Hướng tới môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và hiệu quả

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã ghi nhận những bước tiến tích cực trong cải cách môi trường kinh doanh. Chỉ số năng lực cạnh tranh quốc gia của Việt Nam đã được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao. Ví dụ, JETRO xếp hạng Việt Nam ở vị trí thứ 2 thế giới và thứ 1 châu Á về địa điểm hấp dẫn đầu tư. EuroCham cũng đánh giá Việt Nam thuộc nhóm 10 điểm đến đầu tư toàn cầu.

Năm 2024, chỉ số Phát triển Chính phủ điện tử của Việt Nam được Liên hợp quốc xếp thứ 71, tăng 15 bậc so với xếp hạng trước đó. Vốn FDI thực hiện năm 2024 ước đạt 25,35 tỷ USD, tăng 9,4% so với năm trước, đánh dấu mức giải ngân cao nhất từ trước đến nay, và trong hai tháng đầu năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt gần 6,9 tỷ USD, tăng ấn tượng 35,5% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, bức tranh vẫn còn những mảng tối. Theo nhận định của Bộ Tài chính, việc hoàn thiện thể chế, pháp luật dù được quan tâm nhưng còn vướng mắc, chưa theo kịp yêu cầu phát triển. Những bất cập này đang tạo thành "điểm nghẽn" cản trở sự bứt phá của doanh nghiệp.

Cụ thể là chồng chéo và mâu thuẫn trong quy định với việc nhiều văn bản pháp luật chưa có sự đồng bộ, thậm chí mâu thuẫn lẫn nhau, gây khó khăn cho việc áp dụng trên thực tế. Điều này khiến doanh nghiệp lúng túng, không biết nên tuân thủ theo văn bản nào.

Dù đã có nhiều cải cách, một số thủ tục hành chính vẫn còn phức tạp, với những quy định, điều kiện thiếu rõ ràng, không hợp lý và chưa phù hợp với thông lệ quốc tế. Chẳng hạn, quy định về sử dụng nguyên liệu hải sản khai thác nhập khẩu, xét nghiệm kháng sinh cấm trong thủy sản, hay quản lý nhập khẩu máy móc theo tuổi thiết bị (10 năm) mà không căn cứ vào tiêu chí công nghệ, đang tạo ra tình trạng "xin-cho", làm tăng chi phí và gánh nặng cho người dân, doanh nghiệp.

Cùng với đó, nhiều vướng mắc pháp lý được rà soát, tháo gỡ nhưng lại thiếu các văn bản hướng dẫn chi tiết hoặc chưa bao quát hết các tình huống phát sinh trong thực tiễn, dẫn đến sự lúng túng trong quá trình thực thi.

Việc thực hiện các thủ tục hành chính liên thông còn hạn chế. Đặc biệt, một số phần mềm do bộ, ngành Trung ương triển khai chưa kết nối đồng bộ dữ liệu với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của địa phương, gây cản trở lớn cho người dân và doanh nghiệp.

Mới đây, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đã chủ trì buổi làm việc quan trọng với các hiệp hội, tập đoàn, doanh nghiệp lớn để lắng nghe trực tiếp những vướng mắc và chỉ rõ ba nhóm khó khăn, vướng mắc chính: Doanh nghiệp không thể thực hiện vì vướng mắc giữa các văn bản pháp luật khác nhau; Quy định không khả thi trên thực tế: Không thể áp dụng vào điều kiện hoạt động sản xuất, kinh doanh; Các quy định hiện hành làm tăng chi phí cho doanh nghiệp, đồng thời chưa kịp thời điều chỉnh các vấn đề mới nổi, kìm hãm sự đổi mới sáng tạo và khơi thông nguồn lực.

Trước thực trạng này, Bộ Tài chính đã đề xuất Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp khẩn trương hành động. Cụ thể, trong tháng 7/2025, Bộ Tư pháp cần trình Chính phủ ban hành các Nghị định hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 197/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; và Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật.

Đồng thời, Bộ Tư pháp sẽ chủ trì theo dõi, đôn đốc tiến độ triển khai các nhiệm vụ tại Nghị quyết số 140/NQ-CP của Chính phủ, nhằm thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Cơ quan này cũng sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả hoạt động của Ban chỉ đạo rà soát, xử lý vướng mắc trong hệ thống pháp luật, tập trung đề xuất phương án xử lý các cơ chế, chính sách, quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập để kịp thời sửa đổi, bổ sung.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú, Đảng ủy Bộ Tư pháp đã xây dựng dự thảo Kế hoạch của Đảng ủy Chính phủ để chỉ đạo, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ này. Kế hoạch sẽ xác định rõ nội dung công việc, thời hạn, tiến độ hoàn thành, và trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương liên quan trong việc rà soát, cho ý kiến về kết quả rà soát, đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.

Việc tổ chức thực hiện Kế hoạch phải bảo đảm chỉ đạo hiệu quả, xác định đúng, xử lý kịp thời, dứt điểm khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật. Quan trọng hơn cả là việc tham vấn rộng rãi và thực chất đối tượng chịu sự điều chỉnh của pháp luật, nhất là về các giải pháp, kiến nghị sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật trong quá trình xử lý khó khăn, vướng mắc.

Hiện tại, Bộ Tư pháp đang khẩn trương hoàn thiện dự thảo Kế hoạch dựa trên các ý kiến đóng góp từ hiệp hội và doanh nghiệp, chuẩn bị trình cấp có thẩm quyền ban hành và tổ chức triển khai vào cuộc sống. Sự quyết tâm này được kỳ vọng sẽ tạo ra một môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch và hiệu quả hơn, là nền tảng vững chắc để Việt Nam tiếp tục thu hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong kỷ nguyên mới.