên đán.

Định hướng này nhằm hạn chế tác động cộng hưởng từ việc điều chỉnh giá các dịch vụ thiết yếu trong thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng cao. Việc kiểm soát giá cần được triển khai đồng bộ với chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp bảo đảm cung cầu, tránh tạo thêm áp lực lên chi phí sinh hoạt của người dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Giữ ổn định giá, bảo đảm nguồn cung hàng hóa dịp Tết

Một trong những giải pháp trọng tâm được triển khai là giảm chi phí đầu vào thông qua chính sách thuế và giá điện. Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%; thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được áp dụng ở mức 0% đến hết ngày 31/3/2027.

Cùng với đó, các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí tiếp tục được thực hiện. Trong 10 tháng, tổng nguồn lực dành cho các chính sách hỗ trợ và chi an sinh xã hội đạt khoảng 250.000 tỷ đồng. Chính phủ yêu cầu các cơ quan chức năng nghiên cứu chính sách hỗ trợ nối tiếp cho năm 2027, tránh để người dân và doanh nghiệp gặp khoảng trống chính sách khi các chương trình hiện hành hết hiệu lực.

Hiệu quả của các chính sách giảm thuế xăng và giá điện cần được phản ánh vào giá bán thực tế. Bộ Công Thương được giao theo dõi sát biến động chi phí trước và sau khi chính sách có hiệu lực, bảo đảm mức giảm chi phí được chuyển tải phù hợp vào giá hàng hóa, dịch vụ, tránh tình trạng chi phí đầu vào giảm nhưng giá bán vẫn duy trì ở mức cao.

Về chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa, theo dõi sát tỷ giá, lãi suất và dòng vốn. Việc điều tiết tín dụng cần hướng vào lĩnh vực sản xuất, đồng thời hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu đến mặt bằng giá trong nước.

Bên cạnh các chính sách vĩ mô, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu là nhiệm vụ cấp thiết trong những tháng cuối năm. Bộ Công Thương chịu trách nhiệm cân đối cung cầu các mặt hàng năng lượng như xăng dầu, điện, than, khí hóa lỏng; đồng thời kết nối cung cầu, triển khai chương trình bình ổn và dự trữ hàng hóa phục vụ Tết Nguyên đán.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi sát tình hình sản xuất, giá lương thực, thực phẩm, chủ động phương án cung ứng thịt lợn, gia súc, gia cầm, thủy sản và rau củ quả. Đây là nhóm hàng có ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu của người dân, đặc biệt trong thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh.

Các bộ, ngành khác cũng được giao nhiệm vụ cụ thể. Bộ Xây dựng cập nhật giá vật liệu xây dựng sát diễn biến thị trường, kiểm tra việc niêm yết giá cước vận tải và yêu cầu điều chỉnh giảm tương ứng khi chi phí nhiên liệu giảm. Bộ Y tế bảo đảm nguồn cung thuốc, vật tư y tế với giá hợp lý. Bộ Giáo dục và Đào tạo kiểm tra việc thực hiện quy định về sách giáo khoa và các khoản thu trường học, ngăn ngừa tình trạng tăng giá bất hợp lý.

Đối với các địa phương, yêu cầu đặt ra là xây dựng phương án dự trữ hàng hóa, tổ chức bình ổn thị trường và bảo đảm nguồn cung liên tục. Chính quyền địa phương phải chủ động ứng phó, tuyệt đối không để xảy ra thiếu hàng, gián đoạn nguồn cung hoặc tăng giá đột biến trong dịp cuối năm và Tết Nguyên đán.

Công tác quản lý thị trường cũng cần được siết chặt. Cơ quan chức năng phải tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá đối với hàng hóa thiết yếu và các dịch vụ vận tải, ăn uống, lưu trú; kịp thời phát hiện, xử lý hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá hoặc lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý.

Đối với những địa phương có CPI tăng cao hơn bình quân cả nước, Chính phủ yêu cầu khẩn trương phân tích từng nhóm hàng hóa, dịch vụ đóng góp vào mức tăng, bóc tách nguyên nhân từ cung cầu, chi phí đầu vào, yếu tố mùa vụ và việc điều chỉnh giá do Nhà nước quản lý. Trên cơ sở đó, các địa phương phải đưa ra giải pháp phù hợp để kéo tốc độ tăng CPI về mức hợp lý. Những địa phương có CPI thấp hơn bình quân cũng không được chủ quan trước áp lực giá trong giai đoạn cuối năm.

Một nhiệm vụ khác được đặt ra là minh bạch thông tin về giá cả và cung cầu. Việc công bố thông tin kịp thời giúp người dân, doanh nghiệp chủ động kế hoạch tiêu dùng, sản xuất, kinh doanh, đồng thời hạn chế tâm lý tích trữ hoặc kỳ vọng giá tiếp tục tăng.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng lưu ý các bộ, ngành và địa phương không chủ quan trước áp lực lạm phát cuối năm. Việc giữ ổn định giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý, giảm chi phí đầu vào, bảo đảm nguồn cung và kiểm tra thị trường cần được triển khai đồng bộ. Đây là những điều kiện quan trọng để kiểm soát mặt bằng giá, bảo vệ sức mua của người dân và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong những tháng cuối năm 2026.