Hướng tới mục tiêu 3.000 km cao tốc trong năm 2025

Đầu tư công như động lực dẫn dắt tăng trưởng

Sau nhiều năm triển khai, cả nước hiện đã có gần 2.500 km đường cao tốc đưa vào vận hành khai thác. Con số này tuy đáng ghi nhận nhưng chưa thể thỏa mãn nhu cầu kết nối ngày càng gia tăng giữa các vùng, miền. Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh rằng mục tiêu không chỉ dừng lại ở con số 3.000 km vào cuối năm 2025, mà còn phải “vượt” mục tiêu này, bởi nếu chỉ dừng lại ở những chỉ số kế hoạch thì sẽ không đủ để tạo ra sức bật mới cho nền kinh tế.

Ở góc độ kinh tế học, các dự án cao tốc không chỉ đơn thuần là những con đường nối mà còn mở ra không gian phát triển mới, kết nối các trung tâm kinh tế với vùng sản xuất, đưa hàng hóa tới cảng biển, sân bay nhanh hơn, giảm chi phí logistics, đồng thời làm tăng giá trị gia tăng của đất đai hai bên tuyến. Nghiên cứu cho thấy địa phương nào đầu tư hạ tầng giao thông tốt thì tốc độ tăng trưởng thường đạt hai con số. Đây là cơ sở để khẳng định rằng mỗi km cao tốc hoàn thành không chỉ là công trình xây dựng, mà còn là khoản đầu tư dài hạn vào năng lực cạnh tranh quốc gia.

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn là điểm nghẽn chưa được tháo gỡ triệt để. Số liệu cho thấy, năm 2025 tỷ lệ giải ngân tuy cao hơn năm trước khoảng 6% và giá trị tuyệt đối tăng thêm gần 140 nghìn tỷ đồng, song vẫn chưa đạt kỳ vọng. Điều này dẫn đến một nghịch lý: vốn đã có, dự án đã được phê duyệt, nhu cầu thực tế là rất lớn, nhưng dòng vốn chưa được chuyển hóa thành công trình cụ thể với tốc độ như mong muốn.

Vấn đề cốt lõi nằm ở những điểm nghẽn mang tính hệ thống: công tác giải phóng mặt bằng còn chậm, một số địa phương thiếu quyết liệt trong chỉ đạo, nhiều quy định pháp lý chưa thật sự rõ ràng, dẫn tới tâm lý e ngại, sợ sai trong đội ngũ cán bộ thực thi.

Trong bối cảnh đó, tinh thần “tăng tốc, bứt phá” mà Thủ tướng nêu ra không chỉ mang tính khẩu hiệu mà chính là mệnh lệnh hành động. Ví dụ như trường hợp cầu Phong Châu được giao cho đơn vị quân đội thực hiện, thời gian thi công đã rút ngắn từ một năm xuống còn 10 tháng, tiết kiệm 300 tỷ đồng.

Một điểm đáng chú ý khác là việc Chính phủ kiên định chủ trương phân cấp mạnh cho địa phương. Điều này hàm nghĩa rằng địa phương không chỉ được trao quyền nhiều hơn trong việc triển khai các dự án mà còn phải chịu trách nhiệm cao hơn trước người dân và Trung ương. Bài học từ nhiều nhiệm kỳ cho thấy nếu phân tán nguồn lực vào quá nhiều dự án nhỏ lẻ, tình trạng dàn trải sẽ khiến hiệu quả đầu tư giảm sút. Ngược lại, việc tập trung vốn cho các dự án trọng điểm, đi kèm với sự phân cấp rõ ràng, sẽ giúp rút ngắn thời gian hoàn thành và tránh được sự lãng phí nguồn lực.

Đẩy nhanh tiến độ cao tốc, đường ven biển và các cảng hàng không

Một trong những điểm nhấn trong định hướng phát triển hạ tầng giai đoạn 2025 là ngoài mục tiêu hoàn thành vượt mức 3.000 km cao tốc, Chính phủ còn đặt ra yêu cầu phải thông tuyến từ Cao Bằng đến Cà Mau, đồng thời đưa vào khai thác hơn 1.700 km đường ven biển. Song song, dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành phải cơ bản hoàn thành trong năm 2025. Đây là những nhiệm vụ không hề dễ dàng bởi khối lượng công việc khổng lồ, thời gian gấp rút, trong khi điều kiện thời tiết, vật liệu, nhân lực đều tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Chỉ đạo một số nhiệm vụ cụ thể, về thủ tục chuẩn bị đầu tư, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các tỉnh Nghệ An, Quảng Trị, Quảng Ngãi, Cao Bằng chủ động trong triển khai, hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư đối với dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, Cam Lộ - Lao Bảo, Quảng Ngãi - Kon Tum, Bắc Kạn - Cao Bằng, hoàn thành trong tháng 12/2025.

Thành phố Hà Nội và các tỉnh Bắc Ninh, Gia Lai đẩy nhanh tiến độ lập, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi dự án đường nối sân bay Gia Bình, dự án Quy Nhơn – Pleiku, hoàn thành trong tháng 12/2025.

Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ phê duyệt dự án và khởi công dự án mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh - Trung Lương - Mỹ Thuận trong quý IV/2025.

Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Lâm Đồng đẩy nhanh việc lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu và các thủ tục liên quan để khởi công dự án Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài, Tân Phú - Bảo Lộc trong Quý IV/2025.

Về công tác giải phóng mặt bằng, Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đồng Nai, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Quảng Trị, Cần Thơ, An Giang, Cà Mau cần nghiêm túc thực hiện các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, khẩn trương bàn giao toàn bộ phần mặt bằng còn lại của các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2025, trong tháng 9/2025.

Các tỉnh Quảng Ngãi, Khánh Hoà, Lâm Đồng, Đồng Nai khẩn trương đẩy nhanh bàn giao mặt bằng các dự án trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, hoàn thành chậm nhất trong tháng 9/2025.

Về vật liệu xây dựng, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương trình ban hành Nghị quyết Chính phủ về một số cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc hiện nay.

Về công tác tổ chức thi công, Bộ Xây dựng, các địa phương, cơ quan chủ quản các dự án đang triển khai thi công rà soát, cập nhật lại tiến độ triển khai các dự án để chỉ đạo các chủ đầu tư, các nhà thầu bổ sung nhân lực, thiết bị, tăng mũi thi công, tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp đẩy nhanh tiến độ bảo đảm hoàn thành đúng yêu cầu, đặc biệt đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2025.

Thủ tướng đặc biệt lưu ý một số dự án cần khẩn trương hoàn thành theo tiến độ đã đề ra gồm tuyến cao tốc Cao Bằng – Lạng Sơn, Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng; các dự án giao thông kết nối sân bay Long Thành, đường băng số 2 sân bay Long Thành…

Các chủ đầu tư lưu ý, phải bảo đảm chất lượng, vệ sinh môi trường, an toàn lao động theo đúng quy định, không vì tiến độ mà bỏ qua, rút ngắn các quy trình, thủ tục công nghệ, lựa chọn loại vật liệu không đảm bảo tiêu chuẩn, mất vệ sinh môi trường, mất an toàn lao động trên công trường...

Điều đáng lưu ý là Chính phủ đã nhấn mạnh nguyên tắc “3 có, 2 không”: có lợi ích cho Nhà nước, có lợi ích cho người dân, có lợi ích cho doanh nghiệp; không tham nhũng, tiêu cực, không thất thoát lãng phí. Đây không chỉ là cam kết chính trị mà còn là điều kiện để bảo đảm tính bền vững của các dự án. Trong thực tiễn quốc tế, rất nhiều quốc gia đã gặp phải tình trạng “hạ tầng bỏ hoang” do đầu tư thiếu hiệu quả, chi phí đội vốn quá cao hoặc quản lý yếu kém. Vì vậy, việc Việt Nam kiên định theo đuổi nguyên tắc lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ chính là điểm khác biệt, thể hiện sự trưởng thành trong tư duy quản trị đầu tư công.

Nguồn: baochinhphu.vn