Khi màu xanh và sự thông minh trở thành chuẩn mực của đô thị

Mệnh lệnh từ thực tiễn

Trong bức tranh kinh tế đầy sôi động của năm Bính Ngọ, công tác quản lý và quản trị đô thị không còn là câu chuyện riêng lẻ của ngành xây dựng, mà đã trở thành nhiệm vụ cấp bách của toàn xã hội. Đứng trước những diễn biến khó lường của khí hậu, việc phát triển đô thị Việt Nam theo hướng tăng trưởng xanh và thông minh đã được nâng tầm thành chiến lược quốc gia. Chỉ thị 04/CT-TTg ban hành ngay đầu năm 2026 là minh chứng rõ nét nhất cho quyết tâm của Chính phủ trong việc cụ thể hóa các cam kết quốc tế và đáp ứng yêu cầu từ thực tiễn.

Một trong những trọng tâm của Chỉ thị lần này là việc rà soát và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành để loại bỏ tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo trong quy hoạch.

Mục tiêu rất cụ thể đến hết năm 2026, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn về đô thị xanh, công trình tiết kiệm năng lượng phải được hoàn thiện và áp dụng bắt buộc đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công. Đây được xem là đòn bẩy để chuyển đổi tư duy từ xây dựng truyền thống sang xây dựng bền vững, lấy hiệu quả sử dụng năng lượng và tài nguyên làm thước đo.

Trên thực tế, hạ tầng kỹ thuật đô thị đang đối mặt với áp lực lớn từ ô nhiễm môi trường và kịch bản nước biển dâng. Để giải quyết bài toán này, Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn đến năm 2035, tầm nhìn 2050 đang được khẩn trương lập và trình phê duyệt.

Đây sẽ là bản thiết kế vĩ mô, giúp quản lý hiệu quả nguồn lực và hướng tới sự phát triển ổn định. Các chuyên gia đánh giá rằng việc thiết lập một khung pháp lý minh bạch và đồng bộ sẽ là chìa khóa để thu hút dòng vốn đầu tư vào các công trình xanh, tạo ra diện mạo mới cho các thành phố lớn.

Tài chính xanh và công nghệ - Cánh tay của đô thị hiện đại

Nếu pháp lý là khung xương thì tài chính và công nghệ chính là dòng máu nuôi dưỡng các đô thị thông minh. Trong Chỉ thị mới, Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ xây dựng cơ chế tài chính xanh, phân bổ ngân sách cho các hoạt động thích ứng với biến đổi khí hậu, đặc biệt là hỗ trợ cho các đô thị dễ bị tổn thương. Đây là bước đi đột phá, giúp các địa phương có nguồn lực thực chất để đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật thay vì chỉ dừng lại ở các đề án trên giấy.

Đồng thời, sự phối hợp liên ngành giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Bộ Xây dựng trong việc cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu và bản đồ ngập lụt là vô cùng quan trọng. Dữ liệu khí tượng thủy văn chính xác sẽ là đầu vào thiết yếu để các tỉnh, thành phố lập bản đồ dự báo nguy cơ sạt lở, lũ quét. Đặc biệt, yêu cầu hạn chế tối đa việc giao đất ven biển cho các dự án không phục vụ cộng đồng thể hiện tư duy nhân văn và tầm nhìn dài hạn, nhằm giữ gìn cảnh quan tự nhiên và đảm bảo quyền tiếp cận mặt nước cho người dân trong bối cảnh nước biển dâng.

Tại các địa phương, việc ứng dụng công nghệ như hồ điều hòa thông minh, hệ thống trữ nước tạm hay phục hồi kênh rạch bị lấn chiếm đang được đẩy mạnh. Thủ tướng yêu cầu các tỉnh phải cân đối nguồn lực đầu tư công trung hạn để xây dựng hệ thống hạ tầng xã hội hiện đại, kết nối đồng bộ giữa giao thông và các dịch vụ tiện ích. Việc phân công rõ trách nhiệm giữa chủ đầu tư và đơn vị quản lý vận hành trong phòng chống ngập lụt sẽ giúp loại bỏ tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khi thiên tai xảy ra.

Năm 2026, khởi đầu với những cam kết mạnh mẽ về một hệ thống đô thị Việt Nam bền vững và bao trùm. Khi màu xanh của công viên, hồ nước hòa quyện cùng sự thông minh của công nghệ quản trị, các đô thị sẽ không chỉ là nơi sinh sống mà còn là pháo đài vững chắc trước biến đổi khí hậu. Sự dấn thân của các cấp chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp trong việc hiện thực hóa Chỉ thị 04 sẽ là hạt giống cho những mùa xuân thịnh vượng và an lành về sau.