Kích hoạt xung lực tăng trưởng hai con số

Khi nguồn lực khổng lồ cần một hệ điều hành tương xứng

Bước sang năm 2026, nền kinh tế Việt Nam đứng trước một ngưỡng cửa lịch sử với mục tiêu tăng trưởng GDP chạm mốc hai con số. Để hiện thực hóa khát vọng này, Chính phủ dự kiến giải ngân khoảng 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công. Tuy nhiên, giới chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp đều đồng thuận rằng: Tiền bạc hay tài nguyên chỉ là điều kiện cần, còn chất lượng thể chế mới là điều kiện đủ để dòng vốn đó thực sự sinh lời cho quốc gia.

Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhận định, tăng trưởng hai con số chỉ có thể đạt được khi dựa trên năng suất lao động, đổi mới sáng tạo và sức mạnh của thị trường nội địa. Theo bà, nếu không xây dựng được niềm tin thể chế và bảo đảm sự nhất quán trong thực thi chính sách, thì dù các gói hỗ trợ có lớn đến đâu, tăng trưởng vẫn khó bền vững.

Thực tế cho thấy, tiêu dùng hiện chiếm khoảng hai phần ba GDP. Nếu thu nhập người dân tăng chậm và tầng lớp trung lưu bị thu hẹp, doanh nghiệp sẽ thiếu động lực mở rộng đầu tư, bất chấp việc đầu tư công có được thúc đẩy mạnh mẽ đến thế nào.

Bà Lan nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% vừa là khát vọng, vừa là phép thử nghiêm khắc đối với năng lực quản trị. Nếu tăng trưởng cao chủ yếu dựa vào mở rộng tín dụng và đầu tư theo chiều rộng trong khi bộ máy giám sát chưa theo kịp, cái giá phải trả về lạm phát hay nợ xấu trong tương lai sẽ rất lớn.

Ngược lại, nếu coi mục tiêu này là động lực để thực hiện những cuộc đại phẫu về thủ tục hành chính, tháo gỡ mọi rào cản ngăn trở quyền tự do kinh doanh, thì tăng trưởng sẽ dựa trên nền tảng nội sinh bền bỉ của chính người dân và doanh nghiệp.

Cải cách môi trường kinh doanh lúc này không chỉ đơn thuần là giảm chi phí tuân thủ hay cắt bớt vài thủ tục rườm rà. Mục tiêu cao hơn là phải tạo ra một hệ sinh thái khuyến khích các mô hình kinh doanh mới, công nghệ mới và bảo vệ những người dám nghĩ dám làm.

Một thị trường nội địa cạnh tranh lành mạnh, giảm thiểu độc quyền và hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể chính là cái nôi để nuôi dưỡng sức mua bền vững.

Xóa bỏ khoảng cách từ nghị quyết đến bàn làm việc

Đồng quan điểm về tính cấp bách của cải cách, TS. Nguyễn Quốc Việt từ Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở tư duy cấp cao mà ở khâu triển khai thực tế. Nhiều chủ trương của Trung ương đã rất đúng và trúng, nhưng khoảng cách từ nghị quyết đến thực tiễn vẫn còn một khoảng trống đáng kể. Hệ thống văn bản hướng dẫn thường xuyên rơi vào tình trạng chồng chéo, thiếu đồng bộ, khiến các địa phương và doanh nghiệp rơi vào ma trận của những cách hiểu khác nhau.

Tại tầng thực thi, một thực trạng đáng ngại là tư duy quản lý còn nặng về an toàn, tuân thủ hình thức hơn là hiệu quả thực tế. Tâm lý sợ trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy khiến chi phí tuân thủ tăng cao và thời gian xử lý thủ tục bị kéo dài một cách vô lý. Đây chính là những rào cản vô hình làm chậm tiến độ của cả dự án đầu tư công lẫn đầu tư tư nhân, gây lãng phí cơ hội vàng của doanh nghiệp.

Theo TS Việt, mở khóa thể chế cần trở thành nhiệm vụ trung tâm của năm 2026. Khi các nút thắt pháp lý được khơi thông, các chính sách tài khóa và đầu tư công mới thực sự phát huy vai trò kiến tạo, thúc đẩy tăng trưởng từ phía cung thay vì chỉ kích cầu ngắn hạn.

Từ góc nhìn trực diện của người trong cuộc, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Phát triển đô thị Kinh Bắc, lại bày tỏ sự lạc quan về những chuyển biến mang tính đột phá thời gian qua. Khoảng cách giữa lời nói và việc làm đang được chính quyền thu hẹp nhanh chóng.

Sự nhất quán trong điều hành, cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp đã tạo nên khí thế lan tỏa mạnh mẽ. Theo ông Tâm, việc đẩy nhanh tiến độ thực thi chính sách, giảm bớt các khâu trung gian gây phiền hà chính là cách tiết kiệm nguồn lực hiệu quả nhất cho cả xã hội.

Sự chuyển dịch trong tư duy từ quản lý sang phục vụ đang dần định hình rõ nét. Doanh nghiệp hiện nay không chỉ cần các gói hỗ trợ về vốn hay thuế, mà cái họ khát khao nhất là một môi trường pháp lý ổn định, dự báo được và bình đẳng. Sự minh bạch trong chính sách sẽ giúp nhà đầu tư tự tin dốc vốn vào các dự án dài hơi, thay vì chỉ đầu cơ ngắn hạn vào những lĩnh vực nhiều rủi ro.

Kết thúc câu chuyện về con số tăng trưởng 10%, có thể thấy đây là một lộ trình đầy thách thức nhưng cũng đầy triển vọng. Nếu đà cải cách thể chế được thực hiện quyết liệt, đồng bộ và xuyên suốt từ trung ương đến địa phương, mục tiêu đưa GDP Việt Nam lọt vào nhóm 10 nền kinh tế hàng đầu thế giới trong vòng một thập kỷ tới không còn là viễn cảnh xa vời.

Năm 2026, vì thế không chỉ mang ý nghĩa một cột mốc thống kê, mà phải là năm bản lề của một cuộc cách mạng về năng lực thực thi và chất lượng quản trị quốc gia. Khát vọng lớn cần một bệ đỡ thể chế đủ mạnh để cất cánh.

Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 được Quốc hội thông qua đã thống nhất mục tiêu tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2026 phấn đấu đạt trên 10%; GDP bình quân đầu người đạt 5.400 - 5.500 USD; tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng bình quân khoảng 4,5%; tôc độ tăng năng suất lao động xã hội bình quân khoảng 8,5%; tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ khoảng 29,5%.