Khởi động đàm phán thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ

Tại cuộc điện đàm, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên khẳng định Việt Nam luôn coi trọng phát triển quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Hoa Kỳ, đồng thời bày tỏ mong muốn thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại song phương theo hướng cân bằng, bền vững, hiệu quả. Việt Nam sẵn sàng cùng Hoa Kỳ tìm kiếm giải pháp hợp lý để hai bên cùng có lợi, trên tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”. Hai Trưởng đoàn nhất trí sẽ duy trì trao đổi thường xuyên ở cả cấp Trưởng đoàn và cấp kỹ thuật để thúc đẩy nhanh quá trình đàm phán từng vấn đề cụ thể.

Phía Hoa Kỳ, ông Jamieson L. Greer đánh giá cao việc hai nước đồng thuận khởi động đàm phán thương mại song phương, bày tỏ tin tưởng rằng hai bên sẽ sớm đạt được những giải pháp phù hợp, thúc đẩy quan hệ kinh tế - thương mại ổn định, cùng có lợi.

Trước đó, ngày 12/4, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Quyết định số 753/QĐ-TTg về việc thành lập Đoàn đàm phán Chính phủ về các vấn đề thương mại với Hoa Kỳ. Trưởng đoàn là Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên; Phó Trưởng đoàn là Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân. Đoàn gồm đại diện nhiều bộ ngành như Tài chính, Nông nghiệp, Khoa học - Công nghệ, Ngoại giao, Ngân hàng Nhà nước, Nội vụ và Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ. Đoàn có nhiệm vụ xây dựng kịch bản, phương án đàm phán trên tinh thần bảo đảm lợi ích quốc gia, đồng thời đề xuất các chính sách cần thiết để thực hiện thỏa thuận sau ký kết.

Sáng 22/4, Thủ tướng Phạm Minh Chính tiếp tục chủ trì họp Thường trực Chính phủ với các bộ, ngành về công tác chuẩn bị đàm phán. Đây là lần thứ 5 Thủ tướng chủ trì họp riêng về nội dung này, cho thấy quyết tâm cao của Chính phủ trong việc xây dựng quan hệ thương mại cân bằng, bền vững với Hoa Kỳ.

Phát biểu tại cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh rằng Việt Nam đã chủ động và linh hoạt ứng phó trước các chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ. Các bước đi như cử đặc phái viên đàm phán, ban hành các nghị định cắt giảm dòng thuế, xử lý các vướng mắc trong một số dự án, cũng như tăng cường nhập khẩu các mặt hàng có thế mạnh từ Hoa Kỳ… đã thể hiện tinh thần chủ động, thiện chí và quyết tâm thúc đẩy quan hệ thương mại hài hòa.

Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, đặc biệt là Đoàn đàm phán, chuẩn bị kỹ các nội dung đàm phán với Hoa Kỳ, bám sát chỉ đạo của Bộ Chính trị và Chính phủ, trên nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng, giữ vững lợi ích cốt lõi, không ảnh hưởng đến các thỏa thuận quốc tế hiện có cũng như các thị trường khác.

Bên cạnh đó, Thủ tướng kêu gọi tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, thúc đẩy phát triển xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số. Ông nhấn mạnh cần xây dựng thể chế, tổ chức thực hiện nghiêm túc các biện pháp chống gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái, đồng thời tạo môi trường đầu tư minh bạch, thuận lợi, hướng tới thu hút các nhà đầu tư công nghệ cao và bền vững.

Trong bối cảnh đó, TS. Nguyễn Sĩ Dũng – nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội – nhận định: "Nền kinh tế Việt Nam và Hoa Kỳ là hai nền kinh tế bổ sung cho nhau, chứ không cạnh tranh trực tiếp." Theo ông, Việt Nam sở hữu lợi thế về lao động và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi Hoa Kỳ dẫn đầu về công nghệ, thương hiệu và dịch vụ giá trị cao. Quan hệ thương mại giữa hai nước là sự kết hợp giữa sức lao động và sức sáng tạo, trong đó mỗi bên đều đóng vai trò riêng biệt và cần thiết.

Về vấn đề “xuất siêu”, TS. Dũng cho rằng cách đánh giá hiện nay chưa phản ánh đầy đủ bản chất kinh tế. Phần giá trị mà Việt Nam thực sự giữ lại trong chuỗi giá trị toàn cầu rất nhỏ, chủ yếu là công đoạn gia công. Trong khi đó, các yếu tố giá trị lớn như thiết kế, thương hiệu, phân phối đều nằm trong tay các công ty Hoa Kỳ. Ngoài ra, dòng chảy tài chính từ người Việt Nam du học tại Mỹ, mua phần mềm, sử dụng dịch vụ kỹ thuật số của Hoa Kỳ cũng không được tính trong cán cân thương mại, dẫn đến cái nhìn chưa đầy đủ.

Ông cũng cảnh báo về tính hiệu quả thực tế của chính sách áp thuế nhằm thúc đẩy việc làm trong nước. Trong điều kiện giá lao động cao, các doanh nghiệp Mỹ nhiều khả năng sẽ chuyển sang tự động hóa thay vì tuyển dụng lao động bản địa. Hệ quả là người dân Mỹ không hẳn sẽ được hưởng lợi, trong khi nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng lại trở nên hiện hữu.

TS. Dũng khẳng định: “Việt Nam không muốn mãi mãi ở vị trí thấp trong chuỗi giá trị. Khát vọng của Việt Nam là vươn lên, tham gia vào các khâu thiết kế, công nghệ, đổi mới sáng tạo – không phải để cạnh tranh, mà để phát triển bền vững.” Những hành vi sai phạm như gian lận thương mại, gắn nhãn sai xuất xứ chỉ là hiện tượng cá biệt, không thể lấy đó để làm căn cứ áp đặt chính sách bất lợi cho cả quốc gia.

Toàn bộ những vấn đề trên cần được nhận diện một cách toàn diện, khách quan và công bằng trong tiến trình đàm phán sắp tới. Với tinh thần thiện chí, chủ động và trách nhiệm, Việt Nam cam kết cùng Hoa Kỳ xây dựng mối quan hệ thương mại đối tác chiến lược toàn diện, hài hòa, bền vững, góp phần ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu và thúc đẩy thịnh vượng chung.