Hút thuốc lá nơi công cộng thực trạng đáng lo ngại ở Việt Nam

Thực trạng hút thuốc lá nơi công cộng

Tại Việt Nam, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã quy định rõ các địa điểm cấm hút thuốc, bao gồm cơ sở y tế, trường học, phương tiện giao thông công cộng… Tuy nhiên, trên thực tế, việc tuân thủ vẫn chưa nghiêm, thậm chí nhiều nơi vi phạm diễn ra công khai.

Việt Nam hiện nằm trong top 15 quốc gia có tỷ lệ hút thuốc cao nhất thế giới. Các khảo sát gần đây cho thấy hơn 42% nam giới trưởng thành và gần 2% nữ giới trưởng thành đang hút thuốc. Không chỉ vậy, tình trạng phơi nhiễm khói thuốc thụ động tại nơi công cộng vẫn ở mức đáng báo động.

Cụ thể, tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc tại nhà hàng lên tới khoảng 80%, quán bar và cà phê khoảng 85%, bến xe, ga tàu dao động 60–70%. Những con số này phản ánh rõ thực trạng: quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng chưa được thực hiện nghiêm túc, công tác giám sát và xử lý vi phạm còn nhiều hạn chế.

Đáng lo ngại, tại nhiều bệnh viện, trường học – những nơi bị cấm hút thuốc hoàn toàn – hành vi hút thuốc vẫn xảy ra. Điều này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người bệnh, trẻ em và những đối tượng dễ bị tổn thương.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm Việt Nam ghi nhận trên 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó hơn 84.000 ca do hút thuốc chủ động và trên 18.000 ca do hút thuốc thụ động.

Theo Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm Việt Nam ghi nhận trên 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó hơn 84.000 ca do hút thuốc chủ động và trên 18.000 ca do hút thuốc thụ động. Đây là con số rất lớn, cho thấy thuốc lá không còn là vấn đề cá nhân mà đã trở thành gánh nặng y tế nghiêm trọng.

Các chuyên gia cũng cảnh báo, thuốc lá là nguyên nhân của ít nhất 25 bệnh nguy hiểm, trong đó có đột quỵ, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và ung thư phổi – những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong hiện nay.

Giải pháp hạn chế hút thuốc nơi công cộng

Trước thực trạng vi phạm còn phổ biến, Chính phủ đã ban hành Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó có nhiều nội dung liên quan đến phòng, chống tác hại thuốc lá.

Theo đó, hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm sẽ bị xử phạt từ 200.000 đến 500.000 đồng. Trường hợp hút thuốc lá trên tàu bay thực hiện theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hàng không dân dụng.

Đáng chú ý, Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của đơn vị quản lý địa điểm. Cụ thể, mức phạt từ 3 đến 5 triệu đồng sẽ được áp dụng đối với các hành vi như: Không có chữ hoặc biểu tượng "cấm hút thuốc lá" tại địa điểm cấm hút thuốc lá theo quy định của pháp luật; Không tổ chức thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện đúng quy định về cấm hút thuốc lá tại địa điểm thuộc quyền quản lý, điều hành.

Đối với khu vực được phép bố trí nơi hút thuốc riêng, nếu không đảm bảo các điều kiện theo quy định, mức xử phạt có thể lên tới 5 – 10 triệu đồng. Các vi phạm bao gồm: Không có phòng riêng hoặc hệ thống thông khí tách biệt; Không có dụng cụ chứa tàn thuốc; Không có biển báo rõ ràng; Không trang bị thiết bị phòng cháy, chữa cháy.

Các quy định này cho thấy cách tiếp cận mới: không chỉ xử phạt người hút thuốc, mà còn tăng trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, qua đó tạo áp lực buộc các đơn vị phải thực thi nghiêm quy định.

Hút thuốc lá nơi công cộng không chỉ là hành vi thiếu văn minh mà còn là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Thực trạng hiện nay cho thấy dù có luật nhưng việc thực thi chưa hiệu quả, khiến hàng triệu người vẫn bị phơi nhiễm khói thuốc mỗi ngày. Để giải quyết triệt để, cần sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, sự giám sát của xã hội và ý thức tự giác của mỗi cá nhân. Chỉ khi mỗi người cùng hành động, chúng ta mới có thể xây dựng một môi trường sống thật sự trong lành và không khói thuốc.